Καλλιτέχνιδα και γερουσιαστής: Το πρώτο άγριο nudie pic απ την Βοστώνη του 19ου αιώνα

ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΖΕΪΜΣ ΔΕΓΛΕΡΗ

Είναι ένα έργο τόσο σαγηνευτικό, στα όρια της αποπλάνησης του βλέμματος, αλλά έχει μια συγκλονιστική ιστορία. Καταρχήν έχουμε το ίδιο το θέμα! Δυο γυμνά, τέλεια, ολόλευκα, πλήρως αποκαλυμμένα στήθη, στο κέντρο ενός απαλού, φίνου στροβιλισμού υφάσματος, ζωγραφισμένα σε ένα λεπτό πιάτο ελεφαντόδοντου, σε μινιατούρα. Μετά η εκτέλεση! Ραφινάτη, απεικονιστική, αλλά γεμάτη δραματικότητα και ωραιότητα, σε δύσκολο μικρο μέγεθος και υλικό για να αποτυπωθεί! Και τέλος, η καλλιτέχνιδα, η ίδια!

Ήταν η Βοστώνη του 1828! Εκεί, στο αρχοντικό, αλλά έντονα καλλιτεχνικό της σπίτι, η Σάρα Γκούντμπριτζ ζωγράφισε το δικό της στήθος, το έβαλε σε μια φίνα, απαλή δερμάτινη θήκη που μπορούσε να κλείσει με δύο κρίκους και το έστειλε στον προσφάτως χήρο γερουσιαστή των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντάνιελ Γουέμπστερ. Η σχέση της Σάρα και του γερουσιαστή είχε ξεκινήσει ένα χρόνο πριν πεθάνει η γυναίκα του και συνεχίστηκε μέχρι τον θάνατό εκείνου, το 1852. Η έλξη μεταξύ τους είναι προφανής από το δώρο εκείνης, αλλά η εποχή δεν προδίδει τίποτα, για τον παράνομο εκείνο δεσμό ανάμεσα σε μια τολμηρή καλλιτέχνιδα και έναν καθωσπρέπει πατέρας του πρόσφατου έθνους. Οι δύο τους, πάντως, δεν συναντήθηκαν πολλές φορές, ούτε έζησαν ποτέ μαζί. Το πρώτο βήμα είχε κάνει ο Γουέμπστερ, όταν  επισκεπτόταν την Γκούντμπριτζ  στη Βοστόνη, ποζάροντας της για το πορτρέτο του και παραγγέλνοντας της  πορτρέτα της οικογένειάς του. Εκείνη βρέθηκε κοντά του δυο φορές. Τη μια φορά μόλις πέθανε η γυναίκα και την επόμενη, όταν χώρισε με τη δεύτερη σύζυγό του!

«Το αν ο Ντάνιελ Γουέμπστερ είχε σεξουαλική σχέση με την Γκούντμπριτζ δεν μπορεί να αποδειχθεί με κανέναν τρόπο», γράφει προσεκτικά,  ο βιογράφος του γερουσιαστή, Ρόμπερτ Ρίμινι, για να προσθέσει: «Φυσικά το γεγονός ότι του έστειλε έργο της με τα γυμνά της στήθη, δεν μας αφήνει πολλά περιθώρια αμφιβολίας».Η απίθανη Γκουντμπριτζ, βάζει ώρες, τέχνη, ταλέντο, προσήλωση και στέλνει στον Γουέμπστερ, τον 19ο αιώνα το πρώτο, όχι φυσικά ψηφιακό, αλλά άγριο nudie pic. Είναι αναγνωρίσιμη για εκείνον, με το σημείο του σώματος της, αλλά ταυτόχρονα κρύβει την ταυτότητα της, αποφεύγοντας να ζωγραφίσει το πρόσωπο της, σε μια Βοστώνη,  πουριτανική, που λίγο σχετικά πιο πίσω, έκαιγε γυναίκες για…  μάγισσες!

Ο άντρας κράτησε το κομψοτέχνημα σε όλη του τη ζωή κοντά του και σε ασφαλή θέση. Οι κληρονόμοι του έχοντας επίγνωση της ωραιότητας του το δώρισαν στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Πέρα από οτιδήποτε άλλο, η Γκούντμπριτζ, κορόιδεψε έτσι και μια συνήθεια της εποχής. Οι άρχοντες του καιρού, συνήθιζαν να ποζάρουν για μινιατούρες των δυο ματιών τους και να τις χαρίζουν σε εκείνους που αγαπούσαν, σύμφωνα με την παράδοση που ξεκίνησε ο Γιώργος ο  Α’ στέλνοντας το βλέμμα του, στην αγαπημένη του Μαρία Άννα Φίτσερμπερτ. Οι μινιατούρες των ματιών – οι οποίες ήταν επίσης τυπικά ζωγραφισμένες σε μικρά φύλλα ελεφαντόδοντου – λειτουργούσαν ως υποκατάστατο του βλέμματος των απόντων αγαπημένων. Η Σάρα προτίμησε αντί για τα μάτια της να στείλει με την ιδιά κομψότατη τεχνική κάτι άλλο, επίσης διπλό, αλλά εξίσου πολύτιμο, προσωπικό και μπορεί ωραιότερο επάνω της.

Ο συγγραφέας Τζον Αμπντάικ λατρεύοντας το χιούμορ και την τόλμη της  Σάρα Γκούντμπριτζ στο περί αισθητικής δοκίμιο του, του 1993, «The Revealed and the Shadow», σημείωνε πως αυτό το δώρο τέχνης έλεγε τόσο γλαφυρά και τόσο έντονα αυτό που χρειάζονται πολλές λέξεις για να ειπωθεί: «Έλα μαζί μας και θα σε παρηγορήσουμε.  Είμαστε δικά σου, να μας κάνεις ό,τι θες, σε όλη την αγάπη μας από ελεφαντόδοντο, με τις τρυφερές θηλές μας».

Ο Γουέμπστερ παρά την σαγηνευτική προσφορά, τον Μάιο του 1829 πρότεινε γάμο στην απίστευτα πλούσια Κάθριν Βαν Ρίνσσελερ και όταν εκείνη του αρνήθηκε κατάφερε να παντρευτεί με την Καρολίνα Λι Ρόι, κόρη ενός μυθικά πλούσιου εμπόρου της Νέας Υόρκης. Η ανάγκη του για χρήματα, ήταν πάνω απ το όποιο πάθος για μια γυναίκα με πάθος και πνεύμα, πολύ μπροστά από την εποχή της! 

Η Σάρα Γκούντμπριτζ δεν παντρεύτηκε ποτέ, παραμένοντας ανεξάρτητη όλη της τη ζωή. Πρωτοπόρα και πολύ ξεχωριστή για τον καιρό της, σκόπιμα διάλεξε να ιεραρχήσει πάνω απ όλα την καλλιτεχνική της ενασχόληση, τότε, που δεν ήταν καθόλου εύκολο για μια γυναίκα να ζήσει έτσι. Λοιπόν; Έστειλε η ζωγράφος στον γερουσιαστή, η ψυχή στην πόζα, η αντικομφορμίστρια σε εκείνον που ζητούσε πλούτο και βολή, πριν το γάμο του, την πρόσκληση και την υπενθύμιση της μοναδικής της παρουσίας και εκείνου του πάθους που οι δυο τους είχανε; Το μόνο που μπορούμε με βεβαιότητα να ανακαλύψουμε κοιτάζοντας την εικόνα και μαθαίνοντας την ιστορία είναι περισσότερα για τους δικούς μας εαυτούς μας παρά για έναν παλιό αμερικάνικο έρωτα. Όπως σημειώνει ο Αμπτάικ: «η μυθιστορηματική ανάπλαση  για τα γεγονότα δεν έχει αξία, όσο η ομορφιά που αποκαλύπτει το ίδιο το έργο, ως σημείο αναφοράς στην μοναδικότητά του στην αμερικανική τέχνη και στο βλέμμα που μας επιτρέπει να ρίξουμε κάτω από τα ογκώδη ρούχα ενός άλλου αιώνα».