Πολύς λόγος γίνεται αυτόν τον καιρό για την ιστορία με το μνημείο για τα θύματα της Μαρφίν και η κυβέρνηση κατηγορεί τον ΣΥΡΙΖΑ, γιατί δεν βρέθηκε εκεί. Ανεξάρτητα από τους λόγους, που επικαλείται ο ΣΥΡΙΖΑ κι είναι δικαίωμα του κάθε κόμματος τελικά, να συμμετέχει ή όχι στην ατζέντα, που θέτει η κυβέρνηση, η λέξη «ήρωας» έχει πολυφορεθεί. Για τους ίδιους λόγους, στον παρελθόν, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε στοχοποιηθεί, επειδή παρείχε στήριξη στη Μάγδα Φύσσα, η οποία έχασε τον γιο της, Παύλο με τραγικό τρόπο από το χέρι Χρυσαυγίτη κι είδε μία δίκη να σέρνεται χρόνια και χρόνια.
Ήρωες για ψηφοθηρικούς λόγους
Κάθε κόμμα διεκδικεί για δικό του λογαριασμό σύγχρονους ήρωες είτε γιατί πιστεύει σ΄ αυτούς και στην ατζέντα , που πρεσβεύουν σε επίπεδο συμβόλων είτε για καθαρά ψηφοθηρικούς λόγους. Η πολιτική έχει ανάγκη από σύμβολα – ήρωες, που θα κεντράρει σ΄ αυτά η κοινωνία και θα μεταφραστούν σε ψήφους κι ενίοτε σε πολιτικό όραμα και πρακτικό αποτέλεσμα. Γι΄ αυτό και βλέπουμε αθλητές ή καλλιτέχνες είτε αρθρώνουν είτε όχι πολιτικό λόγο, να σαρώνουν σε ψήφους στις προτιμήσεις των πολιτών. Είναι τα πρότυπα κι η ανάγκη ενίοτε των ανθρώπων, ν΄ ακουμπήσουν σε κάτι πιο δυνατό από εκείνους. Κάτι βέβαια, που είναι a priori λάθος, αφενός γιατί δεν υπάρχουν άνθρωποι χωρίς αδυναμίες, αφετέρου γιατί οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν να εμπιστεύονται τον εαυτό τους κι όχι να κρέμονται από τα χείλη οποιασδήποτε αυθεντίας, όπως ορθώς ισχυριζόταν ο Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός. Έτσι, η πολιτική εξουσία εργαλειοποιεί πολλές φορές τους ανθρώπους. Τους χρησιμοποιεί ή τους πετά, όταν πια δεν είναι αρεστοί ή δεν χωρούν σε σκληρές κομματικές γραμμές και παλαμάκια εξουσίας.
Αποτελεσματικές οι απεργίες ή ασκήσεις επαναστατικής γυμναστικής;
Σαφώς είναι τρομακτικό κι άδικο αυτό, αυτό που συνέβη στους ανθρώπους της Μαρφίν, που κάηκαν ζωντανοί, προ δεκαετίας. Την ημέρα εκείνη, που συνέβη το δραματικό περιστατικό, είχε κηρυχθεί απεργία. Κανείς δεν ξέρει και κανείς δεν θα μάθει, αν αυτοί οι άνθρωποι, ήθελαν να απεργήσουν αλλά δεν μπορούσαν. Ή εν τέλει αν διαφωνούσαν με καθεαυτή τη λογική των απεργιών ή πιέστηκαν από τους εργοδότες να είναι στις θέσεις τους. Ο καθένας για τους δικούς του λόγους μπορεί να γίνει απεργοσπάστης. Η συμμετοχή ή μη, σε μία απεργία δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση και μάλιστα, όταν πρόκειται για ιδιωτικές εταιρίες ή τράπεζες. Τα τελευταία χρόνια, τίθενται, δε, κι ερωτηματικά , αν είναι τελικά αρκετά αποτελεσματικό μέσο η απεργία για να πιεστούν οι εργοδότες και το κράτος ή καταλήγει εν τέλει να γίνεται άσκηση επαναστατικής γυμναστικής. Κι αυτό διότι συχνά οι εργαζόμενοι θα κληθούν να καλύψουν τη χασούρα της εταιρίας, δουλεύοντας περισσότερο «για να βγει η δουλειά» και χωρίς υπερωρίες. Τα προηγούμενα χρόνια υπήρχε μία σχετική ανοχή στις απεργίες, ακόμη και σε μερικούς κλάδους του ιδιωτικού τομέα. Τα χρόνια των μνημονίων, όλα αυτά δυσκόλεψαν ή και τελείωσαν. Εργασιακά δικαιώματα από την εποχή της μεγάλης απεργίας του Σικάγο, στην Ελλάδα κατέρρευσαν. Έτσι, δύσκολα εργοδότης δέχεται να έχει ανθρώπους, στη δούλεψή του, που του χαλούν τη σούπα.
Απεργία: η λέξη που λοιδορήθηκε μέχρις εσχάτων
Η λέξη απεργία λοιδορήθηκε μέχρις εσχάτων. «Τρεις άνθρωποι κλείνουν τον δρόμο», «Δεν μπορούν να έρθουν οι άνθρωποι να ψωνίσουν», «Εξαιτίας τους κλείνει το κέντρο». «Δε σέβονται τα δικαιώματα των πολιτών». Εν μέρει ίσχυε κι αυτό κι είχε να κάνει και με τις ευθύνες της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας της Αστυνομίας, που για μία πολύ μικρή πορεία, μπορεί να έκλεινε σχεδόν όλο το κέντρο, εκνευρίζοντας εργαζόμενους, επιχειρηματίες και τουρίστες. Το αν ένας άνθρωπος φτάνει σε απεργία, γιατί δεν μπορεί να ζήσει με τον μισθό που παίρνει ή αν δεν του φτάνει η σύνταξη, έγινε σχεδόν απαγορευτικό να λέγεται στα μίντια τα χρόνια των μνημονίων. Το γεγονός ότι μπορεί ένας άνθρωπος να μην έχει να φάει, αλλά δεν ασχολείται κανένας μαζί του, αν δεν κάνει κάτι ακραίο, ενώ είναι Έλληνας πολίτης, δεν φαίνεται πια να συγκινεί. Δύσκολα ακούγεται η φωνή του ενώ κινδυνεύει να θεωρηθεί ακόμη και γραφικός από μιντιακές κορώνες ορισμένων μεγαλοστελεχών, που αυτοαποκαλούνται δημοσιογράφοι, ενώ ουσιαστικά είναι σε απόλυτη εναρμόνιση με τις απόψεις των εργοδοτών. Οι άνθρωποι στη Μαρφίν ταλαιπωρήθηκαν από την εγκληματική επιπολαιότητα από δυο πλευρές. Κι από την πλευρά αυτών, που πέταξαν προφανώς τις μολότοφ κι ενδέχεται να είχαν δόλο, αλλά κι από την πλευρά της τράπεζας. Δεν το ξέρουμε όμως, ποιοι ήταν. Δεν ξέρουμε αν ήταν αριστεροί, δεξιοί ή παρακρατικοί.
Ποιοι είναι οι ήρωες και ποιοι οι άνθρωποι που δεν θέλαν ανδριάντες, αλλά απλά να ζήσουν
Αν τους ρωτούσε όμως κάποιος, αυτούς τους εργαζόμενους θα προτιμούσαν να είναι ένα ωραίο άγαλμα ή να ζήσουν; Οι άνθρωποι στην Μαρφίν εγκλωβίστηκαν σαν τα ποντίκια, όπως συμβαίνει σε πάρα πολλές τράπεζες, που για λόγους ασφαλείας είναι δύσκολο ν΄ ανοίξει η έξοδος κινδύνου και καθίσταται σχεδόν άχρηστοι. Κι έφυγαν από τη ζωή με έναν ακραία οδυνηρό τρόπο. Και δυστυχώς, θα έπρεπε να ελεγχθούν όλες οι τράπεζες για το τι γίνεται σε περιπτώσεις συνωστισμού κι όχι μόνο. Τα γραφεία της Μαρφίν ήταν κι ενδεχομένως παραμένουν η κορυφή του παγόβουνου, για το αν και κατά πόσο τηρούνται οι κανόνες πυρασφάλειας σε χώρους εργασίας. Ακόμη και για να πάει κάποιος στις τουαλέτες μιας τράπεζας συχνά χρειάζεται κλειδιά. Ήρωες , όμως, δεν μπορείς ν΄ αποκαλέσεις τους ανθρώπους, που κάηκαν στη Μαρφίν. Γιατί δεν φαντάζονταν κι οι ίδιοι προφανώς ότι θα γίνουν παρανάλωμα του πυρός.
Η λέξη ήρωας έχει πολυφορεθεί τα τελευταία χρόνια. Ήρωας είναι αυτός, που κάνει κάτι σπουδαίο, ξέροντας ότι αν τον πιάσουν, θα υποστεί τρομακτικές συνέπειες. Ήρωες ήταν ο Λάκης Σάντας, με τον Μανώλη Γλέζο, γιατί ήξεραν ότι αν τους έπιαναν την ώρα που κατέβαζαν τη γερμανική σημαία από την Ακρόπολη, δεν θα γλίτωναν από τα χέρια των Γερμανών. Ήρωες ήταν οι αξιωματικοί από το πολεμικό πλοίο «Βέλος», κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του ’67. Ήρωας ήταν ο Αλέκος Παναγούλης, που πήγε να σκοτώσει τον δικτάτορα Παπαδόπουλο, που έβαλε τη χώρα στον γύψο. Ήρωες ήταν όλοι οι αστοί, που βρέθηκαν στα ξερονήσια, γιατί ήταν δημοκράτες. Ήρωες ήταν οι Έλληνες στην κατοχή, που μπήκαν σε ομάδες αντίστασης, εναντίον των κατακτητών, ανεξάρτητα από τις πολιτικές τους πεποιθήσεις, με κίνδυνο της ζωής τους. Ήρωας ήταν ο Κολοκοτρώνης κι οι άνθρωποι, που τον ακολούθησαν ξέροντας ότι κάθε φορά παίζεται το κεφάλι τους. Ηρωίδα ήταν η Μπουμπουλίνα, που διέθεσε όλη την περιουσία της και βγήκε στο πλοίο, κόντρα στη νοοτροπία, που ήθελε τη γυναίκα στο σπίτι κι έφυγε πάμφτωχη. Ήρωας ήταν ο Νίκος Τεμπονέρας που πήγε να σώσει τα παιδιά, από μερικά καλόπαιδα της ΟΝΝΕΔ, συνειδητά, εν καιρώ κινητοποιήσεων – μαθητικών και φοιτητικών – αλλά έχασε τη ζωή του. Ήρωας ήταν ο λιμενάρχης που έσωζε προσφυγόπουλα. Ήρωες ήταν τα φανταράκια, που έσωσαν ανθρώπους στις βραχονησίδες «Πόρτες», στην Πάρο. Ήρωες, ήταν οι ψαράδες που με κίνδυνο της ζωής τους, ανθρώπους που πνίγονταν στο Μάτι.
Για τα θύματα της Μαρφίν δεν βρέθηκαν οι θύτες και είναι αυτό ένα αποτρόπαιο έγκλημα δίχως τιμωρία
Οι ήρωες δεν έχουν δεξιό ή αριστερό πρόσημο. Δεν έχουν φύλο, πατρίδα, φυλή, κοινωνική τάξη. Είναι ήρωες γιατί συνειδητά υπερβαίνουν εαυτούς, βάζουν πάνω από τη ζωή τους, τους άλλους. Δίνουν μάχη σε συμβολικό ή σε πραγματικό επίπεδο, για το κοινό καλό. Είναι ήρωες, γιατί ρισκάρουν για το κοινό καλό, έχοντας συναίσθηση, πως μπορεί να το πληρώσουν ακόμη και με την ίδια τους τη ζωή. Ο Θάνος Αξαρλιάν ήταν ένα παιδί, που είχε όλη τη ζωή μπροστά του. Και το νήμα αυτής της ζωής κόπηκε άδικα. Όμως, το παιδί αυτό, δεν ήταν ήρωας. Ήταν θύμα, που σκοτώθηκε σε ενέργεια από τα πυρά της 17Ν. Το γεγονός ότι για τα θύματα της Μαρφίν δεν βρέθηκαν οι θύτες σαφώς είναι ένα έγκλημα δίχως τιμωρία. Κι αυτό μαζί με την κοπέλα, που ήταν έγκυος, κάνει ακόμη πιο τραγικό το γεγονός.
Το ολέθριο λάθος της Νέας Δημοκρατίας
Η Νέα Δημοκρατία κάνει ολέθριο λάθος να στρέφει τη συζήτηση για τη Μαρφίν και να εργαλειοποιεί και πάλι τα θύματα βγάζοντας απέξω τις ευθύνες της τράπεζας και βάζοντας μόνο στο κάδρο, ανθρώπους, που έριξαν τις μολότοφ. Ανθρώπους, που δεν ξέρουμε ποιοι ήταν και τι σκοπούς εξυπηρετούσαν. Χρόνια πίσω, κατά καιρούς κατηγορήθηκαν διάφοροι άνθρωποι για συμμετοχή σε τρομοκρατικές οργανώσεις και το πλήρωσαν πολύ ακριβά. Ανάμεσά σ΄ αυτούς, ακόμη κι ο Ανδρέας Παπανδρέου αλλά και καλλιτέχνες και δημοσιογράφοι. Πολύ περισσότερο, που και τότε και σήμερα, κατά τραγική σύμπτωση είναι επικεφαλής της ΕΛΑΣ, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. Η σύγχρονη πολιτική ταυτότητα των κομμάτων, δεν μπορεί να πατάει πάνω σε πτώματα και θα ήταν καλό θα ήταν κι ο αρχηγός της ΝΔ κι ορισμένα στελέχη της, να μην ασχολούνται μ΄ ένα τόσο δραματικό γεγονός, για να το εργαλειοποιήσουν. Αυτού του είδους η πολιτική αντιπαράθεση πρέπει οριστικά να περάσει στο παρελθόν. Και κανένα κόμμα δεν μπορεί να έχει ως στόχο να επαναφέρει διχαστική πόλωση, δημιουργεί νέες εντάσεις και κυρίως αναγεννά τον πόνο των ίδιων των ανθρώπων, που καμώνεται ότι νοιάζεται. Αρκετά υποφέραμε τα προηγούμενα χρόνια ως χώρα, με μνημονιακούς – αντιμνημονιακούς, «προδότες των μνημονίων» και «προδότες της Συμφωνίας των Πρεσπών». Το πολιτικό σύστημα έχει ευθύνες για όλα αυτά κι ο κόσμος βαρέθηκε αυτού του είδους τις γραφικότητες, που αποφεύγουν τη συζήτηση από την πολιτική ουσία. Το βασικό ζήτημα επομένως δεν είναι να φτιάχνουμε μνημεία, για ανθρώπους, που θα προτιμούσαν να είναι ζωντανοί, αλλά η οργανωμένη πολιτεία να βρει και να φέρει τους ενόχους και να τους καθίσει στο σκαμνί. Αυτή θα ήταν αληθινή δικαίωση, για τους ίδιους και τις οικογένειές τους. Κι η οργανωμένη πολιτεία να φροντίσει, ώστε τέτοια γεγονότα να μην ξανασυμβούν.
Τα κροκοδείλια δάκρυα στην περίοδο απόλυτου μηδενισμού των εργασιακών δικαιωμάτων
Το δεύτερο σημείο και χειρότερο είναι πως η δημιουργία του μνημείου αφορά σε κροκοδείλια δάκρυα. Είναι σχεδόν ακατόρθωτο με τον πρόσφατο νόμο Βρούτση, να προκηρυχθεί απεργία, δίχως να κινδυνεύει να βγει παράνομη και καταχρηστική στα δικαστήρια. Ίσως και τα θύματα της Μαρφίν να μπορούσαν να απεργήσουν, αν δεν φοβούνταν το φάντασμα της απεργίας, της μείωσης μισθού ή του παγώματος στην ίδια θέση για χρόνια και να μην βρίσκονταν εκείνη την ημέρα στο ρημάδι κτήριο. Επομένως, υποκριτικό είναι, σε μία περίοδο απόλυτου μηδενισμού των εργασιακών δικαιωμάτων κι απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων, από τη μία να νοιαζόμαστε για τους αδικοχαμένους υπαλλήλους και να φτιάχνουμε μνημεία κι από την άλλη πλευρά να κατακρεουργούμε εργασιακά δικαιώματα με μεγαλόστομη ρητορεία και παράτες για εσωτερική κατανάλωση των μαζών.
