Τουρίστας στην Ελλάδα; Μα όλοι οι καλοί χωράνε!

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΝΑ ΣΤΕΡΓΙΟΥ

Η υπόθεση θα μπορούσε να είναι φαιδρή αλλά δεν είναι. Ένας πρόεδρος φορέα αρχίζει και στρέφεται κατά των Ελλήνων τουριστών, που είναι από γειτονικές περιοχές γιατί έρχονται με τα … ταπεράκια. Γιατί δεν χαλούν, όσα χρήματα έχει εκείνος κατά νου, γιατί δεν έρχεται ο τουρισμός πολυτελείας και του χαλούν την εικόνα. Κι έρχεται ένα θυελλώδες δημοτικό συμβούλιο στη Λευκάδα, το οποίο με ισχνή πλειοψηφία δεν καταδικάζει τα λεγόμενα του συγκεκριμένου κυρίου, τα οποία έχουν ήδη διοχετευθεί στις γειτονικές περιοχές, και έχει γίνει ο κακός χαμός.

Μωρ’ πάμε καλά;

Πάμε καλά; ‘Όχι. Ο συγκεκριμένος άνθρωπος, ο Σωτήρης Σκιαδαρέσης δεν είναι υπουργός ούτε βουλευτής και σαφώς δεν έχει την ίδια βαρύτητα ο λόγος του. Οι άλλοι όμως τι κάνουν; Ενστερνίζονται αυτά που λέει; Λευκαδίτες με πήραν για να μου πουν πόσο ενοχλήθηκαν με τον πρόεδρο του Επιμελητηρίου τους και δεν πίστευαν αυτά, που είδαν σε ιστοσελίδες. Όλοι κατά καιρούς μπορεί να έχουν σχολιάσει μεταξύ τους τη μία χωριάτικη σαλάτα στα τέσσερα, τα ταπεράκια, το φαγητό το φτιαχτό από τα σούπερ μάρκετ, τα βραχιολάκια αλλά ένας πρόεδρος φορέα, όσο και να νιώθει έτσι, δεν βγαίνει να ξεφτιλίσει ολόκληρες περιοχές. Μεταξύ αστείου και σοβαρού πως θα του φαινόταν άραγε, αν εκείνος είχε χάσει τη δουλειά του και πάλευε να πάει μία εβδομάδα διακοπές τα παιδιά του; Είναι τραγικό. Και συνάμα, πολύ μακριά από την πραγματικότητα, που βιώνουν χιλιάδες Έλληνες, που έχασαν τη δουλειά τους μέσα στην οικονομική  κρίση ή τώρα ζουν ένα δεύτερο deja vu με τον κορωνοϊό.

Ο πρώην δήμαρχος του νησιού, Κωνσταντίνος Δρακονταειδής, έσπευσε να καταδικάσει: «Η τελευταία ανάρτηση – δήλωση του προέδρου του Επιμελητηρίου Λευκάδας με την οποία θεωρεί ότι η Λευκάδα θα καταστεί ‘’γύφτικος προορισμός’’, επειδή θα εισβάλουν σ’ αυτήν από τις γειτονικές περιοχές τουρίστες (Ήπειρος, Αιτωλ/νία, κ.λπ.), το λιγότερο που μπορεί να χαρακτηρισθεί, είναι απαράδεκτη και καταδικαστέα!».

Ο Τουρισμός πολυτελείας κι η Λευκάδα

Η υπόθεση θα μπορούσε να είναι για γέλιο, αλλά είναι για κλάματα. Γιατί δεν αφορά, μόνο τον πρόεδρο του Επιμελητηρίου Λευκάδας, που μίλησε απρεπέστατα για τους Ηπειρώτες και τους Αιτωλοακαρνάνες. Είναι ουκ ολίγοι εκείνοι, που βλέπουν τους τουρίστες ως τσέπη. Υφέρπων κοινωνικός ρατσισμός και ελιτισμός. Οι τουρίστες, που έχουν λεφτά και η πλέμπα. Αυτοί, που έχουν και τους άλλους δεν πειράζει να τους πάρουν οι άλλοι! Ο τουρισμός πολυτελείας περιλαμβάνει πολλά πράγματα. Δεν χρειάζεται μόνο εξαιρετικά ακρογιάλια, φανταστικό ψάρι, ωραίους ανθρώπους, δυνατότητες για ιστιοπλοΐα κι η Λευκάδα, όπως και πολλές άλλες περιοχές της χώρας μας υπολείπεται σε υποδομές, για να μαζέψει τον κόσμο, που τόσο λαχταρά ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου της, ο οποίος έσπευσε τελικά μετά απ΄ τις αντιδράσεις να ζητήσει συγγνώμη. Αντί να σκέφτεται λοιπόν, πως θα βελτιώσει τις υποδομές η Λευκάδα αναρωτιέται, γιατί του έρχονται οι τουρίστες με τα ταπεράκια. Η Ελλάδα είναι πανέμορφη. Έχει διαφορετικά μικροκλίματα. Την ίδια στιγμή, που είσαι στη θάλασσα, μπορείς να κάνεις μέσα σε λίγα χιλιόμετρα ανάβαση σε βουνό. Μπορείς να δεις θάλασσες, λίμνες, ποτάμια, γαλάζια, γαλαζοπράσινα, μπλε νερά. Μπορείς να δεις πουλιά, αγριεμένα άλογα, βουνά, βάραθρα, σπηλιές. Κι όλα με μία γλύκα μέσα τους. Η υπόθεση του Κορωνοϊού, αντί  όμως να γειώσει , όμως το «Εγώ» μας, με το πατατράκ, που έπαθε στον τουρισμό, στον οποίο ήταν απολύτως εκτεθειμένη, το απογείωσε. Αντί να είναι αφορμή, για καλύτερες υπηρεσίες, για καλύτερο «value for money» είναι απαρχή, για νέου τύπου μιζέρια.

Λογαριασμοί στο εστιατόριο


Πριν την κρίση, όλοι περίμεναν τους Έλληνες, για να κάνουν λογαριασμό στα εστιατόρια. Μετά την οικονομική κρίση, οι Έλληνες ξεχασμένοι.  Το ίδιο δωμάτιο, που για έναν τουρίστα, από το εξωτερικό κόστιζε στο ¼ για τον Έλληνα, πανάκριβο, σχεδόν απαγορευτικό. Τεμενάδες σε ξένους, από ευρωπαϊκές χώρες. Τεμενάδες σε ξένους από αραβικές χώρες, αλλά αν τύχει κι έρθει κάνας έρμος μετανάστης ή μετανάστρια, από την Ρωσία, την Αίγυπτο, το Ιράν, τη Συρία να πέσουμε να τον φάμε ή μας φταίει η μαντίλα. Δυστυχώς υπάρχουν αρκετοί στη χώρα μας, που αντιμετωπίζουν τον τουρίστα, τον ταξιδιώτη, ως …τσέπη. Ο τρόπος του συγκεκριμένου ανθρώπου, ο οποίος θα έπρεπε άμεσα να παραιτηθεί, από το αξίωμα που κατέχει, δεν αρμόζει σε μία χώρα, που είναι στο επίκεντρο της παγκόσμιας φιλοξενίας. Αν τις δηλώσεις αυτές τις είχε κάνει για ξένους, δεν θα ξέραμε, από πού να πρωτομαζέψουμε το φιάσκο. Δεν σκέφτηκε όμως, ότι αυτός, που σήμερα είναι φοιτητής και παίρνει ότι μπορεί με το βραχιολάκι` αυτός που κυκλοφορεί με το ταπεράκι του, μπορεί αύριο να είναι λαμπρός επιστήμονας ή σπουδαίος επιχειρηματίας.

Κάλλιο χίλιοι φίλοι

Η ζωή κάνει κύκλους. Άνθρωποι, που μέχρι χθες είχαν και χαλούσαν λεφτά, πια δεν έχουν. Άνθρωποι, που βρίσκονταν στην αφάνεια, μπορεί σε δέκα χρόνια να φτιαχτούν. Η εξυπηρέτηση των πελατών, δεν μπορεί να είναι με το κριτήριο, πόσα έχεις αλλά με το ποιος είσαι. Πόσο σέβεσαι τη χώρα που πας, τους κανόνες της, πόσο είσαι διατεθειμένος αυτή τη χώρα να την αγαπήσεις. Δεν έχουν όλοι το ίδιο πορτοφόλι. Και δεν πειράζει. Γιατί κι εμείς δεν έχουμε παντού την ικανότητα να φιλοξενήσουμε τους Κροίσους. Και δεν πειράζει, γιατί είναι σημαντικό, να έρθει κάποιος στη χώρα μας και να περάσει καλά, να την αγαπήσει. Κάνουμε άλλον έναν φίλο στο εξωτερικό. Η μακαρίτισσα η γιαγιά μου η Σαμιώτισσα έλεγε «Κάλλιο χίλιοι φίλοι παρά χίλια γρόσια». Τα γρόσια μπορεί να τελειώσουν, οι φιλίες, όμως δεν τελειώνουν. Χτίζουν σχέσεις. Χτίζουν Φιλέλληνες. Σήμερα που η πανδημία διαλύει τα όσα ξέραμε καλούμαστε να ζήσουμε με τουρίστες, που κυρίως μπορούν να έρθουν οδικώς. Αυτούς δηλαδή, που κάποιοι γελοίοι κι επιπόλαιοι δεν ήθελαν, γιατί δεν είχαν το image των Ευρωπαίων, της Δυτικής Ευρώπης. Είναι Βαλκάνιοι. Κι όμως είμαστε ευτυχείς , που έχουμε τους Βαλκάνιους, γιατί πολλοί απ΄αυτούς τους Δυτικοευρωπαίους στις χώρες τους έχουν πάρα πολλά θύματα και κινδυνεύει η Ελλάδα να ξαναμπεί σε καραντίνα, εάν δεν υπάρξει σαφής εικόνα, για τα τεστ, που πρέπει να είναι υποχρεωτικά.

Το παράδειγμα της Κρήτης

Ξέρω ανθρώπους, που έρχονται στην Κρήτη, πάνω από τριάντα χρόνια. Θυμάμαι κάποιους , που πήγαιναν σε ένα συνοικιακό μαγαζί στο Ρέθυμνο, που ο μαγαζάτορας μόλις τελείωναν το σουβλάκι ή το φαγητό τους κερνούσε μία ρακή. Αυτό το κέρασμα, που μπορεί να ήταν για ένα και μόνο σουβλάκι, δεν το ξεχνούσαν. Και ξαναπήγαιναν. Ώσπου σήμερα αυτός ο μαγαζάτορας, που με μεγάλη καλοσύνη αντιμετώπιζε και τους τουρίστες και τους φοιτητές, χωρίς να τους ξεχωρίζει ανάλογα με το βαλάντιο του καθενός έχει ένα τεράστιο παραλιακό εστιατόριο. Οι τουρίστες έβγαιναν φωτογραφίες με τις τεράστιες μουστάκες του και ξαναπερνούσαν. Είτε είχες 100 δραχμές είτε του άφηνες 5.000 πάλι θα σε καλοδεχόταν. Ακόμη κι αν είχες να περάσεις καιρό, πάλι θα σε καλοδεχόταν. Το γεγονός ότι η Κρήτη έχει τόσα χρόνια τουρισμό δεν είναι τυχαίο. Δεν έχει παντού τις τέλειες παραλίες. Δεν έχει τον τέλειο δρόμο. Δεν είχε παντού τις τέλειες υποδομές. Δεκαετίες τώρα στενάζουν τα τουριστικά λεωφορεία, πέρα από τους ντόπιους, που χάνουν τη ζωή τους, πάνω στον ΒΟΑΚ. Κι έχουν γίνει παρεμβάσεις κι έχουν ξαναγίνει αλλά ακόμη το έργο είναι σε εξέλιξη. Γιατί πηγαίνει όμως τόσος κόσμος; Έχει αναρωτηθεί κάποιος; Γιατί ξέρει πως εκτός από τους υπέροχους αρχαιολογικούς θησαυρούς της, το Φαράγγι της Σαμαριάς, θα βρει καλό φαγητό, θα βρει ποτό, θα βρει καλές υπηρεσίες, θα βρει ότι τα λεφτά του, παρότι είναι πολύ ακριβά τα ναύλα, δεν πάνε χαμένα. Θα βρει καλά ξενοδοχεία σε αξιοπρεπείς τιμές. Γιατί εμπλουτίζουν διαρκώς το τουριστικό τους προϊόν. Γιατί πάνω απ΄ όλα όμως θα βρει καλή φιλοξενία.

Τα ρομπότ κι η ανθρώπινη επαφή

Αντίθετα, σε άλλες περιοχές, που πολλοί έχουν σηκώσει αυτό που λέει ο λαός μας «ψηλά τον αμανέ», σήμερα τραβούν τα μαλλιά τους, γιατί δεν έχτισαν πάνω στον άνθρωπο. Υπηρεσίες, μπορεί ο καθένας,  άμα πληρώσει να βρει. Κι αύριο μπορεί να βρει και πολύ ωραία ρομπότ. Μόνο που η ανθρώπινη επαφή, το ωραίο χαμόγελο, που δεν είναι προσποιητό, δεν αντικαθίσταται. Κι αυτό φάνηκε ξεκάθαρα με το γεγονός της πορείας του Κορωνοϊού. Είμαστε λαός, που φιλιέται, που αγκαλιάζεται κι η ανθρώπινη επαφή μας έλειψε. Ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λευκάδας αν ήταν σώφρων θα έπρεπε να έχει ήδη παραιτηθεί. Δεν φτάνει μία συγγνώμη απέναντι σε ανθρώπους, που στήριξαν επανειλημμένα τη Λευκάδα, όταν δεν πατούσε άνθρωπος κι όταν ξεθώριασε η αίγλη της δυναστείας των Ωνάσηδων. Η Λευκάδα με την Αιτωλοακαρνανία και την Ήπειρο δεν είναι απλά μία σχέση όμορων περιοχών αλλά αποτελεί πεδίο δουλειάς, ταξιδιών, βόλτας, ακόμη και συγγενικών σχέσεων.  Περιμένουμε να μας αγαπήσουν οι ξένοι, όταν δεν αγαπάμε εμείς τον εαυτό μας; Όταν δεν σεβόμαστε το γεγονός ότι αυτά τα λίγα έστω λεφτά που είχε ο άλλος στην τσέπη του, ήρθε να τα ξοδέψει σ’ εμάς; Η όλη λογική, με την οποία κινούμαστε, για τουρισμό είναι λανθασμένη. Γιατί δεν έχει όλος ο κόσμος λεφτά, για να πάει στη Μύκονο. Αλλά δεν έχουν κι όλα τα μέρη τις υποδομές της Μυκόνου. Χρειαζόμαστε και τον τελευταίο …Αλβανό τουρίστα, που θα πάει για διακοπές, σε μέρη, που έχουν δρόμο να κάνουν, για να φτιάξουν τις υποδομές τους. Η χώρα μας, για να βγει απ΄ αυτήν την κρίση, όπως πολλοί βουλευτές από διάφορα κόμματα επεσήμαναν, πρέπει να βασιστεί πρώτα απ΄ όλα στον εσωτερικό τουρισμό. Η υπόθεση τουρισμός δεν είναι απλή. Ο τουρισμός περιλαμβάνει πολλά πράγματα: Μεταφορές, ήλιο και θάλασσα, δομές, τιμές, αξιοθέατα,  ασφάλεια, περίπλοκη γαστρονομία. Και σήμερα είναι της μόδας η Ελλάδα, αλλά αύριο μπορεί να είναι η… Γουαδελούπη. Με το νέο τουριστικό νομοσχέδιο των Χάρη Θεοχάρη – Μάνου Κόνσολα, η κυβέρνηση σκοπεύει ν΄ αναδείξει τον ελληνικό καταδυτικό τουρισμό, που είναι πραγματικά εμπλουτισμός του ελληνικού τουριστικού προϊόντος . Μέχρι σήμερα, σ΄ ελάχιστες περιπτώσεις έχουν ξεκινήσει να λειτουργούν καταδυτικά πάρκα. Η προσπάθεια ξεκίνησε επί ΠΑΣΟΚ-ΝΔ συνεχίστηκε επί ΣΥΡΙΖΑ και προχωρά τώρα με τη Νέα Δημοκρατία. Φυσικά, αν δεν λυθούν κάποια επί μέρους προβλήματα με τη χορήγηση εγκαίρως αδειών, στις ακτές από δήμους –λιμενικούς,  δεν μπορεί να περπατήσει.

Ενάλιοι θησαυροί

Την ίδια στιγμή οφείλει η κυβέρνηση να προστατέψει όσο το δυνατόν καλύτερα τους ενάλιους θησαυρούς μας αλλά και να δώσει τη δυνατότητα, όχι μόνο στα ξενοδοχεία ή στις εταιρίες αλλά και στους πολίτες να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα, όπως είναι συνταγματικό δικαίωμα. Έχουμε την κακή εμπειρία του τι συμβαίνει στη Μύκονο, με τις ξαπλώστρες να είναι χρηματιστήριο , απαγορευτικό για τους ντόπιους αλλά και με αυτά που συνέβησαν το περασμένο Σαββατοκύριακο στην παραλία της Βουλιαγμένης.  Και βέβαια κατά πόσο προστατεύεται ο θαλάσσιος πλούτος μας, από τον υπερτουρισμό εις βάρος όλων των άλλων δραστηριοτήτων. Η Σαντορίνη βγάζει ένα φανταστικό κρασί, η Σάμος το ίδιο. Πόσο όμως κοστίζει πια ένα χωράφι, όταν σχεδόν ολόκληρη η Θήρα είναι εκτεθειμένη στον υπερτουρισμό; Πόσο δίνονται κίνητρα, ώστε να υπάρχουν χώροι για να μπορεί να ζήσει κι ο δάσκαλος κι ο γιατρός κι ο λιμενάρχης, ο δημόσιος υπάλληλος, σε περιοχές όπως αυτές, που τα σπίτια είναι άφαντα; Δεν χρειάζεται ενίσχυση ο αγροτικός τομέας, για να μην πουλήσει ο άλλος το χωράφι του, ώστε να υπάρχει κι αύριο το σαντορινιό κρασί, που κάνει θραύση στην Αμερική ή το υπέροχο ντοματάκι; Δεν χρειάζεται να μπορεί να ζήσει ο ντόπιος, ο οποίος αντιμετωπίζει κάτι τιμές δυσθεώρητες;

Τουριστική μονοκαλλιέργεια

Η χώρα μας χρειάζεται τον τουρισμό. Και χρειάζεται και το τελευταίο ευρώ, που θα δαπανήσει είτε Έλληνας είτε ξένος τουρίστας. Χρειάζεται τους πάντες. Αυτοί, που σήμερα έχουν χρήματα και μας λατρεύουν, αύριο μπορεί να μην έχουν. Μπορεί αύριο να προτιμήσουν μία άλλη περιοχή. Μέχρι χθες η Ικαρία ήταν ανύπαρκτη στον τουριστικό χάρτη και σήμερα είναι το επίκεντρο της Νεολαίας. Αυτοί, που χθες είχαν, χρήματα, μπορεί να μην έχουν αύριο. Το τουριστικό προϊόν δεν μπορεί να κάνει διακρίσεις. Όπως κι η έκθεση σε μία συγκεκριμένη τουριστική αγορά είναι λανθασμένη. Υπάρχουν περιοχές που είναι ταλαιπωρημένες από την τουριστική μονοκαλλιέργεια, δηλαδή τουρίστες, που προέρχονται από συγκεκριμένες μόνο χώρες, όπως είναι η Ιταλία, η Γερμανία, η Αγγλία ή η Αμερική. Υπάρχουν περιοχές που βάσιζαν την οικονομία τους μόνο στον τουρισμό κι είδαν τα έσοδα να τελειώνουν με το προσφυγικό.

Τουρισμός και αγροδιατροφή

Η Ελλάδα δεν έχει αξιοποιήσει, όπως πρέπει το τουριστικό της προτέρημα γιατί δεν το έχει συνδέσει, όσο θα έπρεπε με τη βιομηχανία της και με την αγροδιατροφή της. Έχει κάνει βήματα αλλά δεν τα έχουν κάνει όλοι. Έχει βελτιώσει τις υποδομές της. Υπάρχουν σήμερα Έλληνες μεγάλοι και μικρομεσαίοι ξενοδόχοι, που λειτουργούν υποδειγματικά. Υπάρχει σημαντική εμπειρία κι η χώρα μας έχει πολλά να δώσει ακόμη. Αυτά τα καλά παραδείγματα, πρέπει να ενισχύσουμε και ν΄ ακολουθήσουμε. Υπάρχουν ξενοδοχεία σήμερα στη χώρα, που προσφέρουν μοναδικές εμπειρίες, σε συνεργασία με τοπικούς παραγωγούς ή κάνουν και δικές τους παραγωγές. Υπάρχουν μικρές και μεγάλες τουριστικές εταιρίες, που προσφέρουν σημαντικές εμπειρίες εναλλακτικού και πολιτιστικού τουρισμού. Υπάρχουν ελληνικά ξενοδοχεία, που έχουν ελληνικό πρωινό ή πράσινο κλειδί δηλαδή χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η προσπάθεια αυτή, που έγινε τα τελευταία χρόνια, απ΄ όλα τα κόμματα και με τη στενή συνεργασία των τουριστικών φορέων, δεν πρέπει να πέσει στο κενό. Αλλά πέφτει, όμως, όσο υπάρχουν φωνές, που βάζουν τους τουρίστες σε τσουβαλάκια των ευρώπουλων. Όσο αντί να βάζουμε στο ζύγι τον άνθρωπο, βάζουμε το πορτοφόλι του. Όσο κοιτάμε μόνο την τσέπη μας, κι όχι τον εργαζόμενο στον τουρισμό ή πως θα βελτιώσουμε εμείς αυτό που έχουμε. Ένα πιτσιρίκι, που περνά καλά κάπου, θα ξαναπάει κι ως μεγάλος, κι όταν θα γίνει γονιός θα πάρει και την οικογένειά του, για να ζήσει αυτήν τη μαγευτική εμπειρία κι όταν θα γίνει παππούς θα πάρει τα εγγόνια του. Όσο περισσότερο αγάπη δείχνεις στον ταξιδιώτη, τόσο περισσότερο θα απολαύσεις από τους δέκα, εκατό, χίλιους, εκατομμύρια άλλους, που θα σου φέρουν τη φροντίδα, που πήραν στο πολλαπλάσιο.