Αφιέρωμα: Η υπέροχη ιστορία της ελληνικής μόδας

ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΚΑ

Ελληνική μόδα! Κι όμως υπάρχει, περνάει σύνορα, εντυπωσιάζει, εμπνέει. Όπως το φως της χώρας, το μπλε της, η υπενθύμιση της παλαιότητας της, με μνημεία και αρχαιότητες παντού. Κύματα, μωσαϊκά, ελληνικά αγγεία. Βυζαντινά χειρόγραφα, έντομα, καραβάκια, μωσαϊκά της Πέλλας, Αρπαγή της Περσεφόνης… Κάπως έτσι ξεκινάει το παραμύθι της ελληνικής μόδας. Σαν ανάγκη για παραγωγή στάτους made in Greece, ως κοινωνικό, καταναλωτικό φαινόμενο. Χρώματα και υφές, αποχρώσεις και υλικά, διακοσμητικά στοιχεία, χειροποίητες λεπτομέρειες, σύμβολα αρχαιοελληνικού πολιτισμού… Και σύγχρονου. Θέματα εθνικής επικοινωνίας, άλματα, πυροτεχνήματα με διάρκεια, σενάριο με αρχή, μέση, τέλος. Και εξωστρέφεια. Ιστορίες από το παρελθόν, το παρόν, γιατί όχι και το μέλλον μιας πολύχρωμης περιπέτειας. Τι γίνεται όταν η μόδα μιλάει ελληνικά;

Στην ταινία η Παριζιάνα, τα ρούχα της κολεξιόν στην επίδειξη του φινάλε είχε υπογράψει ο Γιάννης Βούρος, έχοντας στη διάθεση του 48 ώρες για προετοιμασία:  

Εμπριμέ

Δεκαετία 60. Νεανική εξέγερση, δυναμική χειραφέτηση, κοινωνική ανησυχία, μεταφυσική αγωνία χαρακτηρίζουν τη δεκαετία του 60. Πλουραλιστική, πολυφωνική δεκαετία, με το παραδοσιακό να συναγωνίζεται με το μοντέρνο και να συμφιλιώνεται. Εύφορα σταυροδρόμια ιδεών, γενεών και εντύπων. Ψυχεδέλεια.

Από τον Γιάννη Τσεκλένη στην Mary Katrantzou. Σουρεαλισμός. Μinas και ρευστές φόρμες. Digittaria, ως το νέο αίμα. Τάσος Βρεττός. Υφαντό, μετάξι από το Σουφλί, κλωστοϋφαντουργία, Πειραϊκή Πατραϊκή. Διονύσης Σαββόπουλος, «του 60 οι εκδρομείς. Εμείς», ναι εμείς!

Η χρυσή εποχή

Η κιτς υπερβολή της δεκαετίας του 80, μετά τη Δυναστεία και το Ντάλας, αποκτά ολυμπιακούς κύκλους. Υπερφορτισμένους, εξωστρεφείς, λαμπερούς. Ηλίας Λαλαούνης. Ξενοφών Ζολώτας. Ολυμπιακοί Αγώνες. Sophia Kokosalaki, Γιώργος Κουμεντάκης, Δημήτρης Παπαϊωάννου. James Galanos και ρούχα υπερπαραγωγή. Παύλος Κυριακίδης με στιλ και φινέτσα. Νίκος Αποστολόπουλος ο διεθνής με την αγάπη στο σχήμα και στην φόρμα.

Δάφνη Βαλέντε και φορέματα-γλυπτά. «Ένας χρυσός Έλληνας σηκώνει ψηλά την Ολυμπιακή φλόγα», γράφουν οι ξένες εφημερίδες για τον Τσεκλένη. «1970, ο νέος χρυσούς αιώνας για την Ελλάδα». It’s all Greek and all chic!

Η γήινη

Η αρχαία Ελλάδα στοιχειώνει τους ξένους σχεδιαστές, και ο ελληνικός πολιτισμός γίνεται φόρεμα sur mesure με παγκόσμια απήχηση. Γλυπτά και μόδα, αρχαιολογία και θησαυροί που ζωντανεύουν στη βιτρίνα. Αρχαιοελληνικό στιλ με άποψη. Ντραπέ αντανακλάσεις. Πτυχώσεις. Grecian Chic. Sophia Kokosalaki. Με δύναμη από την Κρήτη. Μπεζ. Στο χρώμα της άμμου. Zeus+Dione σαν το επόμενο success story που τώρα θέλουν όλοι να μιμηθούν.

Άγγελος Φρέντζος, το άλλο μισό της Sophia Kokosalaki. Σανδάλια made in Greece (Ancient Greek Sandals, Kyma Sandals, Μελισσινός…). Νέο Μουσείο της Ακρόπολης, Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ, ΕΜΣΤ, καλλιτέχνες- επαναστάτες με αιτία του χθες και του σήμερα.

Η Μεσογειακή

 Μπλε και λευκό. Μύκονος. Ανάμεσα σ’ εκείνους οι οποίοι επιλέγουν το νησί για να παραθερίσουν είναι η Ελένη Βλάχου που χτίζει σπίτι στη Χώρα. Μελίνα Μερκούρη, διεθνείς προσωπικότητες, Μάρλον Μπράντο, Γκρέις Κέλι, Ρίτσαρντ Μπάρτον, διαφημίζουν τη Μύκονο ως κοσμικό προορισμό.

 Στο νησί προσγειώνεται και η Τζάκι Κένεντι, με τον Ωνάση, ιδιοκτήτη τότε της Ολυμπιακής, να κατασκευάζει το πρώτο αεροδρόμιο. Κωνσταντίνος Καραμανλής. Ντίμης Κρίτσας. Γιάννης Γαλάτης. Από την πριγκίπισσα Σοράγια μέχρι τον πρίγκηπα Λεοπόλδο της Βαυαρίας.

LAK. The Artians. Μόδα του σήμερα. Η Ελλάδα γίνεται προορισμός της μόδας. Δημιουργικός οργασμός, περιοδικά, editorials, φωτογραφήσεις, μοντέλα, πάρτυ, nightlife. Αισθητική καλλιστείων, διεθνές jet set. Μόδα και πρωταγωνιστές. ΚΛΙΚ, Τάκης Διαμαντόπουλος, Αχιλλέας Χαρίτος, μόδα με σεσουάρ και λακ.

Εθνικ

Greek mousaka και tzatziki, τέλος! Η αισθητική του τσολιά και της αρχαιοελληνικής φορεσιάς εκσυγχρονίζεται για να γίνει ακόμη πιο δημοκρατική και ανοιχτή σε νέες αναγνώσεις. Φολκλόρ πολυφωνία. Κεντήστρες, αργαλειοί, βυρσοδέπτες, υφαντουργεία. Δωρικότητα, γεωμετρία, αντίθεση, συναίσθημα. Διεθνής παρουσία της Ελλάδας στο σήμερα και νέο, post- folk ελληνικό design (Folli Follie, Κooreloo, Salty bag).

 Εικόνες σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων στον ναό του Απόλλωνα (Κρίτσας – Slim Aarons). Αρχαία ελληνικά αγάλματα. Αρχαία τραγωδία. Αρχαίες εμμονές. Από τη φουστανέλα στο νέο ethnic κίνημα ήταν μακρύς ο δρόμος που έγινε, αλλά μόλις ένα βλεφάρισμα η απόσταση.

Φουτουριστική

Όταν η διεθνή μόδα κυνηγάει τις τάσεις κάθε έξι μήνες, η ελληνική ονειρεύεται το μέλλον της. Βιομηχανική, εμπορική, σε εξέλιξη. Deux Hommes, οι θεϊκοί. https://www.youtube.com/watch?v=NBW1FuRILeY

Χάρης&Άγγελος, οι ραφινάτοι. Βilly Bo ο αρχάγγελος της γραμμής. Κόκκινη. Έντονη. Επιθετική. Θεατρική. Μάσκες του Μετζικώφ. Πρώτος βέβαια, ο Αλεξανδρινός Γιαννης Βουρος. Κινηματογραφική ματιά με ανάλογο σάουντρακ, περιτύλιγμα και περιεχόμενο. Από την Έλλη Λαμπέτη μέχρι την Κατίνα Παξινού και την Τζάκι Κένεντι και την Μαίρη Χρονοπούλου με το θρυλικό φόρεμα με την μαχαιριά.

 Υπερβολή. Παγιέτα. Χάντρα. Ελληνική πραγματικότητα. Μόδα στη διαπασών.

Καλλιστεία 1980, με τουαλέτες σχεδιασμένες από τον Billy Bo:

Χειροποίητη

Η μόδα έρχεται στην Ελλάδα με χρονοκαθυστέρηση, όπως και τόσα άλλα. Οι κυρίες που βιάζονται να προκαλέσουν τον θαυμασμό, παραγγέλνουν ολόκληρες συλλογές κάθε τρεις ή έξι μήνες. Μαγικά χέρια. Πατρόν. Αντιγραφές των μοντέλων και προσαρμογή στα σώματα.

Οίκοι Παπαστεφάνου, Ευαγγελίδη-Κουρτίδη, Τσαμαδού, Μαυρόπουλου… Φωτογραφία μόδας ως αυτόνομη τέχνη. Πρόσωπα, εμφανίσεις, περιοδικά, φωτογραφήσεις, εποχές που έγραψαν και γράφουν ιστορία. Πάνθεον, Φαντάζιο και Γυναίκα:

Πρόσωπα της μόδας, τα πρώτα ιλουστρασιόν εξώφυλλα, στιλ και φαντασία.

Τα περίπτερα είναι πολύχρωμα και οι κυρίες παρακολουθούν τις τάσεις της μόδας, μέσα από επιλογές αστέρων της εποχής:

Από τον Jean Desses στον Βασίλη Ζούλια. Ρούχα κατόπιν παραγγελίας.  https://www.youtube.com/watch?v=8qljGGn_J24

Η μαύρη

Δεκαετία του 80 αλλά και του 70, με κάτι από 2000. Το μαύρο επικρατεί, επιτίθεται, λειτουργεί σαν στολή. Η αισθητική του less is more. Παρθένης, ο πρώτος μινιμαλιστής με μακό φορέματα σε όλα τα μεγέθη, με την χαρακτηριστική λευκή ετικέτα-σήμα κατατεθέν.

John Varvatos, στα ανδρικά.

Και Kostas Murkudis. Και βραδινά. Γυμνή πλάτη. Σατέν. Φιόγκοι. Σκοτεινές αποχρώσεις.

 Άρης Τερζόπουλος. Λάουρα ντε Νίγκρις. Κατερίνα Τερζοπούλου. Μάρα Δεσύπρη. Μαύρα φορέματα, ένα για κάθε ώρα της μέρας. Βελούδο, ζέρσεϊ, σιφόν…

Η ασπρόμαυρη

Χωρίς ρετούς, η μόδα παίζει με τη νοσταλγία, τα πουά, την μόνιμη κόντρα λευκού και μαύρου. Παρελθόν. Λιτότητα και φως, ασπρόμαυρες αντιθέσεις. Λευκή. Νυφικά. Λουκία.

Angelos Bratis. Μετάξι και βαμβάκι. Κλασική. Μίνιμαλ. Γιάννης Γαϊτης.

Γιάννης Τσεκλένης. Τέχνη και μόδα. Ακρόπολη. Επιδείξεις στα ξενοδοχεία και ατελιέ. Ασπρόμαυρες ταινίες μπεστ-σέλερ. Εικόνες σε πολλαπλά αντίτυπα. Χειροκρότημα. Μαύρο, γκρι, λαδί. Μοχέρ και μπουκλέ πλεκτά. Τριχωτά αλπακά και κασμιρένιες τσόχες. Σατέν, διαφάνεια, υπαινιγμοί latex. Αισθησιασμός. Στη μόδα δεν ισχύει η φράση μην αγγίζετε…