Λεωνίδας Κύρκος: Ένας ιδεολόγος, πέρα από κόμματα και αποχρώσεις

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΣΟΛΚΑ

«Όσο υπάρχει τράπουλα θα υπάρχουν Ρηγάδες» λέγανε τότε, βάζοντας χιούμορ στην πολωτική, συγκρουσιακή, πολιτική εποχή. Και δεν υπάρχουν! Άλλη μια διάψευση, η λιγότερη οδυνηρή και αυτή. Διάψευση οραμάτων για τον κόσμο, διάψευση προοπτικών και προσδοκιών, διάψευση βεβαιοτήτων. Μόνο μια επιβεβαίωση από κείνα τα χρόνια, υπάρχει ακόμη και θα υπάρχει όσο αντέχει η μνήμη: ο Λεωνίδας Κύρκος, που γεννήθηκε στις 12 Οκτωβρίου του 1924 και έκανε έξοδο στις 28 Αυγούστου του 2011!

Ήταν οι πορείες, τα αμφιθέατρα, οι παντιέρες, οι φωνές, οι κοινωνικές αντιλήψεις που θα άλλαζαν τουλάχιστον τον δικό μας κόσμο, αν δεν έφταναν για ολόκληρο τον άλλο. Και αυτός γαλήνιος, γλυκός, πράος, εγγενής, ευπατρίδης, διανοητής, μελίρρυτος, διαβασμένος, με ζωή σαν την Ελλάδα όλο πληγές, αλλά χωρίς μεμψιμοιρία, χωρίς να κρατά πικρίες και κακίες. Με το διαμερισματάκι στα Εξάρχεια και την αγαπημένη γυναίκα για πάντα. Ούτε βίλες, ούτε εξοχικά, ούτε κληρονομιές, ούτε επιχειρήσεις με ακίνητα αγορασμένα για ένα κομμάτι ψωμί, ούτε πισίνες, ούτε πολυτελείς λαμαρίνες σε τέσσερις τροχούς, ούτε φίλους με σκάφη για ξεκούρασης παραδείσια, ούτε καταθέσεις. Ένα παράδειγμα ζωής. Ένα παράδειγμα για τους σημερινούς πολιτικούς ήθους, αξιοπρεπείας, τρόπων, ιδεών, αυταπάρνησης, που μοιάζουν να έχουν ξεχάσει το αυτονόητο.

Μιλάει στο Σύνταγμα. Μαγικός κόσμος αυτός! Οι ρηγάδες με τα τζιν και τα μωβ μπλουζάκια και μαντίλες της Αλ Φατάχ, κυρίως από μόδα. Τα τραγούδια δυνατά στα ηχεία. Τα συνθήματα. Δίπλα μου, πίσω πίσω, δειλές και αυτές κάτι τραβεστί, να ξεβάφονται και να ρίχνουν τα ματιά κάτω. Έκαναν τα μάτια κάτω, καρφιά στις πλάκες της πλατεία, γύρω από ένα σιντριβάνι, σε κάποια απ τις πολλές μεταμορφώσεις της μη και δούμε πως φοβόταν μη τις ξεφωνίσουν. Τις έσπρωξε ο κόσμος προς την εξέδρα. Ο Λεωνίδας που μιλούσε χωρίς χαρτιά, πάντα από στήθος, τις προσέχει. Αρχίζει και μιλάει για το δικαίωμα στην διαφορά, για το ρατσισμό που καραδοκεί παντού, ακόμη και στον να αποκαλούμε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη –τότε- Ψηλό, γιατί μετά θα ονομάσουμε τον άλλον Κοντό, τον επόμενο Χοντρό, τον τέταρτο Καραφλό. Και δεν θα ακούμε, δε θα μιλάμε. Μόνο θα μοιάζουμε και θα αναφερόμαστε στις διαφορές μας σαν ελαττώματα. Ευαγγέλιο τα λόγια του για μένα και για κείνες τις τραβεστί που μου έμοιαζαν παραδείσια πουλιά χωρίς φύλλο και με πασαλειμμένα χρώματα, με τσαμπουκά στον αυτοκαθορισμό τους, χωρίς να μας ζητάνε την άδεια.

Άλλοτε… ο Λεωνίδας στις πορείες να παίζει φυσαρμόνικα. Avanti popolo για μια pantiera roza, λερωμένη πια και πιο ξεβαμμένη από ποτέ. Θυμάμαι στα ΤΕΙ εκείνο τον αλά Far West διάδρομο, να έρχεται να μιλήσει στους σπουδαστές. Στα νιάτα. Σε εκείνα τα νιάτα που θα τα άλλαζαν, που θα θρυμμάτιζαν το παλιό, που θα σάρωναν σαν άνεμο κάθε αστικό παράπηγμα – ανάχωμα διαστρέβλωσης της ανθρώπινης δικαιοσύνης, ισότητας, ευτυχίας, δημιουργικότητας. Οι Κνίτες –φίλοι κατά τα αλλά- τον προπηλακίζουν απ τα πλάγια των σχολών, ως και αντικείμενα κάνουν να πετάξουν. Τους μιλάει γλυκά. Δεν ακούνε. Δεν έχουν αφτιά. Ήρεμος στο αμφιθέατρο μιλάει για την αλλαγή που έρχεται, δεν μπορεί, έτσι θα συμβεί. Για τον πολιτισμό. Για το ήθος. Γιατί απ αυτά ξεχωρίζουμε οι άνθρωποι. Και η αγρια, κουφή νιότη, γεννιτσαρίστικη και βίαιη σαν την ωριμότητα τελικά και ίσως τα γηρατειά. Γιατί μπορεί να διαφωνείς με τον άλλον πολιτικά, αλλά οφείλεις να τον σέβεσαι και τον ακούς! Και πιο μετά η φτήνια.

Κάποια στιγμή στη Βουλή, εκείνα τα άγρια χρόνια -ίδια πάντα- του ποιος θα φωνάξει πιο δυνατά και πιο προσβλητικές κουβέντες, ο Ανδρέας Παπανδρέου τον αποκαλεί, «επαναστάτη των σαλονιών». Τον Κύρκο; Με τις εικονικές εκτελέσεις κάθε ξημέρωμα; Με το κλακ του άσφαιρου στο κρόταφο; Με τις κάθε εξορίας και δεκαετία στα μπουντρούμια; Με το σταματημένο πάθος του για σπουδές, την απαγόρευση της Ιατρικής; Όμως, ο Λεωνίδας Κύρκος, άκουγε με σεβασμό, πολιτικούς αντιπάλους, πρώην συντρόφους του και όλες τις ηλικίες. Και κυρίως τους νέους, ακόμα και εκείνα τα αγριόπαιδα τα όλο ορμόνες και ορμές. Κάποια στιγμή είπε και αυτός ένα φτάνει και σώπασε.

Είχε ανθρωπιά, όραμα, γνώση, ιστορία, συναίσθηση, συναίσθημα. Δεν έκανε λεφτά. Εκεί πάντα σκαλωμένος στο διαμερισματάκι στα Εξάρχεια, να κοιτάει την Αθήνα και να την νοιώθει. Χωρίς βίλες στα βόρεια προάστια, λογαριασμούς στην Ελβετία, εξοχικά στη Μύκονο, σοφέρ, πισινές, διακοπές σε ριζόρτ, κοινοτυπίες και χρεοκοπίες. Παλαιάς κοπής και μεγάλου ήθους, όπως ο Κωστής Σεφανόπουλος. Όπως ο Κωσταντίνος Καραμανλής. Με αξιακά συστήματα υψηλά, αλλά -και φευ!- άλλης εποχής. Ένας ωραίος Έλληνας, ένας ποιητικός ιδεολόγος, που έλαμψε διαφορά και υπάρχει η μνήμη μας…

Ο Λεωνίδας Κύρκος και οι ημερομηνίες

Οκτώβριος του 1924: Γέννηση στο Ηράκλειο της Κρήτης. Πατέρας του ήταν ο πολιτικός Μιχαήλ Κύρκου, από τους συνιδρυτές της Ενιαίας Δημοκρατική Αριστερά, της ΕΔΑ. Φοίτησε στην Ιατρική Σχολή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά ποτέ δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του λόγω των επανειλημμένων πολιτικών διώξεων. Έλαβε μέρος στα Δεκεμβριανά στις μάχες στην περιοχή Εξαρχείων-Νεάπολης.

1946: Εμφύλιος Πόλεμος και φυλακίζεται για 8 μήνες.

1948: Φυλακίζεται ξανά.

1949: Καταδικάζεται σε θάνατο. Η απόφαση του Εκτάκτου Στρατοδικείου δεν εκτελέστηκε λόγω της διεθνούς αντίδρασης μιας και μεταξύ των καταδικασθέντων ήταν και ο Μανόλης Γλέζος.

1953: Αποφυλακίζεται.

1953 – 1961: Εργάζεται στην εφημερίδα Αυγή, πρώτα ως ρεπόρτερ και αργότερα ως διευθυντής.

1961, 1963, 1964: Εκλέγεται μέλος του Ελληνικού Κοινοβουλίου με την ΕΔΑ. Με την διάσπαση του ΚΚΕ, τάχθηκε με τις ανανεωτικές δυνάμεις και βοήθησε στην καθιέρωση του ευρωκομμουνιστικού ΚΚΕ Εσωτερικού.

21 Απριλίου 1967: Συλλαμβάνεται από την Χούντα και φυλακίζεται για 5 χρόνια.

1974 – 1977: Μεταπολίτευση και εκλέγεται βουλευτής.

1981 – 1984: Εκλέγεται ευρωβουλευτής.

Απρίλιος 1987: Ο Κύρκος ήταν Πρόεδρος και γενικός γραμματέας του ΚΚΕ Εσωτερικού, μέχρι τον Απρίλιο του 1987, οπότε εντάχθηκε στην Ελληνική Αριστερά (Ε.ΑΡ.) της οποίας εκλέχτηκε Πρόεδρος. Μαζί με τον Χαρίλαο Φλωράκη, ίδρυσε τον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου, του οποίου υπήρξε γραμματέας μέχρι τον Μάρτιο του 1991.

1989 – 1993: Εκλέγεται βουλευτής με τον Συνασπισμό.

2000: Προτάσσεται τιμητικά από το κόμμα του Συνασπισμού για το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Εκλέγεται ο Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος.

28 Αυγούστου 2011: Πεθαίνει σε ηλικία 86 ετών, έχοντας αποκτήσει δύο γιούς…