Πες μας τι είδε ο φωτογραφικός φακός σου, Πηνελόπη, στα Καλάβρυτα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΚΑΤΣΑΡΕΛΗ

Στέκονται τα Καλάβρυτα, αγέρωχα, περήφανα, ηρωικά, αρχαία, ρωμαϊκά, βυζαντινά, φράγκικα εκεί απάνω στον Χελμό και αντικρύζουν την γη του Πέλοπα που αλλάζει εποχές και καιρούς, αλλά όχι ομορφιά και Ιστορία. Έχουν χιονοδρομικό κέντρο, ξενοδοχεία, τουρισμό, τον γραφικό οδοντωτό που σκαρφαλώνει βράχια σε μαγικά τοπία, αλλά πάνω απ όλα έχουν την σοφία μιας συνέχειας απ τα αρχαία χρόνια, τότε που οι θεοί ορκίζονταν στα νερά της πηγής που αναβλύζει στα χώματα τους…  

Τα Καλάβρυτα στα Αροάνια Όρη ή Χελμό

Στα Αροάνια Όρη, τον Χελμό, στην βόρειας Πελοπόννησο, που είναι χτισμένα τα Καλάβρυτα, πήγαζε η Στύγα, το ένα από τα τρία ποτάμια που κύλαγαν στα λιβάδια του Άδη. Θεοί και θνητοί έδιναν όρκο στα νερά της και η παραβίαση του όρκου αυτού από τους Θεούς ισοδυναμούσε με δέκα χρόνια λήθαργο όμοιο με το θάνατο. Στη Στύγα έλουσε η Νηρηίδα Θέτιδα το γιο της Αχιλλέα για να παραμείνει αθάνατος αφήνοντας τον με ένα μόνο τρωτό σημείο, την φτέρνα από όπου τον κράταγε.

Η πηγή της Στύγας, απεχθής και φρικαλέα

Ψηλά εκεί, στα Αροάνια όρη, από έναν απόκρημνο, άγριο, σκοτεινό βράχο αναβλύζει ακόμη και σήμερα πηγή που οι αρχαίοι ονόμαζαν Ύδωρ Στυγός και που οι Καλαβρυτινοί ονομάζουν τώρα πια, Μαυρονέρι. Τα νερά της πηγής εξαφανίζονται στα έγκατα της γης και αναβλύζουν ξανά, χαμηλότερα στην ίδια περιοχή, για να ενωθούν με τον Κράθι ποταμό. Η σκούρα όψη τους οφειλόταν, σύμφωνα με τον μύθο, στη θεά Δήμητρα: όταν αυτή μεταμορφωμένη σε φοράδα, για να ξεφύγει από τον Ποσειδώνα που την είχε ερωτευθεί και την κυνηγούσε, ήρθε και καθρεφτίστηκε μέσα τους, η εικόνα που αντίκρισε τη δυσαρέστησε, ταράχτηκε κι ευθύς, ο ποταμός έγινε μελανός. Οι αρχαίοι πίστευαν ότι τα ύδατα της πηγής προέρχονταν από τον χθόνιο ποταμό της Στύγας και γι’ αυτό οι Αρκάδες συνήθιζαν να ορκίζονται μπροστά τους, μιμούμενοι τον Όρκο των θεών. Πίστευαν ακόμη ότι είχαν παρόμοιες με τα χθόνια ύδατα μαγικές δυνάμεις: όποιο, δηλαδή, ζωντανό πλάσμα έπεφτε μέσα τους δηλητηριαζόταν και πέθαινε, τα πήλινα αγγεία ράγιζαν, ενώ εκείνα από μέταλλο, ακόμη κι από χρυσό, σκούριαζαν και διαλύονταν. Κανένα δοχείο δεν μπορούσε να συγκρατήσει το ύδωρ της Στυγός εκτός κι αν ήταν κατασκευασμένο από οπλή αλόγου!

Οι αρχαίοι απόγονοι του Πελασγού, του πρώτου βασιλιά των Αρκάδων

Παλιός, αρχαίος και αυτός ο τόπος, κάποτε λεγότανε Κύναιθα ή Κυναίθη. Λέει ο μύθος, στα 1700 π.Χ. ιδρύθηκε από τους Αζάνες, την αρχαία Αρκαδική φυλή από  τον Κύναιθο, έναν από τους 50 γιους του Λυκάονα και εγγονό του Πελασγού, του πρώτου βασιλιά των Αρκάδων. Το όνομα της πόλης από το «κύων», δηλαδή σκύλος και «θέω», τρέχω, σήμαινε την αγάπη των κατοίκων για το κυνήγι που αφθονούσε στην περιοχή και ήταν η βορειότερη πόλη της Αρκαδικής Αζανίας. Οι Αιτωλοί το 220 π.Χ. λεηλάτησαν την πόλη κλέβοντας τα υπάρχοντα και τις περιουσίες των κατοίκων της και σκότωσαν πολλούς από αυτούς, ενώ άλλοι κάτοικοί της αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν. Λίγα χρόνια αργότερα νέοι κάτοικοι και κάποιοι παλιοί που επέστρεψαν, ζουν πάλι εκεί και συμμετάσχουν με απεσταλμένους τους, στις γιορτές προς τιμήν της Αρτέμιδος Λευκοφρυηνής, στη Μαγνησία του Μαιάνδρου της Μ. Ασίας.

Τα μαγικά ορεινά νερά

Κοντά στην Κυναίθη, εκεί στα σημερινά Καλάβρυτα, λέγεται, βρισκόταν η περίφημη Άλυσσος πηγή για την οποία πιστευόταν ότι όποιος έπινε από το νερό της γιατρευόταν από την λύσσα!

Ρώμη και οι γιορτές του Ταύρου για τον Διόνυσο

Ρωμαϊκά χρόνια! Το 120 π.Χ. κάτοικοι της πόλης πήραν μέρος στην εκστρατεία του Ρωμαίου ύπατου Γναίου Δομέτιου στη Γαλατία. Την πόλη επισκέφτηκε ο Παυσανίας το 174 μ.Χ. ο οποίος την αναφέρει στα Αρκαδικά του και μας πληροφορεί ότι βρισκόταν σαράντα στάδια μετά τους Λουσούς και τον σπουδαίο ναό της Αρτέμιδας. Στην πόλη βρισκόταν ιερό του Διόνυσου στο οποίο κάθε χρόνο γινόταν γιορτή προς τιμήν του θεού όπου θυσιαζόταν μεγάλος ταύρος. Επίσης οι κάτοικοι της πόλης είχαν δωρίσει στην Ολυμπία χάλκινο άγαλμα του Δία υπερφυσικού μεγέθους στα 3 μέτρα ύψος περίπου, πάνω σε χάλκινο βάθρο που κρατούσε στα χέρια κεραυνούς.

Ο τελευταίος χρησμός των Δελφών προς τον Ιουλιανό τον Παραβάτη το 362

Είπατε τω βασιλεί, χαμαί πέσε δαίδαλος αυλά. Ουκέτι Φοίβος έχει καλύβην, ου μάντιδα δάφνην, ου παγάν λαλέουσαν. Απέσβετο και λάλον ύδωρ.

Othon de Tournay, φεουδάρχης και βαρώνος των Καλαβρύτων

«… Τὸν μισὲρ Ὄτον ντὲ Ντουρνᾶ ἐπρόνοιασεν ὡσαύτως νὰ ἔχῃ τὰ Καλάβρυτα καὶ φίε δέκα καὶ δύο…» – Χρονικό του Μορέως

Φραγκοκρατία

Ο Όθων ντε Τουρναί ήταν ιππότης και σταυροφόρος από την Γαλλία και το Τουρναί της Νορμανδίας, που σήμερα ανήκει στο Βέλγιο. Πολέμησε στην Δ’ Σταυροφορία με τον στρατό του Σαμπλίτη ή του Βιλλεαρδουίνου γι’ αυτό άλλωστε μετά την κατάκτηση της Πελοποννήσου και την δημιουργία του Πριγκιπάτου της Αχαΐας τιμήθηκε με τιμάρια. Έχτισε το κάστρο Καλοβράτ για προσωπική του οικία και να ελέγχει το φέουδο του και από αυτό πήραν τα σημερινά Καλάβρυτα το όνομα τους.

1821

«Το Ελληνικόν Έθνος, αφ’ ού υπέκυψεν εις τον βάρβαρον και σκληρότατον ζυγόν της Οθωμανικής τυραννίας, υστερήθη όχι μόνον την ελευθερίαν του, αλλά και παν είδος μαθήσεως…και ήτον ενδεχόμενον να εκλείψη διόλου από το Έθνος η Ελληνική γλώσσα, εάν δεν την διέσωζεν η Εκκλησία προς ήν οφείλεται και κατά τούτο ευγνωμοσύνη» – Παλαιών Πατρών Γερμανός

Επανάσταση

Μάρτιος του 1821. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός,  με τον επίσκοπο Προκόπιο, Σωτ. Χαραλάμπη, τον Ανδρέα Ζαΐμη, τον Ασημάκη Φωτήλα και τον Σωτήρη Θεοχάρους από τα Καλάβρυτα αποστέλλει επιστολή προς τον Κανέλλο Δεληγιάννη στα Λαγκάδια, με την οποία του γνωστοποιεί ότι δεν θα πάνε στην Τριπολιτσά γιατί πλησιάζει ο καιρός της εξέγερσης και η Ρούμελη είναι έτοιμη και περιμένει οδηγίες τους. Ηταν 9 Μαρτίου, όταν σημειώνει ο ο Γερμανός, πως συγκεντρώθηκαν στην Αγία Λαύρα, εκτεθειμένοι όμως όλοι οριστικά στους Τούρκους με τον να μην υπακούσουν και μεταβούν στην Τρίπολη. Ως ημέρα έναρξης της Επανάστασης είχε οριστεί η 25η Μαρτίου πράγμα που ανέμεναν και ξένοι ανταποκριτές. Ωστόσο, τα πρώτα χτυπήματα κατά μεμονωμένων Τούρκων σημειώθηκαν νωρίτερα σε διάφορα σημεία της Πελοποννήσου. Σύμφωνα με τον ιστορικό Δ. Κόκκινο στις 21 Μαρτίου οι Έλληνες επιτέθηκαν εναντίων των Τούρκων των Καλαβρύτων και τους ανάγκασαν να παραδοθούν μετά από σύντομη αντίσταση. Στις 25 Μαρτίου είχε κηρυχτεί επανάσταση…

Η σφαγή, το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων

Φίλος απ τα Καλάβρυτα, διηγείται πως «ήμουνα σαράντα ημερών χρόνων. Οι Γερμανοί έβαλαν φωτιά στο σχολείο. Όπως απλώνονταν οι φλόγες, η θεία μου, άνοιξε ένα παράθυρο και με πέταξε έξω. Έζησα. Μεγάλωνα. Στο σχολείο, είχε όλο ορφανά…»… Ζήσανε. 13ης Δεκεμβρίου του 1943. Πριν χαράξει χτύπησε η καμπάνα. Ο γερμανικός στρατός κατοχής εκτέλεσε σχεδόν όλο τον ανδρικό πληθυσμό, άνω των 12 ετών και έκαψε την πόλη. Λένε για 800 νεκρούς. Λένε και για παραπάνω. Το σήμα για την εκτέλεση έδωσε με φωτοβολίδα από το κέντρο των Καλαβρύτων ο ταγματάρχης Χανς Εμπερσμπέργκερ και επικεφαλής του εκτελεστικού αποσπάσματος, ήταν ο υπολοχαγός Βίλιμπαντ Ακαμπχούμπερ. Έτσι τους λέγανε! Χανς Εμπερσμπέργκερ! Βίλιμπαντ Ακαμπχούμπερ! Δεν στάθηκαν σε κανένα δικαστήριο ποτέ, δεν θεωρήθηκαν εγκληματίες πολέμου, δεν τιμωρήθηκαν! Πριν την εκτέλεση και τη φωτιά κάναν τους φιλικούς! Το ρολόι της εκκλησίας του χωριού μένει μέχρι σήμερα σταματημένο στις 2:34, την ώρα της σφαγής. Να θυμόμαστε πάντα…

Η Πηνελόπη Κατσαρέλη, επιχειρηματίας, πάντα, φωτογραφίζει στιγμές, λεπτομέρειες, εντάσεις, με το πάθος του πραγματικού εραστή της τέχνης, έχει αρχείο από 60.000 φωτογραφίες, δύο γιούς, τον έναν στην Μαδρίτη και τον άλλον, τον μικρό της μόλις τον καλοδέχτηκε, αρχιτέκτονα, από την Αγγλία στην Αθήνα και έναν σύζυγο που αγαπά και υποστηρίζει το βλέμμα της στον κόσμο. Ζει στο Αίγιο αλλά όλο και κάπου ταξιδεύει.