Τι είδε η Πηνελόπη με τον φωτογραφικό της φακό, στην Πάργα, την «πριγκίπισσα του Ιονίου»

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΗΝΕΛΌΠΗ ΚΑΤΣΑΡΈΛΗ

Κάποτε την έλεγαν Τορύνη. Οι σοφοί της αρχαιότητας, ο Πτολεμαίος και ο Πλούταρχος την αναφέρουν με θαυμασμό. Πέρασε από κατακτητές και κατακτητές.

Από τον Δεσπότη της Ηπείρου Νικόλαο Ορσίνι, ως χάρισμα, στους Βενετούς. Έμεινε πιστή στον αυτοκράτορα και στον Ανδρόνικο Γ’ Παλαιολόγο. Το πλήρωσε απ τον Αλβανό ηγεμόνα της Άρτας, Ιωάννη Μπούα.

Γάλλοι, Άγγλοι, Αλβανοί, Τούρκοι και επιθέσεις από πειρατές, κουρσάρους και ληστές.

Γνώρισε μια από τις βιαιότερες κατοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορία. Η Πάργα όμως, μια κούκλα, μια πριγκίπισσα, γλυκιά κοιτώντας το Ιόνιο, ήταν πάντα όχι απλά Ελλάδα, αλλά η καρδιά της η ίδια…

Λίγο έξω από την Πάργα βρίσκεται το μνημείο του σπουδαιότερου νεκρομαντείου της αρχαιότητας, εκείνο του Αχέροντα, εκεί που όπως λέει ο  Όμηρος «έσμιγε ο ποταμός Αχέρων με τον Κωκυτό και τον Πυριφλεγέθοντα, στις βορειοδυτικές όχθες της Αχερουσίας Λίμνης, η οποία αποτελούσε την είσοδο του κόσμου των ψυχών».

Η Πάργα ήταν οχυρωμένη πόλη, αλλά από τη θάλασσα, έρχονταν συχνά άγριοι και ανελέητοι οι κουρσάροι. Κάνανε οχυρά με τη βοήθεια των Νορμανδών. Ο φοβερός και τρομερός Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα τα γκρεμίζει.

Οι Ενετοί κατασκευάζουν κάστρο μεγάλο, αλλά οι Τούρκοι το γκρεμίζουν. Ξανά οι Ενετοί, τρίτη φορά, φτιάχνουν  τέλειο, απόρθητο φρούριο, που στέκει ακόμα και κοιτά την όμορφη πόλη απόρθητο…

Έξω από το κάστρο οκτώ πύργοι σε διάφορες θέσεις και μέσα 400 μικρά σπίτια, να μη τα φτάνει εχθρός από τη θάλασσα.

Το κάστρο της Πάργας ήταν σύμβολο γενναιότητας και ελευθερίας, γιατί απόρθητο σε όλη τη διάρκεια της διοίκησης του Αλή Πασά και πρόσφερε μεγάλη ανακούφιση στους Σουλιώτες που δεν έσκυβαν κεφάλι. Παργινοί και Σουλιώτες, κλεισμένοι εκεί μέσα, δίνανε μάχες και την ελευθερία για αιώνες.

Η Πάργα, με αναπτυγμένη τη ναυτιλία, από τις αρχές του 15ου αιώνα βρισκόταν κάτω από την ηγεμονία των Ενετών, αλλά μετά την κατάλυση της ενετικής πολιτείας  από τον Ναπολέοντα, πέρασε στην κατοχή των Γάλλων μαζί με τα νησιά του Ιονίου.

Το 1814 παραδόθηκε στους Άγγλους, οι οποίοι την κράτησαν για λίγα χρόνια και στη συνέχεια την παραχώρησαν-την πούλησαν- στους Τούρκους. Για την παράδοση της Πάργας στους Τούρκους κατηγορήθηκε ο Άγγλος αρμοστή των Ιονίων Νήσων Μαίτλαντ.

Οι κάτοικοι της Πάργας, επειδή είχαν βοηθήσει τους Σουλιώτες, αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και να περάσουν απέναντι στα Επτάνησα, για να γλιτώσουν από το εκδικητικό μένος του Αλή Πασά, που μισούσε πως ήταν άντρο απόρθητο αντίστασης.

Οι Παργινοί εγκατέλειψαν την πόλη τους, παίρνοντας μαζί τα ιερά κειμήλια και τις εικόνες των εκκλησιών.

Λίγο πριν από την επίσημη παράδοση της πόλης από τους Άγγλους στους Τούρκους, που έγινε στα τέλη του Απριλίου του 1819, ανέσκαψαν τους οικογενειακούς τάφους τους, συγκέντρωσαν τα λείψανα των προγόνων τους στην πλατεία της αγοράς όπου τα έκαψαν, για να τα γλιτώσουν από τη βεβήλωση

Απέναντι από την πόλη υπάρχει το Νησί της Παναγιάς, με το εκκλησάκι της, δίπλα σε μεσαιωνικά ενετικά και γαλλικά κτίσματα. Τη νύχτα, πριν την γιορτή της Παναγίας, οι πιστοί μεταφέρονται με βάρκες στο νησάκι Ανήμερα της Παναγιάς, στις 15 Αυγούστου, στο λιμάνι οι πιστοί παρακολουθούν τη «βαρκαρόλα» η οποία αναπαριστά την επιστροφή των Παργινών και των Ιερών Κειμηλίων τους στην Πάργα.

Ο ξεριζωμός τους, η γενναιότητα, η αντίσταση τους ενέπνευσε σχεδόν όλη την Ευρωπαϊκή ζωγραφική και λογοτεχνία…

και την Ελληνική φυσικά τέχνη απασχόλησε με θαυμασμό η Πάργα. Ο Ανδρέας Κάλβος, γραφεί το ποίημα «Εις Πάργαν», που δεν γνωρίζει ποτέ δουλοσίνην και ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης υμνεί και θρηνεί:

«… Στης Πάργας τα ψηλώματα χιλιάδες κυπαρίσσια

στέκουν ολόρθα και θωρούν την ερημιά τριγύρω.

Παντού νεκρίλα, σιωπή… κατέβαινεν η νύχτα…

Περίλυπο και τ’ ουρανού το γαλανό το μάτι

ολίγ’ ολίγο ενύσταζε, και τότ’ εκειά τα δένδρα

εφάνταζαν από μακρά, το ’να σιμ’ από τ’ άλλο

στ’ απέραντά του βλέφαρα τα μυριοδακρυσμένα,

σαν μελανά ματόκλαδα… Πάργα, καημένη Πάργα!…».

Και στη δημοτική ποίηση και μουσική η γενναιότητα μένει ζωντανή για πάντα σαν τραγούδι: «Πάργα, Τουρκιά σε πλάκωσε, Τουρκιά σε τριγυρίζει. Δεν έρχεται για πόλεμο, με προδοσιά σε παίρνει. Βεζίρης δε σ’ ενίκησε με τα πολλά τ’ ασκέρια».

Σχεδόν ένα αιώνα μετά κατά την απελευθέρωση της Ηπείρου οι Παργινοί επέστρεψαν στη, ελεύθερη πια, Πάργα και το γεγονός αυτό αναπαρίσταται στη βαρκαρόλα. Δύο σειρές βάρκες από το κάστρο και τις Παυλούκες, στολισμένες φαντασμαγορικά με ενετικά φανάρια, κινούνται προς το λιμάνι όπου και τους γίνεται υποδοχή με πλήθος πυροτεχνημάτων και βεγγαλικών.

Στις μέρες μας, εξαίσια πάντα, αυτή η πόλη – σύμβολο, αγέρωχη, φιλική, μαγική στην ομορφιά της…

είναι πώλος έλξης τουριστών και επισκεπτών.

…η γόησσα της Ηπείρου, που έχει νυχτερινή ζωή, μοναδική φύση και νεανικότητα, αλλά με κλάση και φινέτσα!

Και πάντα καλοδέχεται με την καταδεκτικότητα της αρχοντιάς, της γενναιότητας, της Ιστορίας, της μοναδικότητας της…

Η Πηνελόπη Κατσαρέλη, επιχειρηματίας, πάντα, φωτογραφίζει στιγμές, λεπτομέρειες, εντάσεις, με το πάθος του πραγματικού εραστή της τέχνης, έχει αρχείο από 60.000 φωτογραφίες, δύο γιούς, τον έναν στην Μαδρίτη και τον άλλον, τον μικρό της μόλις τον καλοδέχτηκε, αρχιτέκτονα, από την Αγγλία στην Αθήνα και έναν σύζυγο που αγαπά και υποστηρίζει το βλέμμα της στον κόσμο. Ζει στο Αίγιο αλλά όλο και κάπου ταξιδεύει.