Το τρυφερό, σοφό γράμμα του πρώτου Αφροαμερικανού διδάκτορα απ το Χάρβαρντ στην έφηβη κόρη του

ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΖΕΪΜΣ ΔΕΓΛΕΡΗ

Ο Γουίλιαμ Έντουαρντ Μπέργαρντ Ντου Μπόις ήταν ο πρώτος Αφρικανός που κατόρθωσε να περάσει όρια, να υπερπηδήσει τείχη προκαταλήψεων και να κάνει διδακτορικό στο Χάρβαρντ. Ήταν κοινωνιολόγος, ιστορικός, ακτιβιστής πολιτικών δικαιωμάτων, συγγραφέας, αρθρογράφος, σπούδασε στην Ευρώπη, ταξίδεψε στον κόσμο όλο, λάτρεψε την Αφρική, αλλά ήταν πάντα ένας Αμερικανός απ τη Μασαχουσέτη. Όταν έχασε ενός έτους, το αγοράκι του και απέκτησε τη κόρη του, Νίνα – Γιολάντα, αφοσιώθηκε στο μεγάλωμα της με πάθος, ενώ ήταν ενεργός ακτιβιστής για τα δικαιώματα των γυναικών. Παλεύοντας για να πάρει την καλύτερη δυνατή μόρφωση η κόρη του, μόλις θα γίνονταν δεκατεσσάρων χρόνων, στα 1914, ο Δρ. Du Bois αποφάσισε να την γράψει σε ένα από τα πιο διάσημα και ακριβά δημόσια οικοτροφεία της Αγγλίας και να την αποχωριστεί. Τότε της γραφεί αυτό το γράμμα, που είναι τρυφερό, γεμάτο πατρική στοργή και όλο σοφές παραινέσεις, αλλά όχι διδακτισμό:

«…Αγαπημένη μου, μικρούλα μου κόρη,

Περίμενα να τακτοποιηθείς, να συνηθίσεις λίγο, να μάθεις να ζεις εκεί  πριν σου γράψω. Ελπίζω ότι το κοριτσάκι μου εργάζεται σκληρά και με μέθοδο και πως δεν είναι ήδη, κουρασμένο απ τις προσπάθειες. Φυσικά, όλα είναι νέα και ασυνήθιστα για σένα. Το ξέρω! Χάνεις τη ορμή, τη νεότητα, την ευφυΐα της Αμερικής. Σιγά σιγά, όμως, θα αισθανθείς την ομορφιά του παλιού κόσμου: την ηρεμία του, την σοφία του και την αιωνιότητα του και  μεγαλώνοντας θα νιώσεις την ποιότητα του και θα τον αγαπήσεις.

Αγάπη μου, πάνω απ ‘όλα α θυμάσαι  πως  έχεις μια τεράστια ευκαιρία. Βρίσκεσαι σε ένα από τα καλύτερα σχολεία του κόσμου, σε μια από τις μεγαλύτερες σύγχρονες αυτοκρατορίες της γης. Εκατομμύρια αγόρια και κορίτσια σε όλο τον κόσμο θα έδιναν σχεδόν ό, τι έχουν για να είναι εκεί που βρίσκεσαι. Μη νιώθεις έρημο ή μειονεκτικά εκεί, αλλά μόνο τυχερή να νιώθεις. Μελέτησε. Κάνε τη δουλειά σου. Άνοιξε το μυαλό σου. Δέξου τη διαφορά των άλλων και αποδέξου πως και εσύ είσαι διαφορετική. Να είσαι ειλικρινής και άφοβη και να κατανοήσεις τις πραγματικές αξίες της ζωής. Θα συναντήσεις, φυσικά, ενοχλήσεις. Οι άνθρωποι θα αναρωτηθούν για τα αγαπημένα σου καστανά, απαλά, όλο γλύκα, σγουρά μαλλιά. Σύντομα θα το συνηθίσουν, θα το ξεπεράσουν, θα το ξεχάσουν. Θυμήσου ότι οι λαοί  όταν είναι άμαθοι σε κάτι διαφορετικό γελούν σε κάτι ασυνήθιστο και καινούργιο, είτε είναι όμορφο, είτε όχι. Ωστόσο, εσύ πότε να μην αμφισβητήσεις τον εαυτό σου, η να μην θεωρήσεις αξία για περίγελο την εμφάνιση σου. Πρέπει να νιώθεις βαθιά πως το καφέ είναι τόσο όμορφο, όσο το λευκό, αν όχι πιο όμορφο και τα σγουρά μαλλιά είναι γοητευτικά όσο τα ίσια και ας ξέρω πως δυσφορείς μαζί τους, γιατί δυσκολεύσαι να τα χτενίσεις. Το σημαντικότερο απ όλα είναι ΕΣΥ κάτω από τα ακριβά ή φτηνά, παλιά ή καινούργια, μοντέρνα ή παλιομοδίτικα ρούχα και το δέρμα σου. Τα σπουδαιότερα πράγματα στη ζωή σου, είναι  η ικανότητα σου να πράττεις, η θέληση σου να κατακτήσεις, η αποφασιστικότητα σου να καταλάβεις και να γνωρίσεις αυτόν τον υπέροχο, υπέροχο, περίεργο κόσμο. Μην νιώθεις να μειώνεσαι ή να μην μπορείς να ανεχτείς νέες εμπειρίες και έθιμα. Μπείτε στο πνεύμα του χώρου και να είσαι πάντα εσύ που σκέφτεσαι στο δωματιάκι σου. Απολαύστε ό, τι είναι και μη μεμψιμερείς για ό, τι δεν είναι. Διαβάστε μερικά σοφά, ας μη σου αρέσουν, βιβλία μόνο για πειθαρχία: Μάθε τον εαυτό σου να προσπαθεί να κάνει και δυσάρεστα πράγματα, για να κερδίσει η ψυχή σου την υπομονή και μπορεί την ανακάλυψη και την έκπληξη. Πάνω απ ‘όλα να θυμάσαι πάντα, πως ο πατέρας σου, σ’ αγαπά και πιστεύει σε σένα και είναι σίγουρος πως είσαι μια υπέροχη γυναίκα. Θα σου γράφω κάθε εβδομάδα και θα περιμένω με λαχτάρα και από σένα ένα γραμματάκι με τα νέα σου και τις σκέψεις σου, επίσης κάθε βδομάδα.

Σ αγαπώ… ο παμπάς σου…»…

Η Γιολάντα σπούδασε στο πανεπιστήμιο Fisk και έγινε καθηγήτρια μέσης εκπαίδευσης στη Βαλτιμόρη, στο Μέριλαντ. Διάβαζε πάντα πολύ, έγραφε, είχε δημόσιο λόγο ενάντια στον ρατσισμό και υπερ. των γυναικείων δικαιωμάτων. Ήταν ενεργό μέλος της Αναγέννησης του Χάρλεμ, ενός κοινωνικού, καλλιτεχνικού, διανοητικού κινήματος έκρηξη με επίκεντρο το Harlem του Μανχάταν, την δεκαετία του 1920. Ερωτεύτηκε έναν τζαζ μουσικό.  Ο πατέρας της, με τον οποίο ήταν, πάντα πολύ στενά συνδεδεμένη, δεν ενέκρινε τη σχέση της και ενθάρρυνε τον γάμο της με την Κοντ Κούλεν, διαπρεπή ποιητή και ηγετικού μέλους της μαύρης ελίτ του κινήματος της Αναγέννησης του Χάρλεμ. Στο γάμο τους συγκεντρωθήκαν 3000 άτομα για να ευχηθούν στο χρυσό ζευγάρι. Ήδη, στο ταξίδι του μέλιτος όμως στο Παρίσι, ο Κοντ εκμυστηρεύτηκε στη νύφη του, πως ήταν ερωτευμένος με έναν άνδρα. Χώρισαν. Η Γιολάντα παιδεύτηκε πολύ να ξεπεράσει την αποτυχημένη της προσπάθεια για τον έγγαμο βίο, αλλά ουδέποτε χρέωσε στον πατερά της την επιλογή. Με τον Κοντ συνέχισε να είναι φίλη. Παντρεύτηκε ξανά και απέκτησε μια κόρη, το μοναδικό εγγόνι του σπουδαίου Γουίλιαμ Έντουαρντ Μπεργαρντ Ντου Μπόις.