Ήταν εκείνος ο καυτός Ιούλιος του 2015, με τις αποχαυνωτικές υψηλές θερμοκρασίες της χώρας και τις τράπεζες κλειστές, απ όπου το περιοδικό Εconomist, ανέσυρε μια φωτογραφία του Σάκη Μητρολίδη και την θεώρησε ως μια από τις 10 πιο σημαντικές της δεκαετίας, που πέρασε. «Ένας απογοητευμένος συνταξιούχος κάθεται στο έδαφος έξω από μια τράπεζα στην Αθήνα τον Ιούλιο του 2015, καθώς η οικονομική μοίρα της Ελλάδας είναι αβέβαιη», γράψανε οι συντάκτες του διεθνούς οικονομικού εντύπου. Ο ηλικιωμένος έχει καταρρεύσει! Κλαίει γοερά! Δίπλα του πεσμένη η ταυτότητα του και το βιβλιάριο καταθέσεων. Η τράπεζα κλειστή. Στα τζαμιά του κτηρίου, το καθρέφτισμα προσώπων που κοιτάνε απορημένα. Η απελπισία. Ο φόβος. Το άγνωστο και μια καινούργια πραγματικότητα που κανείς, δεν είχε μαντέψει, προβλέψει, γνωρίσει ξανά.
Το χρονικό των capital controls που ζήσαμε…
Διάγγελμα του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα το βράδυ της Παρασκευής 26 Ιουνίου 2015. Είχε ολοκληρωθεί το δημοψήφισμα για τη συμφωνία με τους εταίρους, με τη χώρα να ψηφίζει ΟΧΙ, συντριπτικά σε ό,τι θεωρούσε πως την είχε ήδη εξουθενώσει οικονομικά. Την επόμενη επικρατεί πανικός με μεγάλες ουρές στα βενζινάδικα και στα ΑΤΜ. Η εικόνα επιδεινώθηκε το πρωί του Σαββάτου ενώ το απόγευμα της ίδιας ημέρας το 50% των 5.000 ΑΤΜ της χώρας τέθηκε εκτός λειτουργίας λόγω έλλειψης μετρητών. Οι αναλήψεις μετρητών προσέγγισαν το 1 δισ. ευρώ. Αναλυτές σημείωναν ότι αν δεν προχωρούσε η ΕΚΤ στη χορήγηση πρόσθετης ρευστότητας προς τις ελληνικές τράπεζες, τότε η κυβέρνηση δεν θα είχε άλλη επιλογή από την επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων (capital controls), στο πρότυπο της Κύπρου. Επιβλήθηκαν το βράδυ της Κυριακής 28 Ιουνίου με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που δημοσιεύτηκε τα ξημερώματα της 29ης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Οι τράπεζες προχώρησαν σε αργία έως τις 20 Ιουλίου και το Χρηματιστήριο Αθηνών παρέμεινε κλειστό ως τις 3 Αυγούστου. Η μέχρι εκείνη την στιγμή οικονομική εξουθένωση γινόταν τιμωρία και εξόντωση.
Η άγρια καθημερινότητα
Οι επιχειρηματίες έβλεπαν μέρα με τη μέρα τις δουλειές του να καταποντίζονται, οι καταθέτες ήταν σε πανικό, συνταξιούχοι με βιβλιάρια που πραγματοποιούσαν αναλήψεις χρημάτων από τα περίπου 900 υποκαταστήματα τραπεζών τα οποία λειτουργούσαν κατ’ εξαίρεση σε όλη τη χώρα γίνονταν θύματα ληστών, αν μια ημέρα δεν εισέπραττες το ποσό των 60 ευρώ, που δικαιώσουν, δεν είχες το δικαίωμα να λάβεις την επομένη το διπλάσιο. Δεν μπορούσαμε να μεταφέρουμε χρήματα στο εξωτερικό, να αγοραστούν μετοχές, ομόλογα ή αμοιβαία κεφάλαια, να ανοιχθούν νέοι τραπεζικοί λογαριασμοί, να πραγματοποιηθούν από καταστήματα του εξωτερικού ηλεκτρονικές αγορές έργων τέχνης, κοσμημάτων, ειδών ένδυσης, υπόδησης, οικιακού εξοπλισμού, ηλεκτρονικών ειδών, καλλυντικών κ.ά. Παράλληλα, οι περισσότερες εμπορικές συναλλαγές περνούσαν από το κατώφλι της Επιτροπής Έγκρισης Τραπεζικών Συναλλαγών.
Ανεργία, φτώχεια, μετανάστευση
Γονείς που είχαν παιδιά φοιτητές στο εξωτερικό δεν μπορούσαν να τους στείλουν χρήματα, κανείς δε μπορούσε να ταξιδέψει και η μειωμένη ρευστότητα, το αυξημένο κόστος, αλλά και η γραφειοκρατική διαδικασία στην οποία υποβάλλονταν οι ελληνικές επιχειρήσεις προκειμένου να πραγματοποιήσουν εισαγωγές προϊόντων ή πρώτων υλών οδήγησαν σε μείωση των εξαγωγών από 26,2 δισ. ευρώ σε 21,9 δισ. και των εισαγωγών από 47,1 σε 36,4 δισ. ευρώ σε μια διετία. Επλήγησαν κυρίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Πολλαπλασιάστηκαν τα λουκέτα, έχασαν τη δουλειά τους χιλιάδες άνθρωποι, εξαϋλώθηκε η μετοχική αξία των τραπεζών (40 δισ. ευρώ), υπέστησαν ζημιά το Δημόσιο και οι μικρομέτοχοί τους και επωμίστηκαν μεγάλο βάρος οι φορολογούμενοι, μειώθηκαν οι εισπράξεις από τη ναυτιλία, δέχθηκε πλήγμα το Χρηματιστήριο Αθηνών και άλλα τόσα πολλά, που έκαναν τους πολίτες να χάσουν κάθε ελπίδα, να φύγουν ξανά σε ξένες χώρες ως μετανάστες και να φτωχοποιηθουν όσο δεν τους άξιζε για όλη την δουλειά που είχαν πατήσει στη ζωή τους. Το γερό κλάμα του συνταξιούχου στην φωτογραφία έγινε βουβός λυγμός σε εκατομμύρια Έλληνες. Και συνέχισαν… και συνεχίζουμε…
