Διαζύγιο: Μάνα, πατέρας ΟΚ, με το παιδί τι κάνουμε;

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΝΑ ΣΤΕΡΓΙΟΥ

Το να είσαι χωρισμένος γονιός δεν είναι εύκολη υπόθεση. Σημαίνει καταρχήν ότι πρέπει εκατό φορές να βάλεις πίσω τον εγωισμό σου, τα πιστεύω σου, την άποψή σου για τη ζωή κι άλλες εκατό φορές να τη βάλει πίσω ο έτερος γονιός, ώστε να μην είναι αιματηρός ή μόνιμος ο τραυματισμός για το παιδί. Ένα νέο νομοθέτημα, λοιπόν, που έχει τη σφραγίδα του Κώστα Τσιάρα, του υπουργού Δικαιοσύνης ψηφίστηκε με τροπολογία στη Βουλή, που αφορά στη μόνιμη κατοικία υπερψηφίστηκε αλλά Θεού θέλοντος κι αν δεν υπάρξουν εκλογές, ως το τέλος του χρόνου έρχεται ολοκληρωμένο νομοθέτημα. Πρόκειται για την αρχή μιας σειράς ρυθμίσεων, προς τη θετική κατεύθυνση με τη σφραγίδα και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Έρχονται να εκφράσουν μια κοινωνική ανάγκη, την ανάγκη των πατεράδων, να μην αποξενώνονται από τα παιδιά τους και μέχρι το τέλος του 2020, οφείλει η Ελλάδα να νομοθετήσει. Επειδή όλα τα σενάρια είναι ανοιχτά και η Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή ετοιμάζεται, ας δούμε μερικά από τα θέματα, που θα πρέπει να εξεταστούν. Διότι, συχνά πολύ ωραίες ιδέες και σενάρια ή και κοινωνικές ανάγκες, σε νομοθετικό επίπεδο, είναι δύσκολο αν όχι ακατόρθωτο, να λειτουργήσουν στην πράξη. Χρειάζονται και δικλείδες και μηχανισμός, διότι αυτή τη στιγμή οι Κοινωνικές Υπηρεσίες είναι αποψιλωμένες. Χρειάζεται στατιστική επεξεργασία δεδομένων από τις Αστυνομίες, την Εισαγγελία και τις Υπηρεσίες Πρόνοιας. Επιπλέον, ανά 5ετία, μελέτη, έρευνα και επανατοποθέτηση του νομοθετήματος, ώστε να βελτιωθεί περαιτέρω. Θέλει πολύ μεγάλη ψυχραιμία κι από τους δυο γονείς ν΄ αφήσουν τον συζυγικό/συντροφικό τους ρόλο πίσω και να κοιτάξουν αποκλειστικά και μόνο τον γονεϊκό. Να ξεπεράσουν το σοκ, ότι τα όνειρά τους με τον συγκεκριμένο άνθρωπο διαψεύστηκαν ή έμειναν στην εκκίνηση αλλά και να αφήσουν στην άκρη τους τρίτους, οι οποίοι με τις δικές τους προσλαμβάνουσες μπορεί να ρίχνουν και λάδι στη φωτιά.

Το πρώτο εξάμηνο ή και χρόνος ενός επερχόμενου διαζυγίου είναι και το πιο δύσκολο. Οι πικρίες από ένα υποψήφιο διαζύγιο, σε ψυχολογικό επίπεδο, ισοδυναμούν με θάνατο, δημιουργούν ενίοτε προβλήματα ανυπέρβλητα, ύβρεις και λόγια, που δεν παίρνονται πίσω. Το πάγιο αίτημα των πατεράδων, που αποκλείονται από τη ζωή των παιδιών τους, και ορθώς θέλουν επανασύνδεση, χρειάζεται τρεις απαραίτητες ασφαλιστικές δικλείδες:

*Έγκαιρη πληρωμή της διατροφής (ειδάλλως άμεση επιβολή κυρώσεων), εκτός αν είναι αιτιολογημένη.

*Σχολή γονέων για διαζύγια (σεμινάριο).

*Σεβασμό στην άποψη του παιδιού, για τον γονέα. 

Τι μπορεί όμως να δουλέψει, απ΄ όλα αυτά, αν δεν ενισχυθούν οι κοινωνικές υπηρεσίες, με κοινωνιολόγους της Οικογένειας, ψυχολόγους για τα παιδιά, γιατρούς αλλά και με συγκεκριμένο μηχανισμό σε επίπεδο δήμων και Περιφερειών, με αποκλειστική αρμοδιότητα τα διαζύγια. Μπορεί ένα παιδί να βρίσκεται βραδιάτικα σε αστυνομικό τμήμα, επειδή τσακώθηκαν οι γονείς του; Ακόμη κι ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα σε συνεργασία με τα Πανεπιστημιακά Τμήματα για την Κοινωνιολογία της Οικογένειας θα βοηθούσε προς αυτήν την κατεύθυνση.

*Συνεπιμέλεια:

Το αίτημα για το νομοθέτημα προέρχεται από την αδυναμία των μπαμπάδων να δουν τα παιδιά. Εν μέρει έχει δίκιο. Πολλοί μπαμπάδες αποκλείονται από τη ζωή των παιδιών, επειδή χώρισαν ή γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τη σύζυγο. Πολλοί μπαμπάδες χάνουν επαφή, γιατί το παιδί τους έχει πάει σε άλλη πόλη ή και χώρα και δεν μπορούσαν να επικοινωνήσουν μαζί του. Πολλοί μπαμπάδες λόγω δουλειάς και περίεργων ωραρίων δυσκολεύονται να βρουν κοινές ώρες, για να δουν τα τέκνα ή λόγω ανεργίας δυσκολεύονται να δώσουν τα λεφτά της διατροφής.

Όμως, το πρόβλημα στα διαζύγια είναι κατεξοχήν η προβληματική επικοινωνία. Κι εν προκειμένου η δυσλειτουργική επικοινωνία, που μεγαλώνει όσο τα παιδιά είναι περισσότερα κι έχουν κι αυτά διαφορετικά θέλω. Η κατανομή βαρών είναι πολλαπλή και συχνά με το διαζύγιο, συνδέεται με πολλά πράγματα, που δεν είναι αμιγώς νομικά αλλά και οικονομικά, τεχνικά και κυρίως συναισθηματικά.

*Κοιμίζω το παιδί στο σπίτι του μπαμπά:

Το νέο νομοθέτημα, οι μπαμπάδες θέλουν να βάζει ως βασική, την Αρχή του καταμερισμού του Χρόνου, μπροστά. Όμως, πως θα πείσεις ένα παιδάκι να μην πάει το Σάββατο στο πάρτι του καλύτερού του φίλου, επειδή σώνει και καλά πρέπει να πάει να κοιμηθεί στον μπαμπά του; Αντί να χαρεί που θα πάει στον μπαμπά θα είναι στενοχωρημένο. Ούτε ο ένας θα ευχαριστηθεί ούτε ο άλλος. Επομένως, πρέπει να υπάρχει το θέμα των αναπληρώσεων χρόνου.

*Η νέα ή ο νέος σύντροφος:

Υπάρχουν γονείς, που γνώρισαν άλλη/άλλον σύντροφο κι η δυναμική του γονεϊκού ρόλου, έστω προσωρινά, μειώνεται.  Φέρνοντας μία νέα υποψήφια «μαμά Νο2» το παιδί μπορεί να μη θέλει, να πάει μαζί, γιατί δεν του αρέσει, όπως του φέρεται η σύντροφός του. Ή γιατί απλά ευσεβής του πόθος είναι  ο μπαμπάς να ζει με τη μαμά του. Η γιατί πολύ απλά περνάει καλύτερα με τη μαμά και τον νέο της σύντροφο. Αλλάζοντας τακτικά «υποψηφίους» ή «υποψήφιες» συντρόφους, το παιδί μπερδεύεται περισσότερο. Η συχνή εναλλαγή συντρόφων, που τους γνωρίζει όλους το παιδί, το ταλαιπωρεί γιατί μπορεί να δένεται συναισθηματικά με κάποια νέα σύντροφο του μπαμπά ή κάποιον νέο σύντροφο της μαμάς κι αμέσως μετά να βιώνει ένα δεύτερο μικρό διαζύγιο. Χρειάζεται προσοχή και σταδιακή επαφή με τον νέο/νέα σύντροφο, η οποία πρέπει να προβλέπεται.

*Απουσία γονιού:

Το παιδί εκνευρίζεται, όταν περιμένει τον γονιό και δεν έρχεται. Εκνευρίζεται, όταν αργεί. Τι κυρώσεις έχει ο γονιός, όταν αφήνει το παιδί στα κρύα του λουτρού; Όταν επανειλημμένα τον περιμένει να το δει να λέει ένα ποίημα, αλλά δεν έρχεται; Μπορεί να λυθεί με πρόστιμα ένα τέτοιο πρόβλημα; Μπορεί να λύσει την παγωμάρα, που νιώθει ένα παιδάκι, όταν ένα παιδί θέλει και τους δυο γονείς αλλά αναγκάζεται Χριστούγεννα, Πάσχα, διακοπές να βιώνει πιο έντονα τις συνέπειες του διαζυγίου;

*Παιδιά ΑΜΕΑ ή με σοβαρές παθήσεις:

Οι δυσκολίες είναι ακόμη μεγαλύτερες κι υπάρχουν γονείς, που δεν χωρίζουν, ενώ η συντροφική τους σχέση είναι κατεστραμμένη, γιατί ένα παιδί μπορεί να έχει προβλήματα υγείας. Η πίεση και για τον γονέα, που θέλει να χωρίσει και για τον γονέα, που είναι με το παιδί, πολλές ώρες είναι ασφυκτική.Χρειάζεται πολύ μεγάλη προσοχή από το υπουργείο γι΄ αυτές τις περιπτώσεις, όπου η δυνατότητα στον έναν από τους δυο γονείς να δουλέψει είναι πολύ δύσκολη κι ει δυνατόν κι ενίσχυση. Υπάρχουν γυναίκες ή άντρες, που δεν χωρίζουν, ενώ έχουν άλλον σύντροφο και μένουν εγκλωβισμένοι ή δεν μπορούν να δουλέψουν για να ζήσουν.

*Σχέση κοριτσιών –αγοριών:

Ορισμένα παιδιά,  που ήταν πολλές ώρες με τη μαμά και πριν το διαζύγιο, ντρέπονται να μπουν στον μπαμπά ότι θέλουν να πάνε στο μπάνιο ή πως τα ενοχλεί κάτι. Μία βίαιη αλλαγή με διαμονή στο σπίτι του μπαμπά, σώνει και καλά, μόνο κακό μπορεί να κάνει, αν δεν γίνει σταδιακά.  Τα παιδιά σε μικρές ηλικίες θέλουν τη ρουτίνα τους, για να αισθάνονται ασφαλή κι έχουν εμμονές, με τα δικά τους αντικείμενα.

*Ταλαιπωρία λόγω πεθερικών:

Ο μπαμπάς μπορεί να είναι ένας υπέροχος άνθρωπος. Όμως, η γιαγιά με τον παππού να κάνουν επικριτικά σχόλια εναντίον της μαμάς, όταν ο μπαμπάς δεν είναι μπροστά. Τα παιδιά νιώθουν ιδιαίτερα άβολα και να μην θέλουν ούτε να «δώσουν» τους παππούδες ούτε να στενοχωρήσουν τη μαμά. Τα υποχρεώνουμε σώνει και καλά σε καταναγκαστικά έργα; Οφείλουν κι οι δυο γονείς να αφήσουν στην άκρη τα σχόλια τρίτων, ακόμη κι αν είναι οι παππούδες, οι οποίοι ηθελημένα ή αθέλητα τα δηλητηριάζουν. Θα πρέπει να υπάρχει συμβουλευτική ή και κυρωτικό πλαίσιο, αν επανειλημμένα δηλητηριάζουν με τα σχόλιά τους ένα παιδί.

*Ζευγάρια – συζήτηση για θέματα Υγείας/Θρησκείας:

 Σ’ ένα θέμα υγείας η συνεπιμέλεια  μπορεί ν΄αποβεί μοιραία για τη ζωή ενός παιδιού. Αν πρέπει να γίνει ένα εμβόλιο και ο ένας διαφωνεί. Τι γίνεται λ.χ. όταν ο ένας απ΄ τους δυο γονείς συμφωνεί για να γίνει μεταμόσχευση κι ο άλλος όχι; Ή μήπως όταν ο ένας γονιός θέλει να στείλει το παιδί στο σχολείο με την πανδημία του κορωνοϊού κι ο άλλος όχι; Αν θέλει να κοινωνήσει το παιδί;

*Δραστηριότητες:

 Ο μπαμπάς θέλει να γίνω τρομερός παίκτης, να παίξω αργότερα και στον Παναθηναϊκό αλλά η μαμά θέλει να με γράψει στη ζωγραφική, γιατί λέει πως έχω ταλέντο. Ένας μόνιμος τσακωμός συχνά χωρισμένων ζευγαριών, μπορεί να είναι οι δραστηριότητες…

Ξένες γλώσσες:

Το θέμα της δεύτερης γλώσσας συχνά μπορεί να προκαλέσει εντάσεις, τα φροντιστήρια, οι επιδόσεις στο σχολείο κ.ά. Τι θα πεις σε ένα παιδί, που θέλει  να μάθει γερμανικά, αλλά ο μπαμπάς επιμένει να μάθει γαλλικά, γιατί θεωρεί πως έτσι θα έχει καλύτερη σταδιοδρομία; Η βούληση του παιδιού μετρά τελικά ή όχι;

*Μετακόμιση γονέα:

 Τα παιδιά, όσο πιο μικρά είναι τόσο πιο δύσκολο είναι ν΄ αλλάζουν χώρους. Όμως η ζωή δεν τα φέρνει όλα, όπως θέλουμε. Λόγοι δουλειάς, ασθένειας στενού συγγενικού προσώπου ή ακόμη κι ένας νέος γάμος μπορεί να δημιουργήσει εμπόδια στον/στη σύζυγο να παραμένει στον ίδιο τόπο κατοικίας, όπως προβλέπει η τροπολογία. Υπάρχουν μπαμπάδες, που είναι ναυτικοί, μαμάδες, που είναι στρατιωτικοί. Που είναι ξενοδοχοϋπάλληλοι και λείπουν καιρό, από την οικία. Ποιος δικαστής θα αποφασίσει 50%-50% συνεπιμέλεια; Κανείς. Παρότι ψηφίστηκε η τροπολογία για την περιοχή κατοικίας χρειάζεται νομική ευελιξία στο εφαρμοστικό κανονιστικό πλαίσιο. Η μετακόμιση ή τα δύσκολα ωράρια δεν μπορούν να αποφευχθούν πάντα αλλά πρέπει να γίνονται με κανόνες. Ένας άνθρωπος, που στερείται το παιδί του λόγω διαφορετικής πόλης ή χώρας, να μπορεί να το παίρνει περισσότερο τα καλοκαίρια ή στις διακοπές, όπως συμβαίνει ήδη σε ζευγάρια, που μένουν σε διαφορετική πόλη.

*Σωφρονιστικά ιδρύματα ή Ψυχιατρεία;

 Υπάρχουν κρατούμενοι, που αγαπούν τα παιδιά τους. Γυναίκες, που πιέζονται πολύ και βρίσκονται στα πρόθυρα νευρικής κρίσης; Μπορεί ένα παιδί να επισκεφθεί ένα ψυχιατρείο; Παρότι βελτιώθηκαν κάποιες σωφρονιστικές δομές στον τρόπο υποδοχής, για πολλά παιδιά είναι εξαιρετικά βαρύ το φορτίο να βλέπουν τους γονείς τους πίσω από κάγκελα. Πολλά πιέστηκαν που είχαν καιρό να δουν τους μπαμπάδες λόγω της πανδημίας. Δεν πρέπει κι η σύγχρονη τεχνολογία να συνδράμει προς αυτήν την κατεύθυνση, ώστε να μη βιώνουν τις δυσκολίες αυτών των δομών.

*Πίεση προς τα παιδιά:

Υπάρχουν παιδιά, που οι γονείς τους τα πιέζουν αφόρητα. Θέλουν το παιδί να ξεχωρίσει, να γίνει άλογο κούρσας, σαν ένα ντοπαρισμένο στον ιππόδρομο, πλάσμα. Η πίεση αυτή γίνεται συχνά ασφυκτική στα αθλήματα, στη μουσική, στη ζωγραφική, στον χορό, στα μαθήματα, που πρόκοψε ο μπαμπάς ή η μαμά. Το παιδί μπορεί καν να μη θέλει να πάει με τον μπαμπά στην προπόνηση, γιατί αισθάνεται ότι δεν θα ικανοποιήσει την ανάγκη του να κερδίσει.  Όταν δυσανασχετεί τι θέση πρέπει να πάρει η μαμά;

*Το παιδί με το σακίδιο:

Το νέο νομοθέτημα προβλέπει αύξηση των ωρών προς τον πατέρα. Υπάρχουν παιδιά, που θέλουν να δουν τον μπαμπά στο σπίτι του αλλά εκείνος δεν έχει τέτοια δυνατότητα φιλοξενίας (σπίτι μικρό, μακριά, δυσκολίες κ.ά.). Δεν μπορεί να είναι υποχρεωτικός ο ύπνος, αν το ίδιο το παιδί δεν θέλει, να πηγαίνει διαρκώς κάθε δεύτερο Σαββατοκύριακο. Τα παιδιά δεν είναι ρομπότ. Έχουν τους δικούς τους βιορυθμούς. Ακόμη πιο περίεργα είναι τα πράγματα σε περιπτώσεις υιοθεσίας, που τα παιδιά αυτά είναι ήδη ταλαιπωρημένα και το όνειρο μιας ολοκληρωμένης οικογένειας εγκαταλείπεται. Πιο δύσκολο ακόμη, όταν ένας από τους δυο γονείς αποφασίζει ν΄ αλλάξει φύλο και χρειάζεται να υπάρξει η κατάλληλη ψυχολογική προετοιμασία.

*Διαφορετικά θέλω του παιδιού ανά ηλικία:

 Δεν μπορεί να υποχρεώσει κάποιος μία μαμά να στείλει στον μπαμπά, το παιδί στον άλλον γονιό, αν είναι άρρωστο. Δεν μπορεί κάθε νομοθέτημα, να τα αντιμετωπίζει, σαν να είναι μωρά, γιατί οι ηλικίες αλλάζουν. Ένα παιδί θέτει τα δικά του όρια κι οφείλουν κι οι γονείς να τα κάνουν σεβαστά. Χρειάζεται να υπάρξει πρόβλεψη ανάλογα με την ηλικία.

*Για το καλό τους:

 Χρειάζεται ευελιξία και σεβασμός και στην προσωπικότητα του παιδιού ανάλογα με την ηλικία αλλά και τις συνήθειες. Ένα παιδάκι 4 χρονών, 5 μπορεί να φοβάται να κοιμηθεί, χωρίς τη μαμά ή τη γιαγιά, που την έχει συνηθίσει. Αντίστοιχα ένας 16άχρονος μπορεί  να θέλει να μείνει μ΄ έναν φίλο του ή την κοπέλα του στο σπίτι, που μένει ή να επισκέπτεται περισσότερο τον μπαμπά του. Η τυπολατρία δεν αποδίδει στην πράξη και συχνά μπορεί να δημιουργήσει περαιτέρω προβλήματα στα παιδιά.

*Μαμάδες δίχως εισόδημα ή δίχως βοήθεια:

 Πολύ συχνά γυναίκες εγκαταλείπουν το επάγγελμα, για να φροντίσουν τα παιδιά. Η συζήτηση για τη διατροφή καθυστερεί και μπορεί να μείνουν σε συγγενική οικογένεια. Χρειάζεται να υπάρχει πρόβλεψη, για μία γυναίκα, που δεν μπορεί να έχει ένα διαζύγιο αλλά να σταθεί στα πόδιά της, διότι πολύ συχνά γίνεται στόχος εκβιαστικών διλημμάτων. «Αν φύγεις το παιδί θα το πάρω εγώ». Το νομοσχέδιο αυτό, καλό θα έπρεπε να δίνει τη δυνατότητα και σε πατεράδες ή σε μαμάδες, που δεν θέλουν τη συνεπιμέλεια, να μπορούν να παραιτηθούν από το δικαίωμα αυτό, κρατώντας ωστόσο τη γονεϊκή μέριμνα. Γιατί ενώ το νομοθέτημα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση στην πράξη ελλοχεύει ο κίνδυνος ν’ ανοίξει κι άλλες πληγές, ώστε να κυνηγούν μαμάδες ή μπαμπάδες τον έτερο γονέα για μία υπογραφή. Οι εκβιασμοί στα χωρισμένα ζευγάρια, δυστυχώς, υπάρχουν: «Αν δεν με αφήσεις να τον πάρω τώρα μαζί μου στις διακοπές, θα πω στο παιδί μας πως έκανες αυτό…». Είναι βασικό λοιπόν στοιχείο σε διαζύγια, που δεν είναι συναινετικά υποχρεωτικά να υπάρχει συμβουλευτική. Σεμινάρια και συμβουλευτική, μόνιμος εισαγγελέας διαζυγίων για διατροφή/διαζύγια στις έδρες Περιφερειών,  έξοδος από τη Συνεπιμέλεια, αν δεν τηρούνται οι όροι και πάνω απ΄ όλα δυνατότητα δυνατότητα προσωρινής απομάκρυνσης του παιδιού, αν το περιβάλλον είναι τοξικό.

*Ενδιαφέρον μπαμπάδων – Εκβιασμός γυναικών:

Το γεγονός ότι πράγματι κυρίως άνδρες από τη «Συνεπιμέλεια» καίγονται να βλέπουν τα παιδιά τους δεν σημαίνει ότι υπάρχει καθολικότητα στο αίτημα για συνεπιμέλεια. Αντίστοιχα, υπάρχουν και γυναίκες, οι οποίες χρησιμοποιούν τα παιδιά τους, για να αποκομίσουν οφέλη από το σύζυγο, να τον εκβιάσουν, να τον ταλαιπωρήσουν. Το νομοθέτημα πρέπει να φροντίσει ώστε μαμάδες ή μπαμπάδες, που έχουν σήμερα την επιμέλεια, να μην υποχρεώνονται σε μία σειρά από εκβιαστικούς συμβιβασμούς ή ταλαιπωρία στη διατροφή.

*Η πολιτεία θα πρέπει επιτέλους να σταματήσει το αίσχος με τις λιμνάζουσες διατροφές στα δικαστήρια.  

Όταν λοιπόν μιλάμε για συνεπιμέλεια, τότε θα πρέπει να προβλέπεται και προσωρινή διατροφή και άμεσες κυρώσεις, οι οποίες σε ακραίες περιπτώσεις θα μπορούν να φτάνουν μέχρι σε κατασχέσεις ή ποινή έκτισης κοινωνικής υπηρεσίας, όταν υπάρχει δόλος. Κι ανάλογα με την ηλικία, θα πρέπει και τα παιδιά να μπορούν ν΄ αποφασίζουν για θέματα, που τα αφορούν, αντί ν΄ αποφασίζουν οι γονείς, οι υπηρεσίες, τα δικαστήρια συχνά για το καλό τους, χωρίς αυτά…