Αφιέρωμα του New Yorker στα Εξάρχεια για την «επίθεση στο Αναρχικό Καταφύγιο» της Αθήνας

ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΖΕΪΜΣ ΔΕΓΛΕΡΗ

«Σήμερα, τα Εξάρχεια αποτελούν ένα αναρχικό προπύργιο γεμάτο γκράφιτι, έδρα καταλήψεων, καφέ, βιβλιοπωλείων και κοινωνικών κέντρων ”ενώ «συγχρόνως, οι δρόμοι των Εξαρχείων, έχουν λειτουργήσει ως μια όαση για μετανάστες χωρίς έγγραφα» γράφει η εικονογράφος και αρθρογράφος Molly Crabapple, για λογαριασμό του New Yorker με τον τίτλο «The Attack on Exarchia, an Anarchist Refuge in Athens». Η αρθρογράφος αποτυπώνει την ατμόσφαιρα, την ιδιαιτερότητα, τις εκκαθαρίσεις που γίνονται στα Εξάρχεια, με λέξεις και σκίτσα μιλώντας πρώτα απ όλα με τον Αφγανό Rafi, που υπήρξε διερμηνέας για τον αμερικανικό στρατό και ο οποίος το 2015 ξεκίνησε να αναζητήσει μια καλύτερη ζωή  διασχίζοντας το Ιράν  και την Τουρκία και πλέοντας κάτω από άθλιες συνθήκες στο Αιγαίο πέλαγος για να βρεθεί τελικά στην κατάληψη της Σπύρου Τρικούπη στα Εξάρχεια. Για τρία σχεδόν χρόνια ζούσε ανάμεσα σε ενενήντα άτομα από την Ερυθραία, το Ιράν, το Αφγανιστάν και το Κουρδιστάν, «σα να είμαστε μια μεγάλη οικογένεια». Στα τέλη Αυγούστου, εισβάλλει στον χώρο η αστυνομία.

«Ο Ράφι φοβόταν αυτήν την ημέρα από τον Ιούνιο, όταν ο Κώστας Μπακογιάννης, μέλος του δεξιού κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, εξελέγη δήμαρχος της Αθήνας» γράφει η Molly Crabapple τονίζοντας πως «ο Μπακογιάννης είχε υποσχεθεί να φέρει νόμο και τάξη στην Εξάρχεια και, αφού ανέλαβε την εξουσία, ανακοίνωσε, χωρίς να χάσει χρόνο, ένα πενταετές σχέδιο, με κόστος δέκα εκατομμυρίων ευρώ, για να υποτάξει τη γειτονιά. Παραδοσιακά, η αστυνομία είχε κολλήσει στους περιφερειακούς δρόμους, πιο μακριά, αλλά γύρω απ τη πλατεία Εξαρχείων, όμως, ο Μπακογιάννης μετακίνησε τις αστυνομικές δυνάμεις στις μεγάλες διασταυρώσεις μέσα στη γειτονιά. Στη συνέχεια έστειλε να ρίξουν πανό, να καθαρίσουν γκράφιτι και να φυτέψουν λεμονιές στην πλατεία Εξαρχείων. Ακολούθησαν και άλλες επιδρομές. Οι φίλοι μου, μου είπαν για το χτύπημα ενός μπάρμαν και μια αστυνομική επίθεση αργά το βράδυ στο K-Vox, ένα καλαίσθητο καφενείο και ριζοσπαστικό κοινωνικό κέντρο, που άφησαν τα παράθυρα θρυμματισμένα και το εσωτερικό ασφυκτικά πλημμυρισμένο από δακρυγόνα. Η κατάληψη στην Σπύρου Τρικούπη ήταν το πρώτο μέρος, που επιτέθηκε στην αστυνομία. Στους επόμενους δύο μήνες, έγιναν εισβολές σε επτά, ακόμα, καταλήψεις στην Εξάρχεια ή κοντά σε αυτά. Οι λεπτομέρειες της επιδρομής που περιέγραψαν οι Rafi επαναλήφθηκαν: οι πόρτες σπασμένες πριν από την αυγή, τα όπλα που τραβήχτηκαν, τα λεωφορεία, οι οικογένειες που κατέβαιναν σε λεωφορεία, τα κλειστά στεγασμένα σε κλειστά κέντρα κράτησης, και ακόμα και εκείνοι που είχαν χαρτιά βρέθηκαν σε απομακρυσμένα στρατόπεδα».

Η αρθρογράφος και εικονογράφος αναλύει το πολιτικό πλαίσιο γράφοντας πως «Η κυριαρχία της πολιτικής κατά των μεταναστών στην Αθήνα, ήταν, μόνο, η τελευταία εξέλιξη σε περισσότερο από μια δεκαετία πολιτικών αντιδράσεων και έντονων διαμαρτυριών στην Ελλάδα, ξεκινώντας από την κρίση του χρέους του 2007 και την λιτότητα, που επιβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2015, οι ψηφοφόροι στις εκλογές δώσαν την εντολή για κυβέρνηση στο κεντροαριστερό κόμμα ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο υποσχέθηκε να σταματήσει τη λιτότητα και να αντισταθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές, αλλά απέτυχε και στις δύο του υποσχέσεις. Εν τω μεταξύ, πάνω από ένα εκατομμύριο μετανάστες και πρόσφυγες έφθασαν σε βάρκες και λαστιχένιες σχεδίες, στα παράλια των ελληνικών νησιών. Περίπου εβδομήντα χιλιάδες από αυτούς, παραμένουν στη χώρα. Ένα μήνα μετά τη νίκη του Μπακογιάννη στον Δήμο της Αθήνας, η Νέα Δημοκρατία κυριάρχησε στις εθνικές εκλογές με μια σειρά απλών υποσχέσεων: να καθορίσει την οικονομία, να επαναφέρει το νόμο και την τάξη και να σταματήσει τις αφίξεις προσφύγων. Ο νέος Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης (θείος του Μπακογιάννη), δεσμεύθηκε να απελάσει δέκα χιλιάδες ανθρώπους μέχρι τα τέλη του 2020. Την πρώτη εβδομάδα της πρωθυπουργίας του, ο Μητσοτάκης απαγόρευσε στους μετανάστες να λαμβάνουν αριθμούς κοινωνικής ασφάλισης και συγχώνευσε το Υπουργείο Μετανάστευσης με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες στην Ελλάδα, το κυβερνών κόμμα αποτελούσε άμεση απειλή. «Όταν ήρθε στην εξουσία η Νέα Δημοκρατία, ήθελαν να χωρίσουν τους ανθρώπους», μου είπε ο Rafi και «διέσπασαν την  κοινότητα».

Το αφιέρωμα στα Εξάρχεια του New York ιστορεί το ριζοσπαστικό, αντιεξουσιαστικό, ελευθεριακό, καλλιτεχνικό, γενεσιουργό σε πολιτικά και καλλιτεχνικά κινήματα παρελθόν των Εξαρχείων από τα Δεκεμβριανά έως σήμερα, ενώ αναφέρει πως «στην Αθήνα, η γειτονιά αυτή είναι συνώνυμη της αλληλεγγύης. Για σχεδόν έναν αιώνα, καλλιτέχνες, συγγραφείς και ακτιβιστές έχουν κάνει τα σπίτια τους εκεί, όπως σχεδιάστηκαν από το κοντινό Πολυτεχνείο». Η  Molly Crabapple καταλήγει στο επίλογο της, λέγοντας πως «…  Τα Εξάρχεια είναι όαση για τους μετανάστες χάρη και στα κοινωνικά κέντρα, όπως στο αυτοδιαχειριζόμενο πάρκο Ναβαρίνου, όπου, το 2009, οι αναρχικοί έφτιαξαν κήπους από διαλυμένο, εγκαταλειμμένο χώρο στάθμευσης και το Στέκι των Μεταναστών, το εικοσάχρονης πια ιστορίας μπαρ που ιδρύθηκε από αριστερούς διοργανωτές και μετανάστες. Επειδή η αστυνομία, σπανίως, στρέφει την προσοχή της, έξω ​​από την περιοχή Εξαρχείων, οι αντιφασιστικές ομάδες έχουν καταστήσει τη γειτονιά μια ζώνη χωρίς δράση των μελών του νεοναζιστικού κόμματος Χρυσή Αυγή και έτσι οι δρόμοι των Εξαρχείων έχουν λειτουργήσει ως μια όαση για μετανάστες χωρίς έγγραφα. Μετά την μαζική είσοδο προσφύγων το 2015, οι αναρχικοί συνεργάστηκαν με ακτιβιστές του μεταναστευτικού, για να προσφέρουν στέγη σε πρόσφυγες, όσο αυτοί περίμεναν τους παράνομους διακινητές για να τους οδηγήσουν στην Γερμανική γη της Επαγγελίας. Στα χρόνια που ακολούθησαν, χιλιάδες πρόσφυγες βρήκαν καταφύγιο σε καταλήψεις της περιοχής. Όπως μου είπε ο Walid, ένας Αφγανός χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα, «τα Εξάρχεια είναι ένα σούπερ ωραίο μέρος. Για μένα, είναι ένα ειρηνικό μέρος, όπου νιώθω ότι δεν κινδυνεύω να συλληφθώ».