Η μυστική ιστορία του κραγιόν

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΣΟΛΚΑ

Οι μάσκες βγαίνουν στις 29 Μαΐου στιν Αμερική. Τα κραγιόν επιστρέφουν! Ένα χρόνο τώρα, ο Covid19, εκτός όλων των άλλων, παραγκώνισε το πιο αγαπημένο γυναικείο καλλυντικό, που έχει μια πολύ πολύ μακριά ιστορία και όχι απαραίτητα τόσο γυναικεία.

Η βασίλισσα Πούμπι, που πριν 5.000 ανακάλυψε πως να βάφει τα χείλη της

Όλα ξεκίνησαν πριν 5.000 χρόνια, όπου η βασίλισσα των Σουμερίων Πούμπι, στην φημισμένη απ τις πρώτες πόλεις των ανθρώπων, την Ουρ, εκεί που βρίσκεται σήμερα το σύγχρονο Ιράκ, αγαπούσε την κομψότητα. Φορούσε περίτεχνα κοσμήματα στο κεφάλι για να τη δείχνουν πιο ψηλή και πολλά χρυσά βραχιόλια στους καρπούς και στους ταρσούς της. Κυρίως όμως, χρωμάτιζε έντονα, τα σαρκώδη της χείλη της, ζωγραφίζοντας τα, με μια σκόνη παρασκευασμένη από κόκκινα βράχια και λευκό μόλυβδο, που προμηθεύονταν από τα κοχύλια. Πέθανε στα 40 της χρόνια, πήρε στον άλλο κόσμο, τους υπηρέτες της που πρόθημα ήπιαν φαρμάκι για να την ακολουθήσουν. Αλλά δεν ξέρουμε για την βασίλισσα Πούμπι, άλλα, όλες μας της χρωστάμε το… κραγιόν!

Η φήμη της Σουμέριας βασίλισσας που έβαφε τα χείλη της, εξαπλώθηκε ανάμεσα στους ανθρώπους της και στους γειτονικούς πολιτισμούς. Οι θαλοσσοκράτες Μινωίτες, πήραν την ιδέα και την βελτιώσαν, χρησιμοποιώντας ένα πορφυρό, πολύ κόκκινο χρώμα που παράγεται από έναν αδένα στα οστρακοειδή murex. Μέχρι το 1350 οι Μινωίτισσες αγαπούν να βάφουν τα χείλη τους, όπως το δείχνουν τοιχογραφίες, σε χρώματα που θυμίζουν λουλούδια, όπως στο «Η γυναίκα με τα μωβ κόκκινα χείλη» από τη Μεσοανακτορική Περίοδο και το 1350 π.Χ.  

Αρχαία Αίγυπτος: Βαμμένα χείλη και μάτια για όλους

Πάμε, 2.000 χρόνια, πιο μετά, όπου η μοιραία Κλεοπάτρα έδωσε ώθηση στο μακιγιάζ, θεωρώντας πως είναι σα το ντύσιμό, υποχρεωτικό σχεδόν, τόσο για άνδρες όσο και για γυναίκες. Τα μάτια βάφονταν γύρω και βλέφαρα βάρυναν από το μαύρο χρώμα, που είχε η ουσία του την ικανότητα να προστατευτεί απ τις μολύνσεις. Τα βαμμένα μάτια συνοδεύονταν από έντονα βαμμένα χείλη σε εκτυφλωτικές αποχρώσεις του πορτοκαλί, ή του έντονου φούξια, του χρυσού και φυσικά του μπλε μαύρου. Οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν και ένα έντονο ρουζ, μια πολύ κόκκινη ώχρα για τα μάγουλά τους, που και τους ομόρφαινε αλλά και τους προστάτευε απ τον καυτερό ήλιο και την άμμο της της ερήμου. Το βασικό στοιχείο για τα καλλυντικά της αρχαίας Αιγύπτου, παίρνονταν από ένα είδος σκαθαριού, τον σκαραβαίο, που τον ανήγαγαν σε σύμβολο αθανασίας. Όταν έπιαναν θέση στον τύμβο τους για την αιώνια αταραξία,  έπαιρναν μαζί τους όσο πιο πολλά γινόταν δοχεία με χρωστικές και καλλυντικά, πολύτιμα και χρήσιμα και για τη μετά θάνατον ζωή, όπως πίστευαν. Ούτε στον άλλον κόσμο χωρίς κραγιόν, δεν έκαναν.

Βαμμένα χείλη; Μόνο τις ιερόδουλες στην Αρχαία Ελλάδα! ώσπου η Ρώμη να κηρύξει απενοχοποιήση

Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν μια πιο περίπλοκη σχέση με το χρώμα των χειλιών, όπου γινόταν όλο και πιο πολύπλοκο με την κοινωνική κατάσταση. Κυρίως φοριόταν από τις σεξουαλικές εργάτριες της εποχής και έγινε ένα είδος συμβόλου του επαγγέλματος. Αν ποτέ, καμία από αυτές. Εμφανιζόταν δημόσια, την ημέρα, χωρίς βαμμένα έντονα χείλη, τιμωρούταν για προσβολή των αξιοσέβαστων κυριών και για προσποίηση. Παράλληλα με την κόκκινη βαφή απ τα κοχύλια και τα υπολείμματα κρασιού, για τις βαφές χειλιών πλέον χρησιμοποιούνται πολύ ευρηματικά συστατικά, όπως: ιδρώτας προβάτων, ανθρώπινο σάλιο και περιττώματα κροκοδείλων!

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ξεσηκώνει κόλπα από την Κλεοπάτρα και την προχωρημένη Αίγυπτο και το χρώμα των χειλιών έγινε και πάλι ένα trend χωρίς φύλο. Υποδήλωνε όμως, την κοινωνική θέση, ιδιαίτερα μεταξύ των υψηλόβαθμών ανδρών, στρατιωτικών και αξιωματούχων. Στις γυναίκες πάλι, εξέχουσα θέση κρατεί η Ποππαία Σαββίνα, η σύζυγος του διαβόητου αυτοκράτορα Νέρωνα, η οποία είχε 100 άτομα συνοδούς, ως προσωπικό για να βεβαιώνονται πως φορά το κατάλληλο χρώμα και τα χείλη της είναι βαμμένα πάντα. Τώρα πια χρησιμοποιούνται για βαφές τα μούρα, τα λεμόνι και τα ροδοπέταλα.

Πως ο Αμπουλάκασις ανακαλύπτει το κραγιόν και η Εκκλησία στη Δύση απειλεί με τη Κόλαση όσες βάφουν τα χείλη

Εν τω μεταξύ, πίσω στη Μέση Ανατολή, γύρω στο 9 μ.Χ., ένας Άραβας επιστήμονας, ο Αμπουλάκασις, εφηύρε, κατά λάθος το στερεό κραγιόν, με την μορφή που ακόμα και σημερα μπαίνει σε όλες τις γυναίκες τσάντες και μποντουάρ. Προσπαθούσε, λοιπόν, να φτιάξει ένα άρωμα που θα ήταν στερεό σε καλούπι και θα παρφουμάριζε όταν τον πίεζες. Μετά έβαλε και χρώμα και έτσι, να, ιδού, το κραγιόν!  

Μεσαίωνας. Στη Δυτική Ευρώπη, η Εκκλησία μισεί τα καλλυντικά και ενώ οι βάρβαροί άνδρες εισβολείς  ζωγράφισαν τα πρόσωπα και τα χείλη τους μπλε καθώς πήγαιναν στη μάχη, οι χριστιανές που φορούσαν μακιγιάζ θεωρούνταν ενσαρκώσεις του ίδιου του Σατανά και οι ιερείς τις καλούσαν να μετανοήσουν για την αμαρτωλή και κολασμένη διάθεση του να χρωματίζουν τα χείλη τους για να φαίνονται επιθυμητά. Κατά τη διάρκεια των Σταυροφοριών, η Ευρώπη ανακαλύπτει, εκ νέου τη Μέση Ανατολή και τα εξωτικά κραγιόν και καλλυντικά, που κάνουν τους πλούσιους και τους κοσμικούς να πληρώνουν τεράστια ποσά για να τα αποκτήσουν.

Οι πωλητές τους μάλιστα φροντίζουν να τυλίξουν τα καλλυντικά και τα χρώματα για τα χείλη ως προϊόντα, με μαγικές δυνάμεις, φορτωμένα ξόρκια και ουσίες ικανές να γοητεύουν. Αποτέλεσμα; Αρώματα και κραγιόν άρχισαν να πωλούνται στην μαύρη αγορά, ως εξωτικά και μυστικιστικά μείγματα. Φυσικά η Εκκλησία ρίχνει ανάθεμα και προειδοποιεί με την Κόλαση που περιμένουν όσους και όσες βάφονται. Οι αγνές χριστιανές όμως, αποφεύγουν τα ανατολίτικα φτιασίδια, αλλά φτιάχνουν τάχα, όχι επίτηδες τα δικά τους χείλη ροδοκόκκινα, με  πάστα από κόκκινες ρίζες, ροδοπέταλα και λίπος προβάτου, τις οποίες κρύβουν επιμελώς, κάτω από τα στρώματα τους.

Όταν η βασίλισσα Ελισσάβετ η Α, ανακάλυψε το μολύβι χειλιών

Στη Βενετία, την πιο ευημερούσα πόλη της Δύσης και μακριά από την καθυστέρηση και τη φτώχεια της μεσαιωνικής Ευρώπης, οι κυρίες της υψηλής κοινωνίας φορούσαν λαμπερό ροζ στα χείλη, ενώ οι γυναίκες του λαού προτιμούσαν ένα γήινο καφεκόκκινο κραγιόν. Η τάση των καλλυντικών φτάνει στη Βρετανία, καθυστερημένα αλλά ενθουσιάζει τόσο, που οι αυλικοί του Εδουάρδου IV, άνδρες και γυναίκες έβαφαν κατακόκκινα τα χείλη, ακόμα και οι δικαστικοί και στρατιωτικοί. Ο ίδιος ο μέγας βασιλιάς, διάλλεξε τις αγαπημένες του αποχρώσεις τις όποιές βάφτισε με ονομασίες και ήταν για δική τους χρήση και των αγαπημένων του όπως το Raw Flesh. Η περιβόητη βασίλισσα Ελισάβετ η Α, ήταν λάτρης του λευκού προσώπου με έντονα χείλη, είχε τη δική της απόλυτα προσωπική και μυστική απόχρωση κραγιόν και λέγεται μάλιστα πως η ίδια ανακάλυψε το μολύβι χειλιών, όταν ανάμιξε χρώματα με γύψο του Παρισιού, πλάθοντας την  πάστα σε σχήμα μολυβιού, και στεγνώνοντας το, στον ήλιο. Η εμβληματική Παρθένα Βασίλισσα, ήταν τόσο αφοσιωμένη στο κραγιόν, που πίστευε ότι θα μπορούσε να την γιατρέψει όταν αρρώστησε και έβαφε στρώσεις τα χείλη της, ακόμα και στο κρεβάτι του τέλους της. Αυτή η λατρεία του κραγιόν και η πεποίθηση πως είχε  μυστηριώδεις δυνάμεις, έγιναν τέτοια μανία, στην υψηλή αγγλική κοινωνία, όπου έφτασε να χρησιμοποιούνται, ακόμα και ως υποκατάστατο του χρήματος!

Ευγενείς και αριστοκράτες: οι άνδρες που λάτρεψαν τα βαμμένα δικά τους χείλη

Στην απέναντι μεριά της Μάγχης, στη Γαλλίας, άνδρες και γυναίκες στην βασιλική αυλή φορούσαν έντονα κόκκινα χρώματα στα χείλη εμπνευσμένα από το μακιγιάζ που συνηθίζονταν στο θέατρο. Η τάση να φορούν κραγιόν οι ευγενείς άνδρες, έγινε το 18ο αιώνα, στυλιζαρισμένο ανδρόγυνο στιλ, με ροζ χείλη και μάγουλα, τεράστια στρώματα πούδρας για να καλύπτονται τα σημάδια της διαδομένης ευλογιάς, περούκες πουδραρισμένες, δαντέλα από τα κολάρα και τα μανίκια τους, δαχτυλίδια μονόπετρα και μανικιούρ με έντονα χρώματα στα νύχια.

Φυσικά οι άνδρες ευγενείς, τονίζουν την μέση με πολύ σφιχτά, σαν κορσέδες γιλέκα, φορούν παπούτσια με τακούνια και οι περούκες τους είναι περίτεχνες  για να ταιριάζουν με τα πανύψηλα χτενίσματα των κυριών και να μην είναι εκείνοι πιο κοντοί. Εν τω μεταξύ, στον Νέο Κόσμο, οι Αμερικανίδες κοκέτες, κολλάνε την ευρωπαϊκή εμμονή με τα κόκκινα χείλη και τρίβουν όλη μέρα, λεμόνια τυλιγμένα με κόκκινες κορδέλες στο στόμα τους.

Τι έγινε όταν η βασίλισσα Βικτωρία απαγόρευσε τα κραγιόν

Φτάνουμε στη περιβόητη Βικτωριανή εποχή, που θα πλήξει με δύναμη το κραγιόν και τα χρωματιστά χείλη. Η βασίλισσα Βικτώρια πενθεί, φορεί μόνο μαύρα και επιβάλει απαγόρευση σε όλη την βρετανική αυτοκρατορία στα κραγιόν, δηλώνοντας ότι το μακιγιάζ ήταν ανέντιμο και ανήθικο! Οι κυρίες της υψηλής κοινωνίας, δεν κάμφθηκαν καθολου! Πέρασαν στην αντίσταση και άρχισαν να ανταλλάσσουν συνταγές για χειροποίητο μακιγιάζ, φτιάχνοντας σπιτικά κραγιόν, ή δημιουργώντας μικρές εταιρίες, κρυφές, ως  μυστικά κέντρα ομορφιάς. Εκεί οι μυημένες πελάτισσές δοκίμαζαν, σε ιδιωτικά δωμάτια, τις αποχρώσεις που ταίριαζαν με την επιδερμίδα τους και αγοράζοντας πανάκριβα τα καλλυντικά τους, τα πήγαιναν κρυφά σπίτια τους, όπου τα τοποθετούσαν σε ειδικές κρύπτες!

Σάρα Μπερνάρ: Με κόκκινο στόμα στη σκηνή

Το κραγιόν επιστρέφει θριαμβικό, στα τέλη του 19ου αιώνα, χάρις στις γυναίκες ηθοποιούς που από τη σκηνή το μεταφέρουν στους δρόμους, φορώντας το πάντα και κάνοντας όλες τις γυναίκες να τις μιμηθούν. Η θρυλική Σάρα Μπερνάρ προκάλεσε τεράστιο σκάνδαλο τη δεκαετία του 1880, όταν φόρεσε κατακόκκινο κραγιόν τόσο στην σκηνή όσο και στη ζωής της. Το κραγιόν, η έκφραση της θηλυκότητας και το δικαίωμα στην εμφάνιση που η καθεμία επιθυμούσε, συνδυάστηκε σύντομα, με τα κινήματα για τα δικαιώματα των γυναικών. Οι σουφραζέτες, όπως οι κορυφαίες τους Ελίζαμπεθ Κάντι Στάντον και Σαρλότ Πέρκινς Γκίλμαν, ζητώντας δικαίωμα ψήφου και ισότητα, κάνουν τον κραγιόν ένα απενοχοποιημένο σύμβολο της γυναικείας χειραφέτησης.

Η Κλάρα Μπόου κάνει όλες τις γυναίκες να βάφουν τα χείλη

Χόλυγουντ! Τα μεγάλα αστέρια φυσικά και βάφονται για να γυρίσουν τις σκηνές τους στον ασπρόμαυρο κόσμο της μεγάλης οθόνης. Η έκρηξη της 7ης τέχνης, συμπίπτει με την έκρηξη του μεικ απ, την προκαλεί και το καθιερώνει σε όλο το πλανήτη. Η πρώτη σούπερ σταρ Κλάρα Μπόου, κάτω από τους προβολείς των στούντιο βλέπει τα κραγιόν της να λιώνει ή να χάνονται τα χείλη της κάτω από τις τεράστιες στρώσεις πούδρας. Οι πρωτοπόροι καλλιτέχνες μακιγιάζ, όπως ο Μαξ Φάκτορ, άρχισαν να χρησιμοποιούν λιπαντικό για να καλύψουν το φυσικό περίγραμμα του στόματος της και στη συνέχεια τοποθετούσαν  μόνο σα δακτυλικά αποτυπώματα κραγιόν στο κέντρο των χειλιών, δίνοντας ένα σχήμα που θύμιζε καρδούλα. Η Κλάρα Μπόου λάτρεψε αυτή την εικόνα και συνήθισε να φοράει το επαγγελματικό μακιγιάζ της, έξω από το στούντιο και σε εξώφυλλα περιοδικών. Σύντομα όλες οι γυναίκες στον πλανήτη έκαναν ότι η σταρ Κλάρα Μπόου.

Β Παγκόσμιος Πόλεμος: Montezuma Red που πάει με το χακί

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, όπως είναι λογικό, η παραγωγή κραγιόν στην Ευρώπη σχεδόν εξαφανίστηκε, αλλά για τους Αμερικανούς, το κραγιόν έγινε απαραίτητο για την πολεμική προσπάθεια και λανσαριζόταν ως σύμβολο γενναιότητας και ενθάρρυνσης των γυναικών ενάντια στον κίνδυνο. Στα εργοστάσια, οι χώροι που γυναίκες έβαζαν τις φόρμες τους, ήταν με κραγιόν, ενώ νοσηλεύτριες και όσες γυναίκες υπηρετούσαν στον στρατό είχαν την επίσημη απόχρωση τους το Montezuma Red. Τα κραγιόν, ρίχνονται στο πόλεμο και υπάρχουν ως μεταμφιεσμένα κιάλια ή  φακοί έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση διακοπής ρεύματος.

Ροκάδες με μοβ και μαύρα χείλη

Στη δεκαετία του 1970, το κραγιόν γίνεται ξανά εργαλείο κοινωνικής εξέγερσης, που υιοθετήθηκε και από τα δύο φύλα της πανκ-ροκ μουσικής για να εκφράσει τη μη συμμόρφωση σε κανόνες. Το μοβ και το μαύρο έγιναν τα πιο δημοφιλή χρώματα της εποχής και άνοιξαν εκ νέου την πόρτα στο να τα φορούν άνδρες. Ο Ντέιβιντ Μπάουι, ο Λου Ριντ, οι Kiss, ο Άλις Κούπερ, ο Μικ Τζάγκερ πρωτοστάτησαν στη χρήση κραγιόν και γενικώς μεικ απ.

Οπλίζουμε κραγιόν ενάντια στον COVID – 19!

21ος αιώνας και στη δεύτερη δεκαετία 2020, το κραγιόν λειτουργούσουν πάλι συμβολικά σε μια νέα εποχή χειραφέτησης και ρευστότητας των φύλων. Η Gucci και ο Alessandro Michele έκανε καμπάνια την ανάγκη να ξεφύγουμε από την εικόνα της τελειότητας, όπως τις επιβάλλει η κοινωνία και να αγαπήσουμε τις ατέλειές μας. Ο Covid 19, εξαφάνισε τα βαμμένα χείλη. Οι μάσκες κάλυψαν τα χρώματα και μαζί τα χαμογελά και τις υποσχέσεις τους. Οι πωλήσεις των κραγιόν για έναν χρόνο καταβαραθρώθηκαν. Η Αμερική στις 29 Μάϊου, βγάζει τις μάσκες. Όλες αφαιρούμε καπάκια και οπλίζουμε τα κραγιόν μας! Έτοιμες, κορίτσια; Πυρ… χρωματιστό…