Ελεεινή απανθρωπιά εναντίον προσφύγων σε όλες τις εποχές και σ όλους τους τόπους

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΤΣΑΠΑΤΣΑΡΗ

Γιαννιτσά, 3 Νοέμβρη 2019. Ένα πούλμαν γεμάτο πρόσφυγες κατευθύνεται προς τοπικό ξενοδοχείο. Οι επιβάτες ανήκουν σε “ευαίσθητες πληθυσμιακές ομάδες” που, κατόπιν πρόσφατης κυβερνητικής απόφασης, μετεγκαθίστανται στην ηπειρωτική Ελλάδα με σκοπό την “αποσυμφόρηση” των νησιών. Όπου “ευαίσθητες πληθυσμιακές ομάδες”, εννοείται κυρίως μητέρες με παιδιά.

Ένα συγκεντρωμένο πλήθος ντόπιων πολιτών προσπαθεί να φράξει το δρόμο στο λεωφορείο με το γνωστό ρεπερτόριο προπηλακισμών: “δρόμο, δρόμο”, “σήκω φύγε από ‘δω” οι πιο ελαφριές εκδοχές. Και η κλασική πλέον ατάκα-πασπαρτού, που μου επανέλαβε πρόσφατα και αγαπητός φίλος: “όποιος θέλει τους πρόσφυγες, να τους πάρει σπίτι του”.

Σπαρακτικές μαρτυρίες Ελλήνων απ την Μικρασία που μετά τη καταστροφή οι Ελλαδίτες όλο απονιά τους κακοποιούσαν 

Αντίστοιχα περιστατικά “αγανακτισμένων πολιτών” συμβαίνουν κατά καιρούς σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, ηπειρωτικής και νησιωτικής, με ιδιαίτερη ένταση μάλιστα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου που δέχτηκαν την πλειοψηφία του προσφυγικού ρεύματος πανευρωπαϊκά. Πόσοι θυμούνται άραγε πως αυτό δεν είναι το πρώτο προσφυγικό ρεύμα που δέχεται η περιοχή αυτή; Ποιο να είναι άραγε το ποσοστό των Ελλήνων πολιτών με Μικρασιατική καταγωγή στις περιοχές αυτές; Και στην υπόλοιπη Ελλάδα; Και πόσοι από αυτούς να είναι “αγανακτισμένοι”; Θυμήθηκα το σχολείο. Πόσες και πόσες ώρες δεν περάσαμε μαθαίνοντας για τη Μικρασιατική Καταστροφή. Τις Χαμένες Πατρίδες. Να παρακολουθούμε ντοκιμαντέρ για την καταστροφή της Σμύρνης και να ακούμε το Νταλάρα να τραγουδάει “Η Σμύρνη μάνα καίγεται”. Και ξαφνικά, εκεί προς τα τελειώματα, στην Ιστορία Γ’ Λυκείου, να μαθαίνουμε και κάποιες άλλες πλευρές της ιστορικής αλήθειας. Κάτι σαν τα παρακάτω:

“Από το χωριό το Kαράτζορεν του Πόντου βγήκαμε με την ανταλλαγή εκατόν δεκατέσσερις οικογένειες. […] Έτσι ήρθαμε στα Φάρσαλα. Tο 1924 έγινε αυτό, τέλη Οκτωβρίου […] Oι ντόπιοι μας κορόιδευαν, μας έλεγαν τουρκόσπορους. Έλεγαν ότι ήρθαμε και στένεψε ο τόπος τους.” – Αβραάμ Ελβανίδης

“Αλλά κι αφού ήρθαμε στα Σέρρας, οι ντόπιοι δε μας θέλανε. Πήγαινε ο θείος να πάρει ζάχαρη για το τσάι και δεν του δίναν. Κάρβουνα δεν δίναν σε πρόσφυγα! Να, ο ρατσισμός πώς ήταν!” – Κατίνα Εμφιετζή-Μητσάκου

“Εκεί τους παρέλαβαν Ελληνικά πλοία, δυστυχώς και ο πλοίαρχος και το πλήρωμα ήσαν εναντίον των προσφύγων. Τους βασάνισαν όσο δεν φαντάζεσθε. Νερό δεν τους έδιναν και τους ανάγκαζαν να πιούν θαλάσσιο νερό. Έκαμαν δεκατέσσερις μέρες στο βαπόρι, όταν σταματούσε το βαπόρι στα νησιά, μια λίρα χρυσή την στάμνα το νερό τούς πουλούσαν οι νησιώτες. Και ενώ με λαχτάρα τραβούσαν την στάμνα δεμένη με σχοινί, το πλήρωμα έκοβε το σχοινί και έμεναν με την λαχτάρα. Πάει και η στάμνα, πάει και η λίρα. Από τα θαλάσσια νερά που ήπιαν μια ξαδέλφη του Κυριάκου Δέσποινα Χότζογλου έπαθε μόλυνση των εντέρων εικοσάχρονη κοπέλα και ύστερα από μερικές μέρες στης πεθεράς μου πέθανε και αυτή. Ποιος ξέρει και πόσοι άλλοι.” – Ανδρονίκη Καρασούλη Μαστορίδου

“Περνούσε ο κόσμος. Μας βλέπανε από μακριά. Δεν ερχόντανε κοντά μας: «Προσφυγιά! προσφυγιά! λέγανε και περνούσανε….”. – Καλλισθένη Καλλίδου

“Εζήτησε λέει ένα ποτήρι γάλα για τη λεχώνα και του είπανε δεν έχουμε. Γιατί μας θεωρούσανε παράσιτα. “Ήρθαν οι “πρόσφυγγες” να πάρουν το ψωμί μας”, έτσι λέγανε.” – Τασία Χρυσάφη – Ακερμανίδου

Η Ουγγαρέζα οπερατέρ βαράει πρόσφυγες και οι Ολλανδοί πετάνε γουρουνοκεφαλές σε καταυλισμό Σύριων

Έχει περάσει σχεδόν ένας αιώνας. Η ανθρώπινη φύση όμως, παραμένει ίδια. Όχι, τέτοια περιστατικά δεν είναι ελληνικό προνόμιο. Αντίστοιχες εικόνες έχουμε δει πανευρωπαϊκά τα τελευταία χρόνια, από την Ουγγαρέζα οπερατέρ Petra László που χτυπούσε πρόσφυγες στην προσπάθειά τους να διαφύγουν από την αστυνομία στα σύνορα μέχρι τους Ολλανδούς «αγανακτισμένους» που πέταξαν γουρουνοκεφαλές σε καταυλισμό Σύρων προσφύγων. Σίγουρα, το βάρος των μεταναστευτικών/προσφυγικών ροών έχει πέσει δυσανάλογα στους ώμους της Ελλάδας, ενώ η πλειοψηφία της υπόλοιπης Ευρώπης νίπτει τας χείρας της και ο Σαλβίνι κλείνει τα ιταλικά θαλάσσια σύνορα. Αυτό δεν είναι ένα ελληνικό πρόβλημα. Είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα που χρήζει συλλογικής λύσης. Όσο οι λάθος υπολογισμοί και τα εγκληματικά λάθη στην εξωτερική πολιτική των μεγάλων δυνάμεων, σε συνδυασμό με την κλιματική κρίση, συνεχίζουν να δημιουργούν μεταναστευτικά και προσφυγικά κύματα, τόσο η αντίδραση των τοπικών πληθυσμών θα αυξάνεται. Άλλωστε όπως λένε οι ψυχολόγοι, όταν ένα καινούργιο μέλος εισέρχεται σε μια ομάδα, το μεγαλύτερο πρόβλημα προσαρμογής δεν το αντιμετωπίζει το νέο μέλος, αλλά η ίδια η ομάδα. Δεν προσπαθώ όμως να δικαιολογήσω συμπεριφορές. Απλά προσπαθώ να τις αναλύσω, ακόμα και όταν αυτές οι συμπεριφορές και απόψεις εκφράζονται από κοντινούς μου ανθρώπους. Και δυστυχώς καταλήγω στο συμπέρασμα ότι οι δυναμικές της μάζας δεν έχουν εξαλειφθεί ούτε εν έτει 2019. Δημιουργήσαμε αυτό που ονομάζουμε πολιτισμό έτσι ώστε να ξεφύγουμε από τα πρωτόγονά μας δεσμά. Τι κάναμε λάθος και είμαστε ακόμα δεμένοι από αυτά; Δεν έχω απαντήσεις. Είμαι απλά θλιμμένη. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να είμαστε όλοι Ήρωες. Αυτό δεν το μπορούμε. Το ζητούμενο είναι να είμαστε όλοι Άνθρωποι.

Το ζητούμενο δεν είναι να είμαστε όλοι Ήρωες, αλλά να μαστε όλοι Άνθρωποι!

«– Κι ο κάθε άνθρωπος, είπε ο Μανολιός συνεπαρμένος, μπορεί να σώσει ολάκερο τον κόσμο∙ πολλές φορές το συλλογίζουμαι, γέροντά μου, και τρέμω∙ τόσο λοιπόν μεγάλη ευθύνη έχουμε; Τι πρέπει να κάνουμε πρι να πεθάνουμε; Ποιος είναι ο δρόμος, παπα-Φώτη;

Σώπασε. Η νύχτα πια είχε πέσει, οι γριές είχαν ανάψει φωτιές και μαγείρευαν, τα παιδιά κουκούβιζαν γύρω τους πεινασμένα και περίμεναν. Ο Μανολιός άπλωσε το χέρι, άγγιξε το γόνατο του παπα-Φώτη, που ‘χε βυθιστεί σε συλλογισμούς και δε μιλούσε.

– Πώς πρέπει ν’ αγαπούμε το Θεό, γέροντά μου; ρώτησε.

– Αγαπώντας τους ανθρώπους, παιδί μου.

– Και πώς πρέπει να αγαπούμε τους ανθρώπους;

– Μοχθώντας να τους φέρουμε στο σωστό δρόμο.

– Και ποιος είναι ο σωστός δρόμος;

– Ο ανήφορος».

Ο Χριστός Ξαναστρώνεται, Νίκος Καζαντζάκης

Υ.Γ. Σας αφήνω εδώ και ένα τραγούδι – σ’ όποια γλώσσα και να το ακούσετε, ο πόνος είναι ίδιος.

Η φωτογραφία είναι του Muhammed Muheisen @mmuheisen και αυτή είναι η Ράμα, 7χρονη Σύρια προσφυγοπούλα που ζει με την οικογένεια της σε καταυλισμό στην Αθήνα. Μας κοιτά στα μάτια και μοιάζει τόσο μεγάλη, όσο ολόκληρη ανθρωπότητα 300.000 χρόνια τώρα, σε όλη της την Ιστορία