15 Μάϊου του 1886. Η Έμιλι Ντίκινσον, η σπουδαιότερη Αμερικανίδα ποιήτρια, πεθαίνει εδώ που έζησε πάντα. Μια παλιά βόλτα στα λημέρια, που άφησε αναλλοίωτα, λες, ο χρόνος!
Τώρα, όλα τα μέρη που θυμάμαι είναι κλειστά και περιμένουν να περάσει το μεγάλο κύμα της πανδημίας πάνω απ την Αμερική και τον κόσμο. Μόνο ένα βιβλίο με ποιήματα της στα αγγλικά και ένα άλλο «Πως θα γίνεις μάγισσα» μένει από εκείνη την βόλτα – προσκύνημα στα μέρη της αγαπημένης ποιήτριας…
Νορθάμπτον και Σμιθ Κόλετζ
Πλακόστρωτο, εκκλησιές με μυτερές σκέπες, σα να θέλουν σαν τόξα να φτάσουν το μήνυμα τους στα ουράνια, χρωματιστές διαβάσεις, σημαίες του ουράνιου τόξου, μικρά μαγαζιά όλων με πράγματα παράξενα και αλλόκοτα. Πολλές γκαλερί, κάνα δυο θέατρα. Στο παρκινγκ στο Σμιθ Κόλετζ απ’ έξω, ο τοίχος κάποιου σχολείου του διάσημου κολεγίου μόνο για κορίτσια κάποτε, με τα βικτωριανά πέτρινα κτήρια, έχει όλες τις μεγάλες μορφές του παγκοσμίου γυναίκειου κινήματος ζωγραφισμένες αριστοτεχνικά στην τεράστια επιφάνεια. Χαζεύω αγρότισσες, σουφραζέτες, την Μαρία Κιουρί, επαναστάτριες σκλάβες. Εδώ είναι το Νορθάμπτον δεν είναι παίξε γέλασε. Εμβληματικό μέρος ελευθέριας και πόλη καλλιτεχνών. Αλώστε, περιπαικτικά μπορείς να πεις, η ευρύτερης περιοχή ονομάζεται «λαϊκή δημοκρατία του Αμχερστ», χάρη στο ότι φιλοξενεί πολλά πανεπιστήμια και οι ιδέες ή ο τρόπος ζωής, διαφέρει πολύ απ’ της υπόλοιπης εκτός Βοστώνης, Νέας Αγγλίας.
Είναι ακόμη, όλη η περιοχή γνωστή ως «Διάδρομος της Γνώσης» χάρη στα σπουδαία πανεπιστήμια. Τα πανεπιστήμια, λοιπόν, όπως αυτό του Αμχερστ -το «χ» κανονικά δε προφέρεται!- που στην Ελλάδα μάθαμε γιατί σ αυτά και στους ειδυλλιακούς χώρους γύρω τους, φοίτησαν πρωθυπουργοί όπως ο Αντώνης Σαμαράς και ο Γιώργος Παπανδρέου! Μουσικοί και ζωγράφοι, ηθοποιοί και συγγραφείς, εδώ έχουν σπίτια και κάνουν τέχνη, ενώ περνούν το καιρό αναμεσά σε καφέ, ρεστοράν από όλες τις χώρες σχεδόν της γης, μικρά μπαράκια με τοιχογραφίες είτε από παραμύθια, ή είτε με ψυχεδελικά σχέδια. Γυναίκες τάχα μου ατημέλητες, αλλά που μόνο τα χειροποίητα παπούτσια τους από μαλακό δέρμα ή τα εντυπωσιακά κοσμήματα τους, έξω από νόρμες, κοστίζουν μια περιουσία.
Στο τοπικό mall, το Thrones, ο χρόνος έχει σταματήσει
Στο τοπικό mall, το Thrones, ο χρόνος έχει σταματήσει! Ξύλινα πατώματα και σκάλες και βιτρίνες σα στις αρχές του 20ου αιώνα, αφήνουν εκτός όλα τα συνήθη και μαζικής παραγωγής αγαθά. Ομπρέλες και καπέλα και αδιάβροχα με ζωγραφιστές παραστάσεις, σε ένα κομμάτι μόνο, στολίδια χριστουγεννιάτικα σαν μικρά γλυπτά, παιχνίδια χειροποίητα για παιδιά με απαιτήσεις, ρούχα ραμμένα στο χέρι και πλεκτά πλεγμένα περίτεχνα, έργα τέχνης παντού και ινδιάνικη έκφραση. Δοκιμάζω ένα καπελάκι εποχής «ποτοαπαγόρευσης» με κεντημένα, φανταστικά λουλούδια σε παράξενα σχήματα. «300 δολάρια» μου λέει η κυριά στο κατάστημα και μόνο κατόπιν παραγγελίας γιατί τα φτιάχνει μια καλλιτέχνης στη Νέα Υόρκη! Το είχα αφήσει στη θέση του, χαμογελώντας φαρμακωμένα και πέφτοντας σε στιγμιαία ερωτική απογοήτευση, την οποία καταπολέμησα με παγωτό από το διπλανό μαγαζάκι, φυσικά φτιαγμένο λίγο πριν. Με το παγωτό στο χέρι, είχα βγει στους -6 που κάνει σήμερα, εδώ. Κάτω μακριά, στην άκρη του δρόμου ένας νεαρός άνδρας παίζει σαξόφωνο.
Παντού καλλιτέχνες!
Τα μαγαζιά είχαν ονειροπαγίδες ινδιάνικες σε όλα χρώματα και τα μεγέθη -πήρα μια μπλε και τώρα δεν ξέρω που βρίσκεται!- μπλουζάκια ψυχεδελικά με τα χρώματα να βουτάνε το ένα μέσα στα άλλο και να κάνουν σχέδια κι άλλα σχέδια, ινδιάνικες πίπες με μεγάλους βραχίονες, μουσικά όργανα παράξενα, έπιπλα ζωγραφιστά στο χέρι, κι άλλες γκαλερί, το μουσείο μοντέρνας τέχνης του Σμιθ Κόλετζ -απίθανο, ακόμα και στις τουαλέτες έχει έργα! Μέρη για γιόγκα, άλλα που σε βοηθάνε ενεργειακά, ένα κτήριο βουδιστικό άσραμ! Μεταφυσική αναζήτηση στον κόσμο…
«Πως θα γίνεις μάγισσα»
… Ένα μικρό μαγαζί – βιβλιοπωλείο με είδη μαγείας. Κρύσταλλοι, γραμμένα ξόρκια, αρώματα για ενέργεια, κρυστάλλινες σφαίρες, πεντάλφες μαύρες και αράχνες, σύνεργα για βουντού της Λουϊζιάνα, το συνδυασμό δηλαδή των αφρικανικών δοξασιών με το καθολικισμό σε κεριά με Αγίους και Gris- gris, δερμάτινα φυλαχτά που λέει, έχουν την δύναμη να προστατεύουν από το κακό, να φέρνουν καλοτυχία, δεν σ αφήνουν να δείξεις υποταγή και σε προφυλάσσουν απ’ το να υποκύψεις σε ωμή δύναμη. Τι θες να ζητήσεις απ’ αυτούς, μια μικρή γωνιά για όσους μελετούν Καμπάλα με το άστρο του Δαβίδ από πάνω και βιβλία, τόσα βιβλία. Ένα μικρούλι, το πιο μικρό απ’ όλα. «Πως θα γίνεις μάγισσα». Σκέφτομαι πως καλυτέρα που δεν πήρα το αλά ποτοαπαγόρευσης νεοϋορκέζικο καπελάκι με τα αλλόκοτα λουλούδια, αφού παίζει να αρχίσω να φοράω ένα άλλο, μεγάλο, μαύρο μυτερό! Κοιτάω αν έχει πουθενά στα αξεσουάρ ξύλινη σκούπα, άλλα δε παίζει, παρά μόνο σε μια γκραβούρα που δείχνει τη σκιά μιας μάγισσα να πετά ξυστά απ’ το φεγγάρι πάνω απ’ τις στέγες του Νορθάμπτον. Και επειδή, το σαξόφωνο εδώ δεν ακούγεται και μόνο ο Σαββόπουλος κάνει αντίλαλο μέσα μου, σκέφτομαι πως κάποτε «μπορεί και οι Φροϋδικοί να ρθουν στην εξουσία» και θα θελα να πω στο ζευγάρι των ιδιοκτήτων που αγαπά τόσο τη σκηνοθεσία του παραμυθιού της μαγείας, πως αυτή όπως έλεγε ο μέγας Σίγκμουντ πηγάζει από το ανθρώπινο συναίσθημα και τη δύναμη των επιθυμιών και πως «… η αναπαράσταση της ικανοποιημένης επιθυμίας είναι αρκετά συγκρίσιμη με τα παιδικά παιχνίδια, με τα οποία επιτυγχάνουν την πρώιμη καθαρά τεχνική των συναισθημάτων της ικανοποίησης…».
Εις μνήμην της Μαρί Λαβό απ τη Νέα Ορλέανη ως το Αμχερστ
Είναι φτωχά τα αγγλικά, άρα ας παίξω το παιχνίδι των επιθυμιών και εγώ λίγο ακόμα. Τελικά, χωρίς πολλά – πολλά, αγοράζω το βιβλίο που μπαίνει μέσα σε μια μικρή, οικολογική, χάρτινη σακούλα, όπως αυτές που βάζουν τα ποτά για να μη φαίνονται στους ανήλικους, αλλά έχει απάνω της ζωγραφιστά φεγγάρια και παράξενα σύμβολα σαν το φίδι Ζόμπι της Μαρί Λαβό της πανέμορφης και παντοδύναμης βασίλισσας του βουντού της Νέας Ορλεάνης, που μάθαμε απ’ το American Horror Story και που για μας πάντα θα μοιάζει στην πανέμορφη Άντζελα Μπάσετ. Στο αποκορύφωμα της ειρωνείας αυτού του βιβλίου στο βάθος της τσάντας μου; Όλα αυτά πια, έχουν ως σκηνικό εκείνη τη γη, των Πουριτανών και των Πίλγκριμς που έφτασαν εδώ, για να ζήσουν αυστηρά και σύμφωνα με την Βίβλο, εις το όνομα των κηρυγμάτων του Ιωάννη Καλβίνου και που δεν δίστασαν να κρεμάνε γυναίκες ομόδοξες του για μαγεία, όχι μόνο στο Σάλεμ, αλλά με δίκες σε όλη τη Νέα Αγγλία, όπως στα Ίπσουιτς, Άντοβερ, Βοστώνη και Τσαρλς Τάουν…
Μουσακάς, γύρος και… Έμιλι Ντίκινσον!
Δίπλα απ’ το μαγαζί της μαγείας, στη Mein Street, με τα πολλά βιβλία και την σκηνοθεσία, ατμοσφαιρικά ρεστοράν και μπιραρίες και πιο κάτω; Μπλε, βαρκούλες, τρούλοι και εκκλησίες, ελληνικά τραγούδια και φυσικά γύρος, μουσακάς, παστίτσιο, λουκουμάδες, κρασί απ’ την Ελλάδα! Filos Greeck Tavern, από το 1983 εδώ! Ο Κωσταντίνος και η Σουνίτα Σιερρος, δεν είναι εδώ γιατί έχουν και αλλά μαγαζιά, αλλά καμαρώνουν που έχουν φούρνο χτιστό, μεταφερμένο απ’ την Ελλάδα, τούβλο – τούβλο! Χτιστοί λευκοί πάγκοι και ασβεστωμένο, νησιωτικό δάπεδο! Πόσο βολική οικειότητα! Το Νορθάμπτον που αγαπά να τρώει έξω και να δοκιμάζει απ’ όλες τις κουζίνες του κόσμου, έχει, στην ευρύτερη περιοχή, περίπου 30 ελληνικές ταβέρνες! Οι μπακλαβάδες, η χωριάτικη, οι σπανακόπιτές αποθεώνονται από θαμώνες που δεν είναι Έλληνες φυσικά όλοι, αλλά Αμερικανοί, που λατρεύουν αυτές τις γεύσεις. Έξω, αυτό το οξύτατο σα λεπίδα κρύο! Πόσο μακρινό είναι το καλοκαίρι, το μπλε εκείνο το αδυσώπητο τώρα στην απουσία του. Και πόσο νύχτα έχει!
Αντίλαλος Βικτωριανών λέξεων, στοιχειωμένων στον τόπο
«… N᾽ αντέξουμε τη σκοτεινή πλευρά μας- Από το πρωινό το μερτικό μας- για να γεμίσει το κενό ἀπ᾽ τη χαρά μας, απ’᾽ την περιφρόνια το κενό μας. Έν’ άστρο έδώ, κι έν᾽ άστρο εκεί, το δρόμο κάποιο χάνει! Μία ομίχλη εδώ, μιά ομίχλη εκεί… και – μέρα πάλι – φτάνει!…». Έμιλι Ντίκινσον. Απ την Βικτωριανή Μασαχουσέτη απόηχος! Μεγαλωμένη και για πάντα εδώ, στο Αμχερστ των δύο χιλιάδων κατοίκων, τότε, σε ένα σπιτάκι, ίδιο σα τα σημερινά, ανάμεσα σε αρχαία δάση από έλατα και σημύδες! Εκείνη που δεν βγήκε από το σπίτι της! Που δε ταξίδεψε! Δεν τύπωσε τα ποιήματα της -πάρα μόνο δέκα κι αυτά αλλαγμένα και πάρα τη θέληση της! Που φορούσε μόνο λευκά! Που ζύμωνε ψωμιά και μικρά γλυκά και ξενυχτούσε με κεριά ανάμενα γράφοντας και διαβάζοντας. Όπου και αν είσαι στο κόσμο, όπως η «η αγία των προτεσταντών και της ποίησης» είπε «οι λέξεις… δεν ξέρω κάτι άλλο πιο δυνατό»…
