Πως η Αλεξάνδρα του ρεμπέτικου τραγουδιού, πριν 60 χρόνια συναντιέται με την Ελένη Τοπαλούδη

ΑΠΟ ΤΗΝ ΈΛΛΗ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ

Η μητέρα της Ελένης Τοπαλούδη, Κυριακή, σε μία σπάνια συνέντευξη, στην εκπομπή «Open Ελλάδα» με τους Σπύρο Χαριτάτο και Γιώργο Καραμέρο, μας γνώρισε την κόρη της, την Ελένη. Το κορίτσι που είχε δίψα για μάθηση και για γνώση. «Να το χω στείλει με τους καλύτερους οιωνούς στη Ρόδο. Ήταν ένα παιδί που αγαπούσε τη μάθηση, τη γνώση, που έκανε προσπάθεια, με τ´αγγλικά της, τα γερμανικά της, τ´αραβικά της, να πληρώνουμε φροντιστήρια δίωρα κάθε φορά, με τα τουρκικά, να ‘ρχεται Διδυμότειχο, να έρχεται 20 μέρες Χριστούγεννα, Πάσχα, να έχει όνειρα, να έχει στόχους, να έρθει να πάρει το μπαμπά της, να πάνε στην Ιορδανία, να μάθει καλά τ´ αραβικά, να πάει στην Ανδριανούπολη, στο προξενείο, να δουλέψει αμισθί το παιδί μου, όνειρα. Όνειρα! Ήθελε να κάνει το μεταπτυχιακό της. Ήθελε να δώσει στο διπλωματικό σώμα. Είχε στόχους μεγάλους το παιδί μου».

Ξυλοδαρμός, βιασμός, βασανισμοί και δολοφονία με την ποινή να είναι «ισόβια» και δεκαπέντε χρόνια

Συνεχίζοντας την κατάθεση ψυχής της η κυρία Τοπαλούδη, μέσα από το «Open Ελλάδα» έκανε έκκληση στον πρωθυπουργό της χώρας, «ήτανε ανθρωπόμορφα τέρατα, ανθρωπόμορφα κτήνη και να τους καταδικάσει όλη η ελληνική κοινωνία. Αυτοί οι νόμοι για μένα δεν είναι νόμοι. Νόμοι που προδίδουν, νόμοι που εξοργίζουν. Είναι νόμοι που πηγαίνουνε με την πλευρά των δολοφόνων, παρά με την πλευρά των θυμάτων. Κάνω έκκληση αυτή τη στιγμή, στον πρωθυπουργό της χώρας και στον τέως πρωθυπουργό ν´ αλλάξουνε εδώ και τώρα, τον ποινικό κώδικα. Ισόβια σημαίνει, ίσα με τον βίο. Σε τέτοιες βαρβαρότητες, σε τέτοια εγκλήματα, αναρωτήθηκε κανείς τί έζησε το παιδί μου στα χέρια αυτών των σαδιστών;».  Η εισαγγελέας, Αριστοτέλεια Δόγκα, ολοκλήρωσε την αγόρευση της, με σπασμένη φωνή και λυγμούς, με την εξής φράση: « Η Ελένη είναι σύμβολο για το γεγονός ότι το 2020 η γυναίκα εξακολουθεί ν´ αντιμετωπίζεται από κάποιους ως τίποτα. Θα λάμπει για πάντα και θα δείχνει το δρόμο».

Η πραγματική ιστορία της Αλεξάνδρας του τραγουδιού που δεν δικαιώθηκε ποτέ…

Η Ελένη ξύπνησε μνήμες. Ακόμα κι αν αυτές οι μνήμες, είναι από το πολύ παρελθόν και κάπως έτσι έμαθα τα πραγματικά νέα της Αλεξάνδρας και θέλησα να τα μοιραστώ μαζί σας. Ίσως 60 χρόνια μετά να είναι πολλά, αλλά ποτέ δεν είναι αργά για την αλήθεια και την αποκατάσταση της. Η 18χρονη Αλεξάνδρα ήρθε στο Αιγάλεω από τη Μάνη για να μάθει ραπτική. Έμενε σε ένα σπίτι με συγγενείς της, τότε που στη γειτονιά είχε μόνο προσφυγικά σπίτια και πολλά δωματιάκια με κοινή αυλή. Ήταν πολύ όμορφη. Δεν πήγαινε πουθενά αλλού, εκτός από το σπίτι, τη μοδίστρα και το περίπτερο. Στο περίπτερο καθόταν με τη θεία μου τη Μαίρη, συνομήλικες τότε. Αρραβωνιασμένη και ερωτευμένη, κάτι τη βασάνιζε, αλλά φοβόταν να μιλήσει. Οι φίλες της όμως καταλάβαιναν.

Η σπιτονοικοκυρά της Ε., σχεδόν 80 πια, δε μπορεί να ξεχάσει την εικόνα με το κεφάλι της ανοιγμένο και το σκορπισμένο της πρόσωπο στον απέναντι τοίχο. Έκανε πολλές απόπειρες να τη βιάσει ο θείος της, ο ίδιος ο αδερφός της μάνας της κι εκείνο το βράδυ, η Αλεξάνδρα, φαίνεται, αντιστάθηκε, όσο ποτέ. Της τίναξε τα μυαλά με το όπλο του! Αν τώρα, στο 2020, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που λένε για την Ελένη Τοπαλούδη, ότι προκάλεσε, ότι εκδιδόταν, αν τώρα πέφτουν ισχυρά μέσα να καλύψουν τους φρικτούς  δολοφόνους της, για σκεφτείτε τότε… τότε που ακόμα τα εγκλήματα τιμής, ήταν καθημερινότητα! Η Αλεξάνδρα, όχι, δεν έπαιρνε τα σκονάκια μαζί με τον μπακάλη, όπως λέει το γνωστό, ρεμπέτικο τραγούδι, δεν έβγαινε βόλτες, δεν ήξερε πράγματι τι θα πει άνδρας. Ούτε καν ήξερε πού είναι το «Ροζικλαίρ». Το «Ροζικλαίρ» ήταν κινηματογράφος 500 θέσεων, στην οδό Πατησίων 12, που έφτιαξε το 1913, εποχή του βωβού κινηματογράφου, ο Φλεγκενάιμερ, και η ονομασία που του έδωσε προέκυψε από τα ονόματα που είχαν οι δυο κόρες του, Ρόζα και Κλαίρη. Οι κυρίες και οι κύριοι της εποχής περνούσαν αποστρέφοντας το βλέμμα έχοντας για καταγώγιο το σκοτεινό άδυτο του λαϊκού κοινού. Η καημένη η Αλεξάνδρα, δεν ήξερε ούτε να φτάσει στην Ομόνοια. Ήταν ένα φοβισμένο κορίτσι που νόμιζε ότι ο αρραβωνιαστικός της θα την έσωζε από το εφιάλτη που βίωνε καθημερινά.

Λένε ότι ο δολοφόνος ο ίδιος, ο θείος της δηλαδή, έγραψε τους στίχους για να μείνει στην ιστορία σαν «πουτάνα». Ο Τάσος Σχορέλης στην Ρεμπέτικη Ανθολογία (σ. 133, Α΄), αναφέρει το τραγούδι ως παλιό, «αδέσποτο» και πως υπάρχει σε δίσκο με τον Κατσαρό, πολύ παλιότερα απ την εμφάνιση του στη δισκογραφία, που αναφέρεται με  στιχουργό και συνθέτη τον μέγα Κώστα Γιαννίδης, και σε α ερμηνεία το έχουμε με το Βαγ. Περπινιάδη, το 1960 – σε 2η με το Στράτο Διονυσίου, το 1963.

 Το τάβλι ή Τα νέα της Αλεξάνδρας

«…Στ ορκίζομαι Βαγγέλη μου, για κάτσε να τα πούμε, στο τάβλι αυτό που παίζουμε, στο ούζο που θα πιούμε. Σ’ τ’ ορκίζομαι Βαγγέλη μου, Βαγγέλη να σε θάψω, αυτή θα την εκδικηθώ, αυτή θα την εκάψω! Για άκουσε τα νέα της Αλεξάνδρας, που μου ’λέγε “δεν ξέρει τι θα πει άντρας”. Κι εχτές τ’ απομεσήμερο, βγήκε για να ψωνίσει κι η ώρα πήγε τέσσερις κι ακόμα να γυρίσει. Και ψάχνοντας και ψάχνοντας, τη βρήκα στου Μιχάλη να παίρνει τα σκονάκια της μαζί με το μπακάλη. Αυτά λοιπόν τα νέα της Αλεξάνδρας που μου ’λέγε “δεν ξέρει τι θα πει άντρας”. Και σήμερα ξεκίνησε να πάει για τη μοδίστρα, που κάθεται σ’ ένα στενό κοντά στη Βαγγελίστρα. Και μου ’παν πως την είδανε, να βγαίνει χέρι χέρι, μαζί με το Χαράλαμπο από το Ροζικλαίρι».

Η Αλεξάνδρα που έγινε τραγούδι ως τάχα «ζωηρή γυναίκα», γιατί αντιστάθηκε στον βιασμό και το πλήρωσε με τη ζωή της

Η Αλεξάνδρα δολοφονήθηκε από τον πατριαρχικό – αφέντη – θείο της. Και βιάζεται καθημερινά εδώ και μισό αιώνα κάθε φορά που ακούγεται αυτό το τραγούδι. Μπείτε και δείτε ακόμα τι σχόλια αφήνει ο κόσμος για την δολοφονημένη Αλεξάνδρα. Κι αυτά είναι τα πραγματικά «νέα της Αλεξάνδρας», όπως τα έγραψε η Αργυρώ Μουστάκα Βρεττού, όλα όσα δηλαδή της διηγήθηκε η θεία της ιστορίας, σημειώνοντας πως «ίσως 60 χρόνια μετά να είναι πολλά, αλλά ποτέ δεν είναι αργά για την αλήθεια και την αποκατάσταση της». Η Αλεξάνδρα ήταν αρραβωνιασμένη με φαντάρο που ήταν στο ναυτικό. Οι φίλες της έχουν περάσει τόσα χρόνια κι ακόμη να μιλήσουν. Στη δίκη φοβήθηκαν να καταθέσουν από τη γειτονιά. Η ατάκα ήταν «κανόνισε να έρθουν από το σόι του, να μας γεμίσουν σκάγια». Όσο κι αν έψαξε να βρει φωτογραφία της Αλεξάνδρας, η Αργυρώ, δε βρήκε. Σύμφωνα με τον Θανάση Γιώγλου σε κείμενο του αφιερωμένο στον σπουδαίο λαϊκό τραγουδιστή Κώστα Μπαλαχούτη, τον θυμάται να λέει για την πραγματική ιστορία της Αλεξάνδρας, μια άλλη εκδοχή: «Τελικά την σκότωσε ο αδελφός της για να ξεπλύνει, όπως είπε, την ντροπή επειδή δεν ήταν φρόνιμη. Τον έβαλε, λένε, το σόι να το κάνει, γιατί δεν ξεπλενόταν εύκολα. Ο άνθρωπος αυτός το μετάνιωσε βέβαια, αλλά το φονικό είχε γίνει. Την ιστορία μου μετέφερε ένας φίλος, που έμενε τότε στην Αμφιάλη και εκείνα τα χρόνια ήταν κοντινό το γεγονός…»…

Για κάθε Ελένη, για κάθε Αλεξάνδρα…

Όπως και να χει, η Αλεξάνδρα μένει στο τραγούδι, για λάθος λόγους. Η Αλεξάνδρα δολοφονήθηκε, επειδή αντιστάθηκε στον βιασμό και επειδή διεκδίκησε το δικαίωμα της στην επιλογή. Η Αλεξάνδρα κι η Ελένη συναντήθηκαν, με διαφορά 30 χρόνων, γιατί τίποτα δεν έχει αλλάξει, εντέλει, για τους ίδιους λόγους. Για την κάθε Αλεξάνδρα, για την κάθε Ελένη, σπάμε τη σιωπή και ζητάμε αλλαγή στο νόμο: Τα ισόβια, να είναι ισόβια!  

Η Έλλη Αυξεντίου είναι δημοσιογράφος από την Κύπρο. Τελείωσε το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας και σπούδασε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Από το 2005 δημοσιογραφεί και από το 2007 ζει μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας, ενώ έχει δουλέψει στην τηλεόραση, σε εφημερίδες και περιοδικά και σε μεγάλα ομογενειακά μέσα στη Νέα Υόρκη. Γράφει κυρίως ανθρώπινες ιστορίες και αφηγήματα από το 2013. Είναι, ακόμη, υπεύθυνη επικοινωνίας συνεδρίων και εκθέσεων.