Η ταν ή Ευρυτάν, αυτοσαρκάζονται οι κάτοικοι του ορεινού νομού, που για πολλούς είναι η δική μας μικρή Ελβετία. Βρίσκεται στην καρδιά της Ρούμελης και είναι απολαυστική τόσο η διαδρομή για να φτάσεις, όσο και το ίδιο το τοπίο όλης της περιοχής, που έχει πανέμορφα χωριά κρυμμένα σε πλαγιές βουνών και ανάμεσα σε έλατα. Ποτάμια, ορμητικά ρυάκια και εξαιρετικής αισθητικής μεγάλα ξενοδοχεία και μικρότερα συγκροτήματα – οικισμοί, κάνουν την περιοχή ιδανική για καγιάκ, ράφτιγκ, 4Χ4, μάουντεν μπάικ, φυσικά σκι, ή απλή πεζοπορία. Στην Ευρυτανία οι κάτοικοι είναι περήφανοι, με έμφυτη την αίσθηση της ελευθερίας και αγέρωχοι. Πως αλλιώς; Έχουν μάθει να κοιτάνε, άλλωστε, τον κόσμο από ψηλά!
Καρπενήσι ή Karpen Island για τους νεαρούς, φανατικούς κατοίκους του, έχει, λένε οι επιστήμονες την καθαρότερη ατμόσφαιρα του πλανήτη. Η πρωτεύουσα του νομού Ευρυτανίας μπορεί να καυχιέται γιατί έχει μηδενική εγκληματικότητα! Βρίσκεται στις πλάγιες του Τυμφρηστού και διαθέτει όλη τη γκάμα του πρασίνου που μπορείς να φανταστείς σε όλους τους πιθανούς συνδυασμούς. Το κέντρο της πόλης διατηρεί την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της ορεινής αρχοντούπόλης, που ήταν πάντοτε το Καρπενήσι. Εννοείται πως εδώ, δόθηκε το παρών σε κάθε πόλεμο της Ελλάδας και σε κάθε πλατεία θα βρεις ένα άγαλμα ήρωα. Τα μεγάλα ξενοδοχεία προσφέρουν κοσμοπολίτικο λαιφ σταιλ, ενώ ταβέρνες, κεντράκια και μικρά μαγαζιά έχουν ζωντανή μουσική και εξαιρετικό φαγητό, ρουμελιώτικου τύπου πάντα, με έμφαση στο κρέας, το κρέας και το κρέας, σε όλες τις εκδοχές του! Από χοιρινό με δαμάσκηνα και μέλι μέχρι κλέφτικο ψημένο, δυο μέρες στο χώμα, κοκορέτσια και φρυγαδελια ή κυνήγι με σταφίδες και ψητά μήλα. Να σημειωθεί πως οι ντόπιοι αγαπούν να ακούν νησιωτικά τραγούδια! Είπαμε, άλλωστε το δεύτερο συνθετικό του ονόματος της πόλης παραπέμπει σε νησί! Τζιπ, δυνατά αυτοκίνητα και αγροτικά, απ όπου κατεβαίνουν σκιέρ και ορειβάτες με μπουφάν και σκούφια, σου δίνουν έναν αέρα πιο Ελβετικό, αλλά ευτυχώς κατανοείς που βρίσκεσαι όταν περνούνε από μπροστά σου άλογα, που αγαπούν ιδιαίτερα οι Καρπενισιώτες. Άλλωστε υπάρχει και Πάρκο Τουριστικής Ιππασίας, που μπορείς να νοικιάσεις άλογο για ένα μικρό περίπατο στο βουνό, με σύνοδο φυσικά, ή μπορείς απλά να απολαύσεις ποτό η καφέ στην βεράντα ανάμεσα στα άλογα που καλπάζουν ελεύθερα. Να σημειώσουμε πως καλό είναι να πάτε με δικό σας αυτοκίνητο για να κάνετε τις εκδρομές στα γύρω χωριά αλλά να απολαμβάνεται και τις διαδρομές στην κατάφυτη φύση. Το χειμώνα είναι απαραίτητες και οι αλυσίδες και τα αντιπηκτικά διότι μιλάμε για χιόνι πολύ και όχι για ντεκόρ σε βιτρίνες στην Αθήνα, ναι; Τόσο στο Καρπενήσι, όσο και στα γύρω χωριά υπάρχουν άπειρες διαδρομές για ορειβάτες, πεζοπόρους και 4Χ4, ενώ μπορείτε να γευτείτε την εμπειρία της κατάβασης ποταμών με φουσκωτό, δηλαδή να κάνετε ραφτινγκ, ή κανό στο λίμνη, ή καταβάσεις φαραγγιών. Μπορείτε από παντού να προμηθευτείτε ντόπια προϊόντα σε πολύ προσεγμένες συσκευασίες η χύμα. Τυριά, λουκάνικα χειροποίητα, αλλά και το περιβόητο σαλάμι Ευρυτανίας θα βρείτε παντού. Υπάρχει ακόμα μέλι, φυσικά από πεύκα, αλλά και υφαντά με υπέροχη δουλειά και χρώματα, ξυλόγλυπτα διακοσμητικά και εννοείται τα must κάθε ελληνικού σπιτιού όπως γκλίτσες, φλογέρες, σαμάρια μικρού μεγέθους και φλοκάτες.
Βελούχι
Το βουνό έχει συναρπαστική φύση και σε μόλις 12 χιλιόμετρα απ την πόλη του Καρπενησίου βρίσκεται το χιονοδρομικό κέντρο, το όποιο είναι πολύ μοντέρνο, πολύ καλαίσθητο και ευτυχώς χωρίς την πολυκοσμία του Παρνασσού. Έχει 3 συρόμενους αναβατήρες και 3 διθέσιους εναερίους αναβατήρες και εκπαιδευτικό λιφτ για παιδιά, σχολή σκι, σαλέ, μαγαζιά εξοπλισμού, μπαρ, εστιατόρια και όλα γενικώς τα κομφόρ. Όλες τις ώρες και όλες τις εποχές το βουνό είναι μοναδικής ομορφιάς.
Χελιδόνα – Καλιακούδα
Η Χελιδόνα έχει ύψος 1.975 μέτρα και η Καλικούδα 2.101 μέτρα. Και ενώ η Χελιδόνα έχει γίνει βιβλίο και ταινία, η καημένη η Καλιακούδα που ναι και άγρια έχει Χάρη, αλλά όχι δόξα. Πανέμορφα χωριά στις πλαγιές των δυο βουνών προκαλούν για αναγνώριση. Θα περάσετε οπωσδήποτε απ το ιστορικό χωριό Κορυσχάδες, ένα φυσικό εξώστη πάνω στο απόλυτο πράσινο των ελάτων, όπου υπάρχει παραδοσιακός πέτρινος οικισμός πανέμορφος. Εκεί ήταν η πρωτεύουσα των Ελεύθερων Ελλήνων, δηλαδή των ανταρτών, που είχαν για στρατηγείο τους το χωριό. Το σχολείο του χωριού είναι πια μουσείο για το Αντάρτικο, με σπάνιο φωτογραφικό υλικό. Εκεί είδαμε και φωτογραφίες απ τα αντάρτικο του πατέρα του πρώην πρωθυπουργού μας κ. Κωνσταντίνου Σημίτη και το γράφουμε γιατί απλά μας εντυπώθηκε! Οι Κορυσχαδες βρίσκονται σε ύψος 960 μέτρα και το νοιώθεις στον αέρα που είναι πιο καθαρός από οτιδήποτε έχεις ανασάνει!
Βουτύρο – Γάβρος
Καταπράσινο χωριουδάκι που αξίζει να επισκεφθείτε για βόλτα, πεζοπορία και για να φάτε, αφού έχετε βουτήξει στις θερμαινόμενες πισίνες και έχετε ζήσει στην πιο κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα των Κορυσχάδων. Έχει δε και μια πολύ όμορφη εκκλησία την Αγία Κυριακή, ιδιαίτερα εντυπωσιακή και επιβλητική για τα δεδομένα των συγκεκριμένων χωριών. Στη Γάβρο, θα απολαύετε το ποτάμι και την φύση γύρω απ αυτό, ποταμίσιο ψάρι στα ταβερνάκια του χωριού και επισκεφτείτε και το ξενοδοχείο του χωριού γιατί το χουν πολύ φιλόξενοι άνθρωποι. Θα δείτε πως είναι να κολυμπάς και σε πισίνα κρυστάλλινη, ανοιχτή ανάμεσα στα έλατα! Τολμήστε μια βουτιά!
Μικρό και Μεγάλο Χωριό
Στο Μικρό Χωριό ειναι φημισμένο και αξίζει να πάτε. Είχε καταστραφεί από τις κατολισθήσεις του 1962 αλλά τώρα ξανακτίζεται. Εκεί ζει στο σπίτι του, μεγάλες περιόδους του χρόνου, ο συγγραφέας Διονύσης Χαριτόπουλος, μόνιμα ερωτευμένος με την Ευρυτανία. Στο Μεγάλο χωριό, αξίζει να ψωνίσετε τα καπνιστά σαλάμια και όλα τα παράγωγα του τυριού, κατίκι, κοπανιστές, πρέντζες, αλμύρα, δεν ξέρω γω τι άλλο, απ τα μαγαζιά κάτω απ την πλατεία,. Η πλατεία έχει φοβερή θεά και πολύ όμορφα καφενεδάκια για ελληνικό καφέ. Τα βράδια τα ίδια καφενεία ψήνουν κοκορέτσια και αρνιά και τρώνε όλοι μαζί με το βαρύ τοπικό κρασάκι να γλυκαίνει τις ορεινές παρέες. Προυσσός για προσκύνημα στην Παναγιά των φτωχών και των βοσκών Οπωσδήποτε θα πάτε στην Παναγιά την Προυσιώτισσα ή την Παναγιά των Φτωχών και των Βοσκών, όπως λέγεται. Στο δύσκολο, άγριο, ορεινό δρόμο, θα βρείτε στα δεξιά και τα πατήματα της στο βράχο, δηλαδή αποτυπώματα πάνω στην πέτρα από μικρές πατουσίτσες και τα χεράκια της, όπου προσκυνάνε όλοι οι περαστικοί. Από κει λέγεται πως περνούσε η Παναγία για να φανερωθεί στους βοσκούς και να ζητήσει να της χτισθούν μοναστήρι και να βρουν την εικόνα της που είχε έρθει μετά την Μικρασιατική Καταστροφή απ την Προύσα. Η Παναγιά θεωρείται θαυματουργή, είναι έργο του ευαγγελιστή Λουκά και το μοναστήρι της είναι χτισμένο στην άκρη ενός απόκρημνου ιλιγγιώδη βραχώδη γκρεμού. Μια ασημένια προθήκη στην εικόνα της Παναγίτσας είναι δωρεά του ηρώα της επανάστασης του Καραϊσκάκη. Ο γενναίος αγωνιστής είχε ζήσει, άλλωστε εδώ, βρίσκοντας καταφύγειο στο δύσβατο μοναστήρι, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Υπάρχει και μουσείο με τα προσωπικά του αντικείμενα, αλλά και θρησκευτικό μουσείο, με εκκλησιαστικά είδη, ενώ στην βιβλιοθήκη του μοναστηρίου εκθέτονται και φυλάσσονται μοναδικής άξιας εκδόσεις, σπάνιες και πολύ παλιές. Περπατώντας με τα πόδια το Μοναστήρι για μισή περίπου ώρα, θα βρεθείτε στην Μαύρη Σπηλιά. Εδώ, λένε πως κρύφτηκε στα αρχαία χρόνια ο Οιδίποδας. Φήμες; Το σίγουρο είναι πάντως πως τόσο το 1821 όσο και το 1940 και μετά η σπηλιά ήταν κρησφύγετο ενόπλων.
Αρχαίο χάνι που δέχεται ακόμα ταξιδιώτες, ιστορίες τρόμου και λουκούμια με άρωμα τριαντάφυλλο Αξίζει μετά να οδηγήσετε μέχρι τη γέφυρα του ποταμού Μέγδοβα όπου η βλάστηση είναι οργιαστική και μοναδική. Διπλά της υπάρχει ένα χάνι, που λειτουργεί ακόμα και βρίσκεται εκεί σχεδόν από πάντα. Πάνω απ την τεχνική λίμνη των Κρεμαστών βρίσκονται τα χωριά Φραγκίστα και Τριπόταμο ή Τατάρνα, όπου υπάρχει και μοναστήρι απ τον 15ο αιώνα με κειμήλια, σπάνια βιβλία, σπουδαίες εικόνες και στο οποίο τα παλιά χρόνια πήγαιναν τους ψυχωτικούς όλης τη Ρούμελης. Πιο πάνω απ το μοναστήρι βρίσκεται και άλλη μια γέφυρα, αυτή της Τατάρνας, που θεωρείτο μοναδική σε όλη τα Βαλκάνια και στηρίζεται μόλις σε δυο κολώνες. Το Κεφαλόβρυσο, η Ποταμιά, η Ανδράνοβα, η Γρανίτα, η Δομνίτσα, τα Φουρνά, τα Φιδάκια είναι κάποια απ τα χωριά της περιοχής, με ιδιαίτερο χρώμα, φιλόξενούς κατοίκους και πάντα μέρη να ανακαλύψετε. Αν μείνετε βράδυ μαζί με τους κατοίκους, με το αψύ τσίπουρο της περιοχής και τις φλόγες στο τζάκι θα σας πουνε μοναδικές ιστορίες με υπαίθρια ξωτικά, νεράιδες, δαιμονισμένους, σατανάδες και στοιχειά, που θα έκαναν τον Στίβεν Κίνγκ να αναθεωρήσει την ικανότητα του στον τρόμο. Προσέξετε ακόμη πως οι κάτοικοι όσο πιο ψηλά τόσο πιο ξανθοί και ψηλοί φαίνονται. Θα σας κερνούν παντού λουκούμια και να τα παίρνετε. Μυρίζουν τριαντάφυλλο, μόνο εδώ υπάρχουν και ταιριάζουν υπέροχα με τα κρύα νερά απ τις φυσικές πηγές. Παράδοση, κοσμοπολιτισμός, σπορ, άλογα και καλό φαγητό. Όλα τα χει η Ευρυτανία. Κι αν είστε τυχεροί θα ακούσετε ακόμα βοσκούς να παίζουν μελαγχολικά και μοναχικά πάντα, τη φλογέρα τους. Ταξίδι στη Ρούμελη και ταξίδι στον χρόνο, μαζί…
Η Πηνελόπη Κατσαρέλη, επιχειρηματίας, πάντα, φωτογραφίζει την Ελλάδα και τον κόσμο με το πάθος του πραγματικού εραστή της τέχνης, έχει αρχείο από 60.000 φωτογραφίες, δύο γιούς, τον έναν στην Μαδρίτη και τον άλλον, τον μικρό της μόλις τον καλοδέχτηκε, αρχιτέκτονα, από την Αγγλία στην Αθήνα.