Λάικα στα ρωσικά θα πει «αυτή που γαβγίζει». Στην συναισθηματική γλώσσα των ανθρώπων, πάλι, είναι μία όμορφη σκυλίτσα, παράπλευρη απώλεια του Ψυχρού Πολέμου του περασμένου αιώνα και σύμβολο ανθρωπιάς όμως, που χρησιμοποιήθηκε στο Σοβιετικό Διαστημικό Πρόγραμμα. Στις 3 Νοεμβρίου 1957, έγινε ο πρώτος ζωντανός οργανισμός που μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη, επιβαίνοντας στον τεχνητό δορυφόρο Σπούτνικ 2 για να γίνει τις επόμενες μέρες επίκεντρου του παγκοσμίου ενδιαφέροντος…
Ήταν ένα αδεσποτάκι στη Μόσχα, με τους ασύλληπτα για μας τους Μεσογειακούς, βαρείς χειμώνες, κάτω απ τις γιγαντοαφίσες του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, τα μεγάλα μεγέθους σφυροδρέπανα και τον ανταγωνισμό Δύσης και Ανατολικού μπλοκ για το ποιος είναι ο καλύτερος, ο πιο δυνατός στρατιωτικά, διαστημικά, οπλικά. Οι άνθρωποι, πάντα, σ αυτές τις περιπτώσεις, δεν έχουν σημασία… ούτε φυσικά τα αδέσποτα, σαν και αυτό, την Λάικα που έτρωγε αποφάγια, έβρισκε απάγκιο στις κώχες των κτηρίων για το κρύο, αγαπούσε, πίστευε στην αγάπη, στο χάδι των περαστικών… Μια μέρα λοιπόν, η Σοβιετική Διαστημική Υπηρεσία, αποφασίζει να στείλει για να μελετήσει στο διάστημα ένα έμβρυο ον, που να μην είναι άνθρωπος. Ένα αδέσποτο απ το δρόμο! Να έχει συνηθίσει στο κρύο, στην πείνα, στην έλλειψη χαδιού και αγκαλιά, να έχει μάθει να επιβιώνει σε κακουχίες, ώστε να αντέξει σε μια διαστημική, άγνωρη ακόμη, πτήση.
Οι επιστήμονες βγήκαν στους κρυσταλλιασμένους μοσχοβίτικους δρόμους, όπου το λευκό του πάγου, το καφέ της λάσπης και το κόκκινο αντιφέγγισμα της εποχής, μπερδεύονταν στις όχθες του Μόσκοβα. Την διάλεξαν, ανάμεσα σ άλλα αδέσποτα, γιατί ήταν όμορφη! Ήταν μικρόσωμη, πολύ παιχνιδιάρα και μάλλον λιγότερο από τριών ετών. Στην αρχή, την φώναζαν «Kudryavka», δηλαδή μικρούλα σγουρομάλλα, ή «Zhuchka» κάτι σαν «Ζουζουνάκι» ή Limonchik που θα πει «Λεμόνι». Οι επιστήμονες έκαναν χιούμορ, ενώ την χάιδευαν και την καλομάθαιναν πριν την θυσία της, για την μεγαλοιδεατική κατάκτηση του διαστήματος πως «ο πρώτος Ρώσος πολίτης στο διάστημα θα πρέπει να έχει φωτογένεια». Το Σπούτνικ 2, που θα στέλνοντας η Λάικα στο διάστημα, είχε σχεδιαστεί και κατασκευαστεί βιαστικά, μόλις σε ένα μήνα, μιας και ο «σύντροφος Γενικός Γραμματέας», Νικίτα Χρουτσόφ είχε δώσει ρητή εντολή να προλάβει να εκτοξευτεί ο δορυφόρος στην 40η επέτειο της Ρωσικής Επανάστασης. Δεν είχε, λοιπόν, προλάβει να σχεδιαστεί για ασφαλή επανείσοδο στην ατμόσφαιρα και έτσι η Λάικα ήταν σίγουρα καταδικασμένη, πριν καν αρχίσει το ταξίδι της στα αστέρια της…
… Και όταν εκείνη, η όμορφη, σγουρή σκυλίτσα, βρέθηκε στο Σπούτνικ 2, κοιτάζοντας τα ανθρώπινα όντα να σφραγίζουν τις πόρτες για πάντα, συνέχισε να κουνάει την ουρά της… Η επίδειξη δύναμης των δυο υπερδυνάμεων κορυφώνονταν και σίγουρα μια γλυκιά σκυλίτσα, ένα αδεσποτάκι, ήταν αμελητέο για τους ισχυρούς. Πριν την εκτόξευση της, έμεινε κλειδωμένη μέσα στην κάψουλα για τρεις ημέρες καθώς έπρεπε να αντιμετωπιστούν πολλά τεχνικά προβλήματα. Έπρεπε να την κρατούν ζεστή αντλώντας ζεστό αέρα στην κάψουλα καθώς επικρατούσε παγετός στην ατμόσφαιρα. Με την εκτόξευση οι γιατροί ήταν σε θέση να παρακολουθούν τους παλμούς και την πίεση της. Η επίσημη ανακοίνωση έλεγε ότι οι παλμοί της ήταν στην αρχή γρήγοροι αλλά μετά ηρέμησε και μπόρεσε να φάει ένα ειδικό γεύμα. Ποτέ δεν ειπώθηκε η αλήθεια για το τέλος της Λάικας. Επίσημη η Σοβιετική Ένωση δήλωνε πως η Λάικα επέζησε στο Διάστημα για μια ολόκληρη εβδομάδα, τρώγοντας ένα ειδικό τζελ, στο οποίο την τελευταία μέρα της έβαλαν μια ουσία για να της γίνει ευθανασία εξ αποστάσεως, χωρίς πόνους και αγωνία. Με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, όμως άρχισε να λέγεται απ τους επιστήμονες της αποστολής πως η σκυλίτσα έζησε μόνο δύο μέρες και πέθανε όταν η καμπίνα υπερθερμάνθηκε μετά την εισαγωγή της σε τροχιά. Όπως και να χει, όλοι ήταν χαρούμενοι για την επιτυχία του πειράματος!
Καμία συμπόνια, κανένας ψίθυρος, ούτε ίχνος συγκίνησης για ένα ζωντανό πλάσμα, που βρέθηκε στο διάστημα και θυσιάστηκε εις το όνομα της επιστήμης και της ανυπαρξίας της ηθικής της. Το διαστημόπλοιο περιστράφηκε γύρω από τη Γη περίπου 2.570 φορές, προτού καεί στην ατμόσφαιρα του πλανήτη στις 4 Απρίλη 1958. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Γιούρι Γκαγκάριν θα γινόταν ο πρώτος άνθρωπος στο διάστημα, εκεί που κοίταξε για πρώτη φορά τα αστροφώτιστα διαστήματα η μικρή αδεσποτούλα της Μόσχας. Το 2008, οι Ρώσοι πια, θα αφιερώσουν έναν βωμό στη σκυλίτσα, ως ελάχιστο φόρο τιμής για τον πρώτο ζωντανό οργανισμό που έφυγε απ τον πλανήτη μας για την κατάκτηση του διαστήματος και τον πρώτο, συνάμα, που θυσιάστηκε…
Το 1998 ο εκπαιδευτής της Λάικα, Όλεγκ Γκαζένκο, της Σοβιετικής Διαστημικής Υπηρεσίας δήλωσε για την θυσία της παιχνιδιάρας σγουρομάλλας του πως: «Όσο ο καιρός περνάει, μετανιώνω όλο και πιο πολύ γι’ αυτό. Αυτά που μάθαμε από αυτή την αποστολή δεν ήταν τόσα ώστε να δικαιολογούν το θάνατο του σκυλιού».
