Όταν πριν μερικά χρόνια βάδιζε πρόσω ολοταχώς για την εξουσία, η Σάρα Λουίζ Πέιλιν, η άλλοτε επιτυχημένη κυβερνήτης της Αλάσκας, οι Έλληνες πολίτες τα έχασαν με την εμμονή της με τα όπλα. Ως πολύτεκνη μητέρα, δε, σχολιαζόταν αρνητικά στην Ελλάδα, πως ήταν αδιανόητη η άποψή της γι΄ αυτό το θέμα. Όμως, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν στη Βουλή, από τον βουλευτή της Ελληνικής Λύσης, Κώστα Χήτα, ο 1 στους 12 Έλληνες πολίτες κατέχει όπλο, παράνομα. Παρότι κάποιοι θεωρούν το νούμερο υπερβολικό, ωστόσο, υπάρχουν πηγές που υποστηρίζουν ότι γύρω στα 1 εκατομμύριο παράνομα όπλα είναι στη γύρα, με τη μερίδα του λέοντος να κατέχει η Κρήτη, ανεβάζοντας τον μέσον όρο όλης της χώρας. Στις 11/3/2020 ψηφίστηκε από τη Βουλή ο νέος νόμος για την οπλοχρησία – οπλοκατοχή. Αφορά ενσωμάτωση της κοινοτικής οδηγίας 2017/853 κι αυστηροποιεί το νόμο 2168/1993, (Α΄147), για την εφαρμογή του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2403 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ορισμένοι εκτιμούν ωστόσο, ότι υπήρξε ατολμία ακόμη κι από την ΕΕ, διότι δεν πέρασε η πλήρης απαγόρευση των ημι-αυτόματων πυροβόλων όπλων, που ανήκουν στην οικογένεια AK47 ή AR15 ούτε η απαγόρευση όπλων επίθεσης σε ιδιωτικούς συλλέκτες.
Κτηνοτροφικές κοινωνίες, αγρίμια, ζωοκλοπές
Έτσι, ενώ η μεγάλη πληγή είναι τα παράνομα όπλα, αυτό δεν σημαίνει ότι τα νόμιμα όπλα δεν έχουν προβλήματα, όταν δεν φυλάσσονται όπως πρέπει, όταν πέφτουν στα χέρια παιδιών, ατόμων, ψυχικά ευάλωτων σε μία χρονική περίοδο της ζωής τους, πασχόντων από ψυχικά/νευρολογικά νοσήματα, δίχως επίσημη διάγνωση, στα χέρια μεθυσμένων ή ατόμων με ελλιπή εκπαίδευση κ.ά. Κι ο νέος νόμος ενώ αυστηροποιεί εν μέρει το πλαίσιο, ορισμένες πηγές θεωρούν ότι είναι ορατός ο κίνδυνος να δημιουργήσει νέο πονοκέφαλο στην Αστυνομία, λόγω των ασαφειών του, από ανθρώπους, που θέλουν όπλο εδώ και τώρα και τηρούν το γράμμα δεν τηρούν το πνεύμα (π.χ ικανότητα, ηλικία) αλλά όχι το πνεύμα του νόμου. Πηγές επιβεβαιώνουν πως η Κρήτη έχει και τ΄ όνομα και τη χάρη στο παράνομο εμπόριο όπλων, κατεξοχήν για εθιμικούς λόγους και χρήση σε γάμους, βαφτίσια, κυνήγι κ.ά. Το 2018 διαπιστώθηκε η εμπλοκή οργανωμένης ομάδας, η οποία απαρτίζονταν από οκτώ μέλη, και είχαν ως κύρια δραστηριότητα την παράνομη διακίνηση οπλισμού και πυρομαχικών. Τα μέλη της εισήγαγαν παράνομα στην Ελλάδα, οπλισμό με έδρα την Κρήτη. Τα μέλη της οργάνωσης, μέσω νομίμων εταιρειών, που είχαν ιδρύσει και λειτουργούσαν, εισήγαγαν στη χώρα μας οδικώς, παράλληλα με νόμιμα φορτία, λάθρα, από εταιρείες με έδρες στη Βουλγαρία, καθώς κι όπλα και φυσίγγια όπλων. Για λόγους ασφαλείας τα αποθήκευαν σε άλλους χώρους και τα διέθεταν προς πώληση σε υποψήφιους αγοραστές είτε από κοντά είτε μέσω διαδικτυακού καταστήματος που διατηρούσαν οι νόμιμες επιχειρήσεις. Η αποστολή και μεταφορά στους αγοραστές μεταβαλλόταν ανάλογα με τον τόπο διαμονής των υποψήφιων αγοραστών: αν διέμεναν στην Κρήτη, οι αποστολές πραγματοποιούνταν από τους δράστες, είτε με δικά τους μέσα μεταφοράς και τα παρέδιδαν οι ίδιοι, είτε με συσκευασία τους σε δέματα και αποστολή τους μέσω ΚΤΕΛ. Εάν οι υποψήφιοι αγοραστές διέμεναν εκτός Κρήτης, τότε συσκευάζονταν τα όπλα σε δέματα κι αποστέλλονταν σε όλη την Ελλάδα μέσω εταιρείας ταχυμεταφορών. Μέσα, σε δυο μήνες έκαναν χρυσές δουλειές, αφού διαπιστώθηκε ότι πούλησαν 56 είδη όπλων και πυρομαχικών σ’ όλη την Ελλάδα. Η κουλτούρα του όπλου σε ορεινές κτηνοτροφικές κοινωνίες και κυρίως στην Κρήτη παραμένει. Συνδέεται και με πρακτικούς αλλά και τη νοοτροπία, με άγρια ζώα, που σκότωναν κοπάδια, ζωοκλοπές, μεγάλες αποστάσεις παιδιών από επαρχία για να πάνε σχολείο, «τιμή» κ.ά.
Η Ελλάδα χώρα προορισμού
Η έκθεση της Αστυνομίας για το Σοβαρό κι Οργανωμένο Έγκλημα για το 2018 τονίζει ότι η χώρα μας δεν βιώνει μεγάλες αλλαγές σε σχέση με τα όπλα, αλλά σταματά η πτωτική τάση, που είχαμε όσον αφορά στις παραβιάσεις της νομοθεσίας περί όπλων. Ανακόπτεται δηλαδή η πτωτική τάση των ετών (2014-2017) ενώ το 2018 παρατηρείται μια μικρή αύξηση των υποθέσεων κατά 5,09% σε σχέση με το 2017 (4.606 από 4.383 υποθέσεις). Η Ελλάδα εξακολουθεί να αποτελεί χώρα «προορισμού» από Βουλγαρία, Αλβανία, Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, Σερβία, Κόσσοβο, Μαυροβούνιο για την κάλυψη των αναγκών της «εγχώριας» αγοράς (μεμονωμένους δράστες ή/και ομάδες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας αλλά και «ενδιάμεση» (transit) χώρα , κυρίως με προορισμό την Τουρκία, Συρία, Ιράκ, Λιβύη ή/και χώρες της Ε.Ε.], ένεκα της γεωγραφικής της θέσης.
Νόμιμα όπλα μαζικές ανθρωποκτονίες
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο κ. Διονύσης Καλαματιανός, βουλευτής Ηλείας κι εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ κατά τη διάρκεια της σχετικής συζήτησης στη Βουλή, η Αυστραλία, μετά από μια μαζική ανθρωποκτονία το 1997, ξεκίνησε μια από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις, σχετικά με τους κανόνες χρήσης και κατοχής όπλων, με ορατά αποτελέσματα ως προς τη χρήση και τη μείωση των θανάτων από τα πυροβόλα όπλα. Οι δείκτες ανθρωποκτονιών και αυτοκτονιών έπεσαν κατακόρυφα, καθώς την περίοδο 1995- 2006 μειώθηκαν κατά 59% και 65% αντίστοιχα. Έτσι, μετά την περίοδο 1996-2013, δεν καταγράφηκε μαζική ανθρωποκτονία. Οι ανθρωποκτονίες με όπλο μειώθηκαν από το 0,37 ανά 100.000 κατοίκους το 1995 σε 0,17 ανά 100.000 κατοίκους το 2006. Ο ίδιος εξήγησε πως «στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά τη δολοφονία 15 ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων 15 από τυχαίους πυροβολισμούς, απαγορεύθηκε η χρήση συγκεκριμένων ειδών όπλων, κι έγινε υποχρεωτική η καταγραφή των κατόχων με χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα αγοράς όπλων από το κράτος. Σε άλλη έρευνα το έτος 2016, το 64% των ανθρωποκτονιών στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφορούσε θανάτους με όπλο, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τον Καναδά, ήταν 30,5%. Έρευνα της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Βοστόνης το 2013, που επικαλέστηκε, έδειξε πως η αύξηση κατά 1% στην οπλοκατοχή, συσχετιζόταν με παράλληλη αύξηση 0,9 μονάδες όσον αφορά το δείκτη ανθρωποκτονίας ως συνολική αύξηση. Η οπλοκατοχή φάνηκε μάλιστα ότι συνδεόταν και με το ποσοστό ανθρωποκτονιών, αστυνομικών, εν ώρα, υπηρεσίας.
Νόμιμο εμπόριο και παράνομο
Η αρμόδια διεύθυνση για το θέμα των όπλων στην Αττική εδρεύει στη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών με επικεφαλής αξιωματικό τον Γιώργο Ντάτη, ο οποίος μαζί με τους συνεργάτες του μας δέχτηκε και μας έδωσε μία ολοκληρωμένη εικόνα, για το πώς μπορεί να αιτηθεί, για να πάρει άδεια οπλοφορίας κάποιος πολίτης ή εταιρία κ.ά. Τη συνολική εικόνα κι εποπτεία την έχει το Αρχηγείο της ΕΛΑΣ, που γνωρίζει τι γίνεται σε όλη την επικράτεια ενώ επιμέρους στοιχεία γνωρίζουν κι οι τοπικές αρχές. Οι άδειες χορηγούνται ή κι ανανεώνονται αναλόγως ανά τακτά χρονικά διαστήματα και τα παράβολα δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλα (έως 150 ευρώ). Το κόστος του νόμιμου όπλου αναλόγως κυμαίνεται στην αγορά και έχει να κάνει και με τεχνικά χαρακτηριστικά αλλά και με το σκάλισμα που έχει το ξύλο, το είδος του ξύλου, το πόσα απ΄ αυτά τα όπλα βγήκαν στην αγορά κ.ά.
Η κατηγοριοποίηση των όπλων
Υπάρχουν διαφορετικά είδη όπλων, όπως έχουν ταξινομηθεί από την έκθεση εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ, το 1999. Υπάρχουν ατομικά κι ομαδικά όπλα.
*Τα όπλα, που είναι σχεδιασμένα για ένα άτομο μπορεί να είναι, ελαφριά πολυβόλα, τουφέκια, καραμπίνες, χειροβομβίδες, μαχαίρια. Την ευθύνη για τέτοιου είδους όπλα στην Ελλάδα την έχει η Αστυνομία.
*Για τα ομαδικά όπλα ή τον βαρύ οπλισμό, που μπορεί να περιλαμβάνει πυρομαχικά, εκρηκτικά, όπλα κατά ριπάς… την κύρια ευθύνη συνήθως έχει ο ελληνικός στρατός.
Η μαύρη αγορά, που αφορά άτομα ή ομάδες είναι εντελώς διαφορετική κι εξαρτάται αν το όπλο έχει δοκιμαστεί, κλαπεί, επαναχρησιμοποιηθεί, το διαμέτρημά του κ.ά. Ο τζίρος από το λαθρεμπόριο όπλων και πυρομαχικών υπολογίζεται σε πολλά δις ευρώ από τον ΟΗΕ, στον πλανήτη.
Όπλο: ευλογία και κατάρα
Η αλήθεια είναι πως ανάμεσα στην καθημερινότητα των όπλων, στην Άννα Κορακάκη, που χάρισε συγκλονιστικές στιγμές, σε όσους αγαπούν το άθλημα της σκοποβολής τα όπλα είναι ευλογία και κατάρα. Μπορεί να σώζουν ζωές, να ευθύνονται για τον έλεγχο των ζωικών πληθυσμών αλλά ταυτόχρονα μπορεί να σκοτώνουν ανθρώπους, ζώα, να ισοπεδώνουν πολιτιστικά μνημεία, να καταστρέφουν περιβαλλοντικά ολόκληρες περιοχές, να προκαλούν γενοκτονίες. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο όμως, τα όπλα είναι μέσα στην καθημερινότητά μας: από το ψεύτικο πιστόλι, που μπορεί να κρατήσει ένα παιδί, το τουφέκι, που κρατά παλικάρι ή νέα που υπηρετούν στα τρία όπλα κι από τα ψεύτικα όπλα κρότου σε σήριαλ, ως τις θεατρικές παραστάσεις, μέχρι τα πολεμικά μουσεία και τα ιστορικά κειμήλια. Το όπλο υπάρχει στην ελληνική καθημερινότητα. Μπορεί να το δούμε κρεμασμένο δίπλα στο τζάκι του παππού, που πάει με παρέα για κυνήγι. Μπορεί να το συναντήσουμε σε κάποιον, ο οποίος φοβάται γιατί τον έχουν απειλήσει. Άδειες οπλοφορίας διαθέτουν ουκ ολίγοι δικαστές, δικηγόροι, δημοσιογράφοι, επιχειρηματίες, που κατέχουν νόμιμα άδεια όπλου για τους ίδιους ή τις εταιρίες τους κ.ά. Σύμφωνα με την Ιντερπόλ, κάθε πυροβόλο όπλο είναι μοναδικό και μπορεί ν’ αναγνωριστεί από τον σειριακό αριθμό, το μοντέλο και το διαμέτρημά του, και οι πυροβολημένες σφαίρες αφήνουν μικροσκοπικές ενδείξεις. Ο εισηγητής του ΚΚΕ, Νίκος Παπαναστάσης ωστόσο, υποστήριξε πως στο νέο νόμο δεν τέθηκε περιορισμός στην κατοχή και χρήση όπλων από τους άνδρες των Σωμάτων Ασφαλείας και πότε μπορούν να φέρουν τα υπηρεσιακά τους όπλα εκτός υπηρεσίας, πώς να τα ασφαλίζουν, ώστε να μην οδηγούμαστε ξανά και ξανά σε τραγικά περιστατικά, με παιδιά αστυνομικών, να σκοτώνονται, σύζυγοι να πλήττονται από το υπηρεσιακό όπλο συζύγου κ.ά. Επιπλέον υποστήριξε πως δεν προβλέπεται ουσιαστικός έλεγχος για ανθρώπους, που δουλεύουν σε εταιρίες σεκιούριτι κι η εκπαίδευση είναι ελλιπής, παρότι τους καλύπτει το νομικό πλαίσιο 3707/2008, κι έχει διευρυνθεί η δυνατότητα οπλοφορίας και οπλοκατοχής.
Αχαρτογράφητα νερά
Το εμπόριο όπλων έχει φωτεινές αλλά και σκοτεινές πτυχές. Παρουσιάζει ενδιαφέρον γιατί δεν αφορά μόνο εμπόλεμες ζώνες αλλά πτυχές της καθημερινότητας, από την μικροεγκληματικότητα, τις απειλές, τις κλοπές και τις διαρρήξεις, ως το οργανωμένο έγκλημα, που αφορά σε πορνεία, εμπόριο ναρκωτικών κ.ά.. Πρόκειται για ένα αχαρτογράφητο τοπίο , αν κι οι ειδικοί ισχυρίζονται ότι κοντά στο 60% του εμπορίου όπλων συνδέεται με τις ΗΠΑ. Θύματα της κατάστασης, ειδικά σε εμπόλεμες ζώνες, σε εμφυλίους αλλά ακόμη και σε χώρες που λειτουργεί το Κράτος Δικαίου, είναι μικρά παιδιά, που πέφτουν θύματα νόμιμου ή παράνομου οπλισμού, εκπαιδεύονται σε όπλα ή έχουν χρησιμοποιηθεί εναντίον τους, όπλα.
Μεταρρυθμίσεις στο εξωτερικό
Η Ελλάδα, όπως τονίζουν οι εμπειρογνώμονες, που συνέταξαν τη σχετική έκθεση για το 2018, εξακολουθεί να αποτελεί χώρα προορισμού οπλισμού προερχόμενου από τη Βουλγαρία, την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία, το Κόσοβο, το Μαυροβούνιο για την κάλυψη αναγκών της εγχώριας αγοράς, μεμονωμένους δράστες ή και ομάδες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας. Η χώρα μας είναι, δε, ενδιάμεση χώρα με προορισμό την Τουρκία, τη Συρία, το Ιράκ, τη Λιβύη και άλλες χώρες της Ε.Ε. Από το σύνολο των κατασχέσεων όπλων το 2018, προκύπτει ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτών αφορά σε κυνηγετικά όπλα και φλόμπερ, ενώ ακολουθούν με μεγάλη διαφορά από πιστόλια. Η παράνομη διακίνηση οπλισμού αποτελεί πεδίο προσέλκυσης εγκληματικών ομάδων, αλλά και μεμονωμένων δραστών, διακινητών, οι οποίοι έχουν διασυνδέσεις και συνεργάζονται με διάφορες εγκληματικές ομάδες, προμηθεύοντάς τους, παράνομα με οπλισμό.
Παράνομα όπλα και διαδίκτυο
Οι ομάδες, που διακινούν παράνομα όπλα σε άτομα που εμπλέκονται σε εγκληματικές δραστηριότητες, έχουν και γνώσεις και εξοπλισμό για την μετατροπή και την τροποποίηση των όπλων. Κατά την ετήσια έκθεση της ΕΛΑΣ, κάνουν ευρεία χρήση των νέων τεχνολογιών, όπως το διαδίκτυο surfaceweb, darknet και κι αλιεύουν πελάτες. Ένα άλλο σημείο το οποίο έχει τη σημασία του είναι πως το παράνομο εμπόριο, μπορεί να έχει και στοιχεία… νομιμότητας. Εισάγονται λοιπόν νόμιμα σε χώρες της Ε.Ε. διάφοροι τύποι όπλων και λοιπών απενεργοποιημένων όπλων, φυσιγγίων κρότου αερίου κ.λπ. και στη συνέχεια «φτιάχνονται», σε πιο επικίνδυνα όπλα και διακινούνται στην εγχώρια αγορά. Το «Σκοτεινό Δίκτυο (Darknet)» – λένε -συνιστά διεθνώς δημοφιλές πεδίο ανεύρεσης πελατών και διακινητών οπλισμού, η δε αποστολή-διακίνηση του οπλισμού λαμβάνει χώρα κυρίως, μέσω εταιριών ταχυμεταφοράς. Οι ομάδες παίρνουν τα συνήθη αντίμετρα σύλληψης, όπως χρήση «ghost numbers», συνθηματικών εκφράσεων κατά τις επικοινωνίες τους, απόκρυψη οπλισμού σε μισθωμένες οικίες ή/και αποθήκες (καβάτζες), απόκρυψη σε άλλα νόμιμα μεταφερόμενα φορτία.
Πως διακινούνται τα παράνομα όπλα
Οι άνθρωποι της ΕΛΑΣ έχουν διαπιστώσει τους τρόπους διακίνησης παράνομων όπλων, αφού στα αεροδρόμια, τα όπλα είναι πιο εύκολα να εντοπιστούν. Τα κυκλώματα προτιμούν τους χερσαίους δρόμους, μέσω ΙΧ ή φορτηγών οχημάτων μέσω Αλβανίας, Τουρκίας, Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας ή από σημεία που τα σύνορα δεν έχουν φυλάκια αλλά και φορτωμένα σε κοντέινερ μέσω θαλάσσης με το προκάλυμμα άλλα εμπορεύματα. Όταν υπάρχει εναέρια μετακίνηση συνήθως γίνεται με air couriers κι είναι κρυμμένα στις αποσκευές. Όμως, όπλα διακινούνται και μέσω Βουλγαρίας, από νόμιμα καταστήματα, με τις τιμές των πυροβόλων να κυμαίνονται γύρω στα 350-5.000 ευρώ, και των πυρομαχικών από 40 έως 80 ευρώ. Οι εγκληματικές ομάδες, που ασχολούνται με το λαθρεμπόριο όπλων τείνουν να εκμεταλλεύονται τις νομότυπες δομές για τη διακίνηση των εγκληματικών τους προσόδων (εταιρίες μεταφοράς χρημάτων, ταχυμεταφορών, τραπεζικά ιδρύματα, λεωφορεία του ΚΤΕΛ), αλλά και του παράνομου οπλισμού (εταιρίες ταχυμεταφορών, καταστήματα εμπορίας όπλων, σκοπευτικές λέσχες, σύσταση ναυτιλιακών εταιριών στην αλλοδαπή).
Το σκοτεινό δίκτυο κι η ψηφιακή εποχή
Το πρόβλημα σαφέστατα δεν είναι μόνο ελληνικό ή πανευρωπαϊκό αλλά παγκόσμιο. Κι έχει να κάνει και με τις δομές ασφαλείας αλλά και με το κράτος Δικαίου καθεαυτό. Τι μπορεί να πει κάποιος , για έλεγχο των όπλων, σε χώρες, όπου δεν εφαρμόζεται το κράτος Δικαίου; Για χώρες, που υπάρχει μεγάλη διαφθορά και είναι τεράστιο το πρόβλημα των συμμοριών, όπως σε ορισμένες περιοχές των ΗΠΑ, αλλά και στο Μεξικό, στην Κολομβία κ.ά. Κι αν το παράνομο εμπόριο όπλων είναι μία ανεξέλεγκτη μάστιγα το νόμιμο εμπόριο δε σημαίνει ότι προκαλεί λίγα προβλήματα. Η κουλτούρα του όπλου είναι το πρώτο και βασικό στοίχημα, που πρέπει, να κερδίσει το κράτος: Η επίγνωση πως το όπλο δεν είναι παιχνιδάκι και μπορεί πολύ εύκολα να γυρίσει μπούμερανγκ σε όποιον το χρησιμοποιεί χωρίς να υπολογίζει τους κινδύνους, είναι θεμελιώδης αρχή, για να προστατεύει τον εαυτό του και τον περίγυρό του και κυρίως τα παιδιά, που η περιέργειά τους, μπορεί ν΄ αποδειχτεί φονική.
