Ένα Ημερολόγιο Κατοχής θα μπορούσε να είναι γραμμένο από την δική μας Καραντίνα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΔΡΑΚΑΚΗ

Μες στα βιβλία των ημερών, από αυτά που πάντα είχαμε και ποτέ δεν βρίσκαμε χρόνο να διαβάσουμε, εντόπισα ένα εξαιρετικό, δώρο του Πέτρου Κακοκλύρη, από τις εκδόσεις Εύμαρος. Το όνομά του “Ημερολόγιο Κατοχής”, της Ειρήνης Ζαχαρία. Το ξεκοκάλισα μέσα σε τρεις νύχτες. Ναι, νύχτα το διάβαζα, σιωπηλά, ξαπλωμένη στο κρεβάτι με το απολύτως απαραίτητο φως. Κι ύστερα, κοιμόμουν κι ονειρευόμουν ένα τέλος όλου αυτού που ζω εγώ και που ζούμε εμείς και που ζει ο πλανήτης γη. Το πρωί ξυπνούσα αλαφιασμένη και κάπως παραζαλισμένη. Όμως, δεν έφταιγε το βιβλίο. Τις πρώτες μέρες επιβολής των περιοριστικών μέτρων, έσπευσαν κάποιοι να μιλήσουν για περιστολή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και χούντας και συσκότισης και ούτω καθεξής… Βρήκα και συνεχίζω να βρίσκω αυτούς τους παραλληλισμούς ατυχέστατους, εκτός τόπου και χρόνου, έως και άδικους. Το μέγιστο συνταγματικό αγαθό είναι η ανθρώπινη ζωή που, ναι, κονταροχτυπιέται ως αξία με την ελευθερία. Η ελευθερία, όμως, δύναται έως και οφείλει να περιοριστεί για χάρη της ζωής. Χωρίς ζωή, δεν έχει νόημα η ελευθερία. Η πλειοψηφία του κόσμου πειθάρχησε στα μέτρα και θέλω να πιστεύω πως ένα μεγάλο μέρος των πολιτών θα ακολουθούσε αυτοσχέδιους κανόνες και μέτρα, ακόμα και χωρίς την κρατική σπάθη. Εντούτοις, τα συναισθήματα που γέννησε ο εγκλεισμός και ο φόβος της κάθε μίας ημέρας που ξημέρωνε μπορούν κάλλιστα να παραλληλιστούν με αυτά που βίωνε εκείνο το κορίτσι, η Ειρήνη, όταν έγραφε μέρα την μέρα το ημερολόγιό της, κατά την διάρκεια μιας από τις πιο δύσκολες περιόδους της χώρας-και όχι μόνο. Η ανυπομονησία για “λευτεριά”, η αγωνία της επόμενης ραδιοφωνικής μετάδοσης, ο τρόμος μην κάποιος δικός σου πάθει κακό, η ελπίδα για ανάκαμψη, για σωτηρία…όλα αυτά τα πολύ ανθρώπινα, τα νιώσαμε και τώρα, που ο εχθρός δεν είναι ο Γερμανός ή ο Ιταλός, αλλά ένας ιός χωρίς ταυτότητα, χωρίς κράνος και όπλο.

Παραθέτω μερικά αποσπάσματα από το βιβλίο της Ειρήνης Ζαχαρία:

«… Κυριακή 25.1.1942

Τώρα κάθομαι ακίνητη στο κρεββάτι και κοιτάζω το μολυβένιο ουρανό. ‘Έξω ησυχία. Ούτε φωνή, ούτε γέλιο, ούτε περπάτημα. Κι όμως σήμερα αρχίζει η Αποκριά. Πού η τρελή αποκριά του παλιού καλού καιρού-(και τώρα έχομε καθιερώσει τις εκφράσεις “καλός καιρός”, “καλή εποχή” όταν μιλάμε για τα χρόνια της ειρήνης, που όμως δεν θεωρούσαμε καθόλου καλά όταν τα ζούσαμε)-με τα γλέντια, τους χορούς, την ξενοιασιά της. Πάει, πέθανε κι αυτή. Ένα ακόμα θύμα του Πολέμου.

Κυριακή 15.3.1942

Σπρώχνουμε τις μέρες. Κάνουμε υπομονή περιμένοντας τα γεγονότα της ανοίξεως.

Δευτέρα 6.4.1942

Ημέρα των εκδρομών. Καθόμαστε σπίτι και συλλογιζόμαστε τα περασμένα. Ό, τι δεν εκτιμούσαμε σαν ήταν δικό μας.

Δευτέρα 18.5.1942

Η ψειροφοβία που μας έχει πιάσει είναι φρικτό πράγμα. Διαρκώς όλοι ξυνόμαστε με την ιδέα πως έχουμε κολλήσει ψείρες. Ξεφύγαμε λιγάκι από την απειλή της πείνας για να αντιμετωπίσουμε μεγαλύτερη. Την επιδημία. Ο τύφος ο εξανθηματικός έχει εξαπλωθεί αρκετά. Ο Ευαγγελισμός και ολόκληρα τετράγωνα στο Κολωνάκι είναι σε καραντίνα. Φήμες κυκλοφορούν ότι υπάρχει και μια άλλη επιδημία. Είναι ένα είδος ίκτερου που τον λέει ο κόσμος “κίτρινο πυρετό”. Δεν ξέρει κανείς όμως αν είναι αλήθεια.

Τρίτη 10.11.1942

Λες κι έχει γίνει τονωτική ένεση στον κόσμο. Σ’ όλων τα πρόσωπα αντιφεγγίζει κάποια ελπίδα, Οι πιο αισιόδοξοι περιμένουν σύντομο τέλος του πολέμου ή, τουλάχιστον, της δικής μας σκλαβιάς. “Σε 1-2 μήνες θα μαστε ελεύθεροι” λένε. Νομίζω πως βιάζονται πολύ. Είμαι κι εγώ αισιόδοξη πολύ, μα δεν αφήνομαι σε τρελά όνειρα. Ελπίζω ότι ως την άνοιξη…

Τρίτη 13.7.1943

Είδηση από τα παιδιά. Δόξα ναχει ο Θεός είναι καλά…»

Αυτές τις μέρες, γράφτηκαν σημαντικές σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας, γράφτηκαν “ημερολόγια” (κι ας ήταν γραμμένα στα greeklish), ανιχνεύθηκαν μέσα μας ένστικτα και συναισθήματα που ίσως δεν πιστεύαμε ότι διαθέταμε. Μας έλειψαν οι άνθρωποί μας. Χάσαμε ανθρώπους μας που δεν μπορέσαμε να τους πούμε το τελευταίο αντίο. Άλλοι, αρρώστησαν. Και δεν το ξεπέρασαν όλοι. Περνάμε ακόμα δύσκολα, η δυσκολία μάλιστα μοιάζει να κορυφώνεται και το καλοκαίρι αυτό που θα ζήσουμε θα είναι το πιο παράξενο απ’ όλα. Μουδιασμένοι θα ξανασμίξουμε και ίσως σύντομα, σε μερικούς μήνες από τώρα, θα χρειαστεί να μείνουμε μέσα ξανά, χώρια ξανά ο ένας από τον άλλο. Μέχρι να γίνει μακρινό παρελθόν όλο αυτό, ας το βιώσουμε στις πραγματικές του διαστάσεις, ας το παρακολουθήσουμε και ας το καταγράψουμε με κριτική σκέψη, με προσπάθεια να μην χάσουμε την ανθρωπιά μας και με, όσο γίνεται, αισιόδοξη ματιά. Άραγε, ποια αποσπάσματα από κάποιο “Ημερολόγιο Καραντίνας” θα δημοσιευτούν σε πενήντα χρόνια από σήμερα σε ένα site σαν κι αυτό; Και ποιος ο ρόλος του καθενός μας στον απολογισμό που κάνει η Ιστορία χωρίς να υπολογίζει κανέναν και τίποτα;